Inhoud
Macro-economische grootheden...........................................................................................................6
Economische activiteit- bbp...............................................................................................................6
Indicatoren vanuit verschillende invalshoeken...................................................................................6
Nominaal bbp of bbp in lopende prijzen (geen zuiver beeld, verandering door prijswijziging en
niet door hoeveelheidswijziging)....................................................................................................6
Reële bbp of bbp naar volume (geen rekening met een prijsstijging)............................................6
Groene bbp.....................................................................................................................................7
HDI..................................................................................................................................................7
De wereld is 1 grote economische kringloop..........................................................................................7
Basis economische kringloop..............................................................................................................7
Injecties en lekken..............................................................................................................................7
Open kringloop met de overheid, de banken en het buitenland............................................................8
Het bbp meten...................................................................................................................................9
Consumptiebenadering..................................................................................................................9
Inkomensbenadering......................................................................................................................9
Productiebenadering......................................................................................................................9
Op zoek naar een evenwicht................................................................................................................10
De effectieve vraag...........................................................................................................................10
De consumptiefunctie C................................................................................................................10
Investeringsvergelijking................................................................................................................10
De overheidsuitgaven en de netto export (G) en (X-M)................................................................11
Samengebracht- de effectieve vraag............................................................................................11
Het evenwichtsinkomen...............................................................................................................11
Het bestedingsevenwicht.................................................................................................................12
De multiplicator................................................................................................................................12
Alles op een rij..................................................................................................................................13
Een beetje wiskunde (eenvoudige gesloten kringloop zonder overheid).............................................13
Inkomensevenwicht, Ye, berekenen.................................................................................................13
Het bestedingsevenwicht bereiken (evenwicht bereiken/met hoeveel moet de EV toenemen)
△EV= △I............................................................................................................................................14
Andere economische modellen............................................................................................................14
Donuteconomie................................................................................................................................14
Circulaire economie..........................................................................................................................15
De grenzen van de groei...............................................................................................................15
, De circulaire economie: wat is het?..............................................................................................15
De circulaire economie: enkele kanttekeningen...........................................................................16
Geld......................................................................................................................................................16
Geld ontleed.....................................................................................................................................16
De verkeersvergelijking van Fisher...................................................................................................17
De geldhoeveelheid..........................................................................................................................17
De omloopsnelheid van geld............................................................................................................18
Geldschepping..................................................................................................................................18
Nieuwe evoluties in elektronisch betalen.........................................................................................19
Brutoloon vs nettoloon.................................................................................................................19
Nominale loon vs reële loon.........................................................................................................20
De totale loonkost van de onderneming......................................................................................20
Het statuut van de werknemer en het bijsturen van de arbeidsmarkt.........................................20
Aanwending van de sociale zekerheidsbijdrage...........................................................................21
Het aanbod van arbeid door werknemers en de vraag naar arbeid door werkgevers......................22
Het evenwicht op de arbeidsmarkt..................................................................................................23
Enkele bemerkingen bij het arbeidsmarktmodel..............................................................................24
Wie werkt er in België en wie niet?......................................................................................................24
Enkele begrippen..............................................................................................................................24
Vormen en oorzaken van werkloosheid...........................................................................................25
Natuurlijke werkloosheid..............................................................................................................25
Seizoenwerkloosheid....................................................................................................................26
Conjuncturele (Keynesiaanse) werkloosheid................................................................................26
Verborgen wekloosheid................................................................................................................26
Technische werkloosheid..............................................................................................................26
Gewilde werkloosheid..................................................................................................................26
Werkgelegenheidsvallen..................................................................................................................26
De werkloosheidsval.....................................................................................................................26
De activiteitsval............................................................................................................................26
De armoedeval.............................................................................................................................26
De productiviteitsval.....................................................................................................................26
Het bestrijden van werkloosheid......................................................................................................26
Het bestrijden van conjuncturele werkloosheid...........................................................................26
Het bestrijden van structurele werkloosheid................................................................................27
Het Europese werkgelegenheidsbeleid........................................................................................27
Loonstarheid (= loonrigiditeit)..............................................................................................................27
, Definitie............................................................................................................................................27
Enkele verklaringen voor loonstarheid.............................................................................................28
Werkloosheidsuitkering................................................................................................................28
Minimumlonen.............................................................................................................................28
Vakbondsoptreden.......................................................................................................................28
Sociale partners in België..................................................................................................................28
Invloed van de directe belastingen op de arbeidsmarkt...................................................................28
Inkomensherverdeling, ongelijkheid en armoede................................................................................29
Inkomensherverdeling......................................................................................................................29
Ongelijke verdeling van het inkomen...............................................................................................29
Hoe brengen economen de inkomensongelijkheid in kaart?........................................................29
De Lorenz curve en de Gini-coëfficiënt.........................................................................................30
Armoede...........................................................................................................................................31
Arbeidsorganisaties..............................................................................................................................32
International labour organization.....................................................................................................32
Vlaamse dienst voor arbeidsbemiddeling en beroepsopleiding (VDAB)...........................................32
Seizoensbewegingen........................................................................................................................32
De conjunctuurcyclus: de x-as..........................................................................................................33
De conjunctuurcyclus: de y-as..........................................................................................................33
De conjunctuurcyclus zelf.................................................................................................................33
De conjunctuurcyclus en de trend....................................................................................................34
Trend en output gap.........................................................................................................................34
De recessie… the “R-word”...............................................................................................................35
Rekenen met groei...........................................................................................................................36
Kwartaalgroei...............................................................................................................................36
Jaargroei.......................................................................................................................................36
Kwartaalgroei op jaarbasis............................................................................................................36
Geannualiseerde kwartaalgroei (overeenkomst met echts kwartaalgroei onwaarschijnlijk).......36
Conjunctuurindicatoren indelen: 3 gebieden...............................................................................36
Conjunctuurindicatoren indelen: enkelvoudig/ samengesteld, kwantitatief/kwalitatief.............36
Conjunctuurindicatoren indelen: synchroniciteit.........................................................................37
Een bijzondere conjunctuurindicator: de r-word index................................................................37
Conjunctuurpolitiek..............................................................................................................................37
Conjunctuurpolitiek – de Keynesianen.............................................................................................38
Conjunctuurpolitiek – de monetaristen............................................................................................38
De voordelen van internationale handel..............................................................................................38
, De nadelen van internationale handel.................................................................................................39
Buitenlandse handel van België: enkele cijfers.....................................................................................39
De wisselmarkt.....................................................................................................................................40
De notatie van de wisselkoers en het transactieverloop..................................................................41
Transactieverloop.........................................................................................................................41
Het evenwicht op de wisselmarkt.....................................................................................................41
De vraag naar vreemde munten...................................................................................................41
Het aanbod van vreemde munten................................................................................................42
Het evenwicht op de wisselmarkt.................................................................................................42
Factoren die de wisselmarkt beïnvloeden........................................................................................42
De prijsveranderingen (= inflatie) in binnen- en buitenland.........................................................42
Gewijzigde consumentenvoorkeur...............................................................................................43
Gewijzigd inkomen.......................................................................................................................43
De interestvoeten in binnen- en buitenland.................................................................................43
Productiviteitsveranderingen.......................................................................................................43
De verwachtingen van en de rol van speculatie...........................................................................43
Wisselkoerssystemen...........................................................................................................................44
Vaste wisselkoersen.........................................................................................................................44
Steunaankopen en steunverkopen...............................................................................................44
De beleidsrente wijzigen...............................................................................................................45
Devaluatie en revaluatie...............................................................................................................45
Voor- en nadelen van een vast wisselkoerssysteem.....................................................................46
Koopkrachtpariteiten...........................................................................................................................46
De betalingsbalans...............................................................................................................................46
Indeling van de betalingsbalans........................................................................................................46
De lopende rekening.....................................................................................................................46
De kapitaalrekening......................................................................................................................47
De financiële rekening..................................................................................................................47
Protectionisme ter bevordering van de binnenlandse handel..............................................................47
Definitie............................................................................................................................................47
Protectionisme in de praktijk............................................................................................................47
Handelspolitieke maatregelen......................................................................................................47
Het handelsbeleid van de EU................................................................................................................48
Het intern beleid van de EU..............................................................................................................48
Vrij verkeer van goederen............................................................................................................48
Vrij verkeer van personen: werknemers en zelfstandigen............................................................49
Macro-economische grootheden...........................................................................................................6
Economische activiteit- bbp...............................................................................................................6
Indicatoren vanuit verschillende invalshoeken...................................................................................6
Nominaal bbp of bbp in lopende prijzen (geen zuiver beeld, verandering door prijswijziging en
niet door hoeveelheidswijziging)....................................................................................................6
Reële bbp of bbp naar volume (geen rekening met een prijsstijging)............................................6
Groene bbp.....................................................................................................................................7
HDI..................................................................................................................................................7
De wereld is 1 grote economische kringloop..........................................................................................7
Basis economische kringloop..............................................................................................................7
Injecties en lekken..............................................................................................................................7
Open kringloop met de overheid, de banken en het buitenland............................................................8
Het bbp meten...................................................................................................................................9
Consumptiebenadering..................................................................................................................9
Inkomensbenadering......................................................................................................................9
Productiebenadering......................................................................................................................9
Op zoek naar een evenwicht................................................................................................................10
De effectieve vraag...........................................................................................................................10
De consumptiefunctie C................................................................................................................10
Investeringsvergelijking................................................................................................................10
De overheidsuitgaven en de netto export (G) en (X-M)................................................................11
Samengebracht- de effectieve vraag............................................................................................11
Het evenwichtsinkomen...............................................................................................................11
Het bestedingsevenwicht.................................................................................................................12
De multiplicator................................................................................................................................12
Alles op een rij..................................................................................................................................13
Een beetje wiskunde (eenvoudige gesloten kringloop zonder overheid).............................................13
Inkomensevenwicht, Ye, berekenen.................................................................................................13
Het bestedingsevenwicht bereiken (evenwicht bereiken/met hoeveel moet de EV toenemen)
△EV= △I............................................................................................................................................14
Andere economische modellen............................................................................................................14
Donuteconomie................................................................................................................................14
Circulaire economie..........................................................................................................................15
De grenzen van de groei...............................................................................................................15
, De circulaire economie: wat is het?..............................................................................................15
De circulaire economie: enkele kanttekeningen...........................................................................16
Geld......................................................................................................................................................16
Geld ontleed.....................................................................................................................................16
De verkeersvergelijking van Fisher...................................................................................................17
De geldhoeveelheid..........................................................................................................................17
De omloopsnelheid van geld............................................................................................................18
Geldschepping..................................................................................................................................18
Nieuwe evoluties in elektronisch betalen.........................................................................................19
Brutoloon vs nettoloon.................................................................................................................19
Nominale loon vs reële loon.........................................................................................................20
De totale loonkost van de onderneming......................................................................................20
Het statuut van de werknemer en het bijsturen van de arbeidsmarkt.........................................20
Aanwending van de sociale zekerheidsbijdrage...........................................................................21
Het aanbod van arbeid door werknemers en de vraag naar arbeid door werkgevers......................22
Het evenwicht op de arbeidsmarkt..................................................................................................23
Enkele bemerkingen bij het arbeidsmarktmodel..............................................................................24
Wie werkt er in België en wie niet?......................................................................................................24
Enkele begrippen..............................................................................................................................24
Vormen en oorzaken van werkloosheid...........................................................................................25
Natuurlijke werkloosheid..............................................................................................................25
Seizoenwerkloosheid....................................................................................................................26
Conjuncturele (Keynesiaanse) werkloosheid................................................................................26
Verborgen wekloosheid................................................................................................................26
Technische werkloosheid..............................................................................................................26
Gewilde werkloosheid..................................................................................................................26
Werkgelegenheidsvallen..................................................................................................................26
De werkloosheidsval.....................................................................................................................26
De activiteitsval............................................................................................................................26
De armoedeval.............................................................................................................................26
De productiviteitsval.....................................................................................................................26
Het bestrijden van werkloosheid......................................................................................................26
Het bestrijden van conjuncturele werkloosheid...........................................................................26
Het bestrijden van structurele werkloosheid................................................................................27
Het Europese werkgelegenheidsbeleid........................................................................................27
Loonstarheid (= loonrigiditeit)..............................................................................................................27
, Definitie............................................................................................................................................27
Enkele verklaringen voor loonstarheid.............................................................................................28
Werkloosheidsuitkering................................................................................................................28
Minimumlonen.............................................................................................................................28
Vakbondsoptreden.......................................................................................................................28
Sociale partners in België..................................................................................................................28
Invloed van de directe belastingen op de arbeidsmarkt...................................................................28
Inkomensherverdeling, ongelijkheid en armoede................................................................................29
Inkomensherverdeling......................................................................................................................29
Ongelijke verdeling van het inkomen...............................................................................................29
Hoe brengen economen de inkomensongelijkheid in kaart?........................................................29
De Lorenz curve en de Gini-coëfficiënt.........................................................................................30
Armoede...........................................................................................................................................31
Arbeidsorganisaties..............................................................................................................................32
International labour organization.....................................................................................................32
Vlaamse dienst voor arbeidsbemiddeling en beroepsopleiding (VDAB)...........................................32
Seizoensbewegingen........................................................................................................................32
De conjunctuurcyclus: de x-as..........................................................................................................33
De conjunctuurcyclus: de y-as..........................................................................................................33
De conjunctuurcyclus zelf.................................................................................................................33
De conjunctuurcyclus en de trend....................................................................................................34
Trend en output gap.........................................................................................................................34
De recessie… the “R-word”...............................................................................................................35
Rekenen met groei...........................................................................................................................36
Kwartaalgroei...............................................................................................................................36
Jaargroei.......................................................................................................................................36
Kwartaalgroei op jaarbasis............................................................................................................36
Geannualiseerde kwartaalgroei (overeenkomst met echts kwartaalgroei onwaarschijnlijk).......36
Conjunctuurindicatoren indelen: 3 gebieden...............................................................................36
Conjunctuurindicatoren indelen: enkelvoudig/ samengesteld, kwantitatief/kwalitatief.............36
Conjunctuurindicatoren indelen: synchroniciteit.........................................................................37
Een bijzondere conjunctuurindicator: de r-word index................................................................37
Conjunctuurpolitiek..............................................................................................................................37
Conjunctuurpolitiek – de Keynesianen.............................................................................................38
Conjunctuurpolitiek – de monetaristen............................................................................................38
De voordelen van internationale handel..............................................................................................38
, De nadelen van internationale handel.................................................................................................39
Buitenlandse handel van België: enkele cijfers.....................................................................................39
De wisselmarkt.....................................................................................................................................40
De notatie van de wisselkoers en het transactieverloop..................................................................41
Transactieverloop.........................................................................................................................41
Het evenwicht op de wisselmarkt.....................................................................................................41
De vraag naar vreemde munten...................................................................................................41
Het aanbod van vreemde munten................................................................................................42
Het evenwicht op de wisselmarkt.................................................................................................42
Factoren die de wisselmarkt beïnvloeden........................................................................................42
De prijsveranderingen (= inflatie) in binnen- en buitenland.........................................................42
Gewijzigde consumentenvoorkeur...............................................................................................43
Gewijzigd inkomen.......................................................................................................................43
De interestvoeten in binnen- en buitenland.................................................................................43
Productiviteitsveranderingen.......................................................................................................43
De verwachtingen van en de rol van speculatie...........................................................................43
Wisselkoerssystemen...........................................................................................................................44
Vaste wisselkoersen.........................................................................................................................44
Steunaankopen en steunverkopen...............................................................................................44
De beleidsrente wijzigen...............................................................................................................45
Devaluatie en revaluatie...............................................................................................................45
Voor- en nadelen van een vast wisselkoerssysteem.....................................................................46
Koopkrachtpariteiten...........................................................................................................................46
De betalingsbalans...............................................................................................................................46
Indeling van de betalingsbalans........................................................................................................46
De lopende rekening.....................................................................................................................46
De kapitaalrekening......................................................................................................................47
De financiële rekening..................................................................................................................47
Protectionisme ter bevordering van de binnenlandse handel..............................................................47
Definitie............................................................................................................................................47
Protectionisme in de praktijk............................................................................................................47
Handelspolitieke maatregelen......................................................................................................47
Het handelsbeleid van de EU................................................................................................................48
Het intern beleid van de EU..............................................................................................................48
Vrij verkeer van goederen............................................................................................................48
Vrij verkeer van personen: werknemers en zelfstandigen............................................................49