Biologische psychologie I - Psychologie
1. Evolutie en gedragsgenetica
1.1 Evolutie: Definiëring perspectief
Grondvoorwaarden natuurlijke selectie:
1. Overerving: Er zijn overerfbare eigenschappen
2. Variatie: Er bestaat variabiliteit in deze eigenschappen (o.a. via mutatie)
Mensen zijn niet identiek
3. Selectie: Sommige van deze eigenschappen hangen in een bepaalde context samen
met groter reproductief succes
Bepaalde eigenschappen komen meer voor door dat reproductief succes van de individuen
met die eigenschappen
Selectie ≠ Survival of the fittest (zie
vb. kevers)
Klassieke selectie Op het niveau van het individu Oranje kever kan zichzelf
makkelijker voortplanten
omdat de kans dat die
opgegeten wordt miniem is
(selfish)
Verwante selectie Op het niveau van genen Bijen werksters zijn steriel
Doet er niet toe of jij door overerving. Ze zorgen
niet degene bent ervoor dat de reproductiekans
die de genen van de koningin verhoogt
doorgeeft. omdat ze nauw verwant zijn.
Nauw verwant genoeg! (selfless)
Kans verhogen dat
gen het overleeft
Seksuele selectie Op het niveau van het individu Mannelijke pauwen hebben
Genen die de gigantische staarten om de
reproductiekans vrouwen aan te trekken. Ook
verhogen ook al al leven ze minder lang, zullen
brengen ze je in ze in hun korte leven een
gevaar hogere reproductiesucces
Jij wil je eigen genen hebben.
doorgeven (selfish)
1
, Homo Sapiens Sapiens
Psychologische relevantie
Indien fysieke kenmerken worden doorgegeven, worden psychische kenmerken ook doorgegeven.
- Persoonlijkheid, IQ (groter brein),…
Erfelijke invloed via banale fysieke
eigenschappen
- Groot (l) en aantrekkelijk Extraverter
(Lukaszewski & Roney, 2015)
Leer van de overerfbaarheid van gedrag = Gedragsgenetica
- Sterke negatieve connotaties via o.a. eugenetica
Vb. Scandinavië: mensen steriliseren voor “ethnische hygiëne” (tot jaren ’70)
Stamboom
BLAUW KENNEN!
- Oude wereld: Eurazië en Afrika 3 kegels (kleuren zien)
- Nieuwe wereld: Amerika 2 kegels
Verschillen tussen zenuwstelsels
- Mensapen: Geen staart
- Samengeleefd met Neanderthaler (±4% DNA van Neanderthaler-oorsprong)
- Migratie van de mens gebeurde over verschillende fases (details NIET)
2
, Kenmerken:
Groot / exceptioneel brein?
Niet grootste massa
Niet grootste relatieve massa
Niet meeste rimpels
Rimpels in cortex/schors (manier om schors
in schedel te passen). Hoe meer rimpels, hoe
groter de oppervlakte
Grafieken: exceptioneel brein (logaritmische schaal)
Lijn die primaten volgt
Takeaway:
De mens staat telkens bovenaan Grootste primaat Exceptioneel:
Gorilla en Orang-oetan Klein brein
Speciaal
- Grootste aantal corticale neuronen (i/d cortex)
- Dichts op elkaar Neuronen kunnen sneller met elkaar communiceren waardoor we
sneller info kunnen verwerken.
Nadelen groot brein
- Duur (20% van al onze energie nodig)
Koken: makkelijker kauwen en daardoor nutriënten efficiënter eruit halen
Flauwvallen al bij een beetje tekort aan voedsel/O
Obstetrisch dilemma-hypothese
- Rechtop lopen
Voordelen Nadelen
- Overzicht tijdens trekken - Smallere bekken Smaller
- Transport van werktuigen geboortekanaal
en buit Dus: Limiet grootte hoofd
- Dilemma: Hoe combineren we het feit dat we rechtop lopen en het feit dat we een te
groot brein hebben?
- Antwoord: Rijpingsvertraging: Baby’s worden geboren met immatuur brein
(Alle neuronen al aanwezig)
Na geboorte: Verbindingen maken (steuncellen)
3
1. Evolutie en gedragsgenetica
1.1 Evolutie: Definiëring perspectief
Grondvoorwaarden natuurlijke selectie:
1. Overerving: Er zijn overerfbare eigenschappen
2. Variatie: Er bestaat variabiliteit in deze eigenschappen (o.a. via mutatie)
Mensen zijn niet identiek
3. Selectie: Sommige van deze eigenschappen hangen in een bepaalde context samen
met groter reproductief succes
Bepaalde eigenschappen komen meer voor door dat reproductief succes van de individuen
met die eigenschappen
Selectie ≠ Survival of the fittest (zie
vb. kevers)
Klassieke selectie Op het niveau van het individu Oranje kever kan zichzelf
makkelijker voortplanten
omdat de kans dat die
opgegeten wordt miniem is
(selfish)
Verwante selectie Op het niveau van genen Bijen werksters zijn steriel
Doet er niet toe of jij door overerving. Ze zorgen
niet degene bent ervoor dat de reproductiekans
die de genen van de koningin verhoogt
doorgeeft. omdat ze nauw verwant zijn.
Nauw verwant genoeg! (selfless)
Kans verhogen dat
gen het overleeft
Seksuele selectie Op het niveau van het individu Mannelijke pauwen hebben
Genen die de gigantische staarten om de
reproductiekans vrouwen aan te trekken. Ook
verhogen ook al al leven ze minder lang, zullen
brengen ze je in ze in hun korte leven een
gevaar hogere reproductiesucces
Jij wil je eigen genen hebben.
doorgeven (selfish)
1
, Homo Sapiens Sapiens
Psychologische relevantie
Indien fysieke kenmerken worden doorgegeven, worden psychische kenmerken ook doorgegeven.
- Persoonlijkheid, IQ (groter brein),…
Erfelijke invloed via banale fysieke
eigenschappen
- Groot (l) en aantrekkelijk Extraverter
(Lukaszewski & Roney, 2015)
Leer van de overerfbaarheid van gedrag = Gedragsgenetica
- Sterke negatieve connotaties via o.a. eugenetica
Vb. Scandinavië: mensen steriliseren voor “ethnische hygiëne” (tot jaren ’70)
Stamboom
BLAUW KENNEN!
- Oude wereld: Eurazië en Afrika 3 kegels (kleuren zien)
- Nieuwe wereld: Amerika 2 kegels
Verschillen tussen zenuwstelsels
- Mensapen: Geen staart
- Samengeleefd met Neanderthaler (±4% DNA van Neanderthaler-oorsprong)
- Migratie van de mens gebeurde over verschillende fases (details NIET)
2
, Kenmerken:
Groot / exceptioneel brein?
Niet grootste massa
Niet grootste relatieve massa
Niet meeste rimpels
Rimpels in cortex/schors (manier om schors
in schedel te passen). Hoe meer rimpels, hoe
groter de oppervlakte
Grafieken: exceptioneel brein (logaritmische schaal)
Lijn die primaten volgt
Takeaway:
De mens staat telkens bovenaan Grootste primaat Exceptioneel:
Gorilla en Orang-oetan Klein brein
Speciaal
- Grootste aantal corticale neuronen (i/d cortex)
- Dichts op elkaar Neuronen kunnen sneller met elkaar communiceren waardoor we
sneller info kunnen verwerken.
Nadelen groot brein
- Duur (20% van al onze energie nodig)
Koken: makkelijker kauwen en daardoor nutriënten efficiënter eruit halen
Flauwvallen al bij een beetje tekort aan voedsel/O
Obstetrisch dilemma-hypothese
- Rechtop lopen
Voordelen Nadelen
- Overzicht tijdens trekken - Smallere bekken Smaller
- Transport van werktuigen geboortekanaal
en buit Dus: Limiet grootte hoofd
- Dilemma: Hoe combineren we het feit dat we rechtop lopen en het feit dat we een te
groot brein hebben?
- Antwoord: Rijpingsvertraging: Baby’s worden geboren met immatuur brein
(Alle neuronen al aanwezig)
Na geboorte: Verbindingen maken (steuncellen)
3
