Inhoud
Kerntaak 1 Klinisch Redeneren...............................................................................................................5
Curatieve en palliatieve zorg..............................................................................................................5
Principes van palliatieve zorg..........................................................................................................5
Palliatief redeneren........................................................................................................................6
Spectrum van palliatieve zorg.........................................................................................................6
Risico inschatting en Vroegsignalering (herhaling).........................................................................7
Ziektetrajecten bij palliatieve zorg..................................................................................................8
Symptomen in palliatieve fase........................................................................................................8
Patiëntenproblemen...........................................................................................................................9
Dyspneu..........................................................................................................................................9
Pijn..................................................................................................................................................9
Vermoeidheid...............................................................................................................................11
Kwetsbaarheid..............................................................................................................................12
Overbelasting van mantelzorger...................................................................................................13
Slaapproblemen............................................................................................................................13
Mobiliteitsproblemen...................................................................................................................14
Zingevingsproblemen...................................................................................................................14
Rouw en verlies............................................................................................................................15
Spiritualiteit in relatie tot het Christendom..................................................................................16
Spiritualiteit in relatie tot de Islam...............................................................................................16
Spiritualiteit in relatie tot het jodendom......................................................................................16
G- en F-culturen............................................................................................................................16
Beslissingen rondom het levenseinde..............................................................................................17
Zorgpad stervensfase....................................................................................................................17
De stervensfase............................................................................................................................17
Advance care planning..................................................................................................................18
NRNB............................................................................................................................................20
STED (Stoppen met eten en drinken)............................................................................................20
Palliatieve sedatie.........................................................................................................................21
Euthanasie....................................................................................................................................22
Complementaire zorg...................................................................................................................23
Spirituele zorg...............................................................................................................................23
Transmurale overplaatsingen.......................................................................................................25
Casemanagement.........................................................................................................................25
Kerntaak 1 AFP.....................................................................................................................................27
Mitose en meiose.........................................................................................................................27
1
, Metaplasia / dysplasia / neuroplasia............................................................................................27
Metastersering.............................................................................................................................27
TNM-classificatie..........................................................................................................................28
Anatomie van de darm.................................................................................................................29
Diagnostiek...................................................................................................................................29
Exacerbatiemanagement bij hartfalen..........................................................................................29
Anatomie en fysiologie van het zenuwstelsel...............................................................................30
CVA (beroerte): cerebro vasculair accident..................................................................................31
Ischemisch infarct.........................................................................................................................33
Hemorragisch infarct....................................................................................................................34
Dementie......................................................................................................................................36
Kerntaak 6 verpleegtechnisch handelen...............................................................................................38
Venapunctie..................................................................................................................................38
Medicatie verstrekking.................................................................................................................38
Centraal veneuze infusie..............................................................................................................38
Intraveneuze infusie (perifeer).....................................................................................................38
Subcutane infusie.........................................................................................................................38
Complicaties.................................................................................................................................39
Kerntaak 7 neurorevalidatie.................................................................................................................40
Bedhoudingen..............................................................................................................................40
Contracturen................................................................................................................................40
Parese...........................................................................................................................................40
Kerntaak 1 Klinisch Redeneren...............................................................................................................3
Curatieve en palliatieve zorg..............................................................................................................3
Principes van palliatieve zorg.........................................................................................................3
Palliatief redeneren........................................................................................................................4
Markering.......................................................................................................................................4
Spectrum van palliatieve zorg........................................................................................................4
Risico inschatting en Vroegsignalering (herhaling).........................................................................5
Ziektetrajecten bij palliatieve zorg.................................................................................................5
Symptomen in palliatieve fase........................................................................................................7
Patiëntenproblemen..........................................................................................................................8
Dyspneu..........................................................................................................................................8
Pijn..................................................................................................................................................8
Vermoeidheid...............................................................................................................................10
Kwetsbaarheid..............................................................................................................................11
Overbelasting van mantelzorger..................................................................................................12
Slaapproblemen...........................................................................................................................13
2
, Mobiliteitsproblemen...................................................................................................................13
Zingevingsproblemen...................................................................................................................14
Rouw en verlies............................................................................................................................14
Spiritualiteit in relatie tot het Christendom..................................................................................15
Spiritualiteit in relatie tot de Islam...............................................................................................15
Spiritualiteit in relatie tot het jodendom......................................................................................16
G- en F-culturen............................................................................................................................16
Beslissingen rondom het levenseinde..............................................................................................16
Zorgpad stervensfase...................................................................................................................16
De stervensfase https://palliaweb.nl/richtlijnen-palliatieve-zorg/richtlijn/stervensfase.............16
Advance care planning.................................................................................................................18
NRNB............................................................................................................................................20
STED (Stoppen met eten en drinken)...........................................................................................20
Palliatieve sedatie.........................................................................................................................20
Euthanasie....................................................................................................................................21
Complementaire zorg...................................................................................................................22
Spirituele zorg...............................................................................................................................22
Transmurale overplaatsingen.......................................................................................................24
Casemanagement.........................................................................................................................24
Kerntaak 1 AFP.....................................................................................................................................25
Mitose en meiose.........................................................................................................................25
Metaplasia / dysplasia / neuroplasia............................................................................................26
Metastersering.............................................................................................................................26
TNM-classificatie..........................................................................................................................26
Anatomie van de darm.................................................................................................................27
Diagnostiek...................................................................................................................................27
Exacerbatiemanagement bij hartfalen.........................................................................................28
Anatomie en fysiologie van het zenuwstelsel...............................................................................29
CVA (beroerte): cerebro vasculair accident..................................................................................30
Ischemisch infarct.........................................................................................................................33
Hemorragisch infarct....................................................................................................................34
Dementie......................................................................................................................................35
Kerntaak 6 verpleegtechnisch handelen..............................................................................................38
Venapunctie.................................................................................................................................38
Medicatie verstrekking.................................................................................................................38
Centraal veneuze infusie..............................................................................................................38
Intraveneuze infusie (perifeer).....................................................................................................38
Subcutane infusie.........................................................................................................................38
3
, Complicaties.................................................................................................................................39
Kerntaak 7 neurorevalidatie.................................................................................................................40
Bedhoudingen..............................................................................................................................40
Contracturen................................................................................................................................40
Parese...........................................................................................................................................40
4
,Kerntaak 1 Klinisch Redeneren
De student informeert zorgvragers en diens naasten over beslissingen rondom het levenseinde,
zodanig dat de zorgvrager en diens naasten begeleid kunnen worden in het nemen van de juiste
beslissingen rondom het levenseinde.
Curatieve en palliatieve zorg
Het behandeldoel is het belangrijkste verschil tussen curatieve en palliatieve zorg.
Curatieve zorg Palliatieve zorg
Doel: genezen Behoud / verbetering van kwaliteit van
leven
Behandelen Behandeling van ziekte indien mogelijk en
alleen na afweging voor- en nadelen
Maximaal reanimeerbeleid Overeengekomen reanimeerbeleid
Protocollaire zorg Zorg op maat
ADL tijdelijk afhankelijk Wisselende ADL afhankelijkheid
Uiteindelijk: integratie in persoonlijke en Uiteindelijk: gericht op kwaliteit van sterven
sociaal leven
Principes van palliatieve zorg
Curatieve fase: genezing
Palliatieve fase: kwaliteit van leven
Terminale fase: kwaliteit van sterven (laatste 72 uur, max 2 weken)
Lichamelijke dimensie, psychische dimensie, sociale dimensie en existentiële dimensie spelen een rol
bij palliatieve zorg. Ook heb je de spirituele dimensie, deze is minder goed meetbaar maar wel
voortdurend in relatie met wederzijdse invloeding.
Thema’s
Kwaliteit van leven - Focus op lichamelijk, sociaal en psychisch functioneren
Symptoommanagement – Zorgvragers krijgen te maken met specifieke symptomen. Het is van
belang om deze symptomen te onderdrukken / ondervangen
Multidimensionale zorg – Je kijkt naar alle dimensies
Zorg voor cliënt en naasten – Rouwproces, schuldgevoelens
Anticiperen en proactieve zorgplanning – Beslissingen nemen, kijken wat de zorgvrager zou
willen, bijv. wil iemand nog wel opgenomen worden?
Autonomie – Dit houdt in dat de zorgvrager zelf beslist over zijn of haar behandelingen, ook
geeft hij/zij grenzen aan
In palliatieve zorg zijn de behoeften en wensen van zorgvragers zijn. Er wordt door een open dialoog
informatie gegeven op basis van shared decision making om zo te komen aan een plan voor
behandeling en zorg. Daarbij spelen de wensen, ervaringen en voorkeuren van de zorgvrager een
grote rol. Samen met de kennis en ervaringen van de zorgverleners komt er een zorg en
behandelplan dat past bij de zorgvragers.
5
, Palliatief redeneren
Markering
Wanneer genezing niet meer mogelijk is. Je spreekt van palliatieve zorg wanneer surprise question:
“In hoeverre zou het mij verbazen als deze zorgvrager binnen een jaar is overleden?” Antwoord nee
= start palliatieve zorg.
1. Plotselinge en snelle achteruitgang (traject: hoog functioneringsniveau, langdurig ‘stabiel’,
korte periode van snelle achteruitgang)
2. Geleidelijke achteruitgang met ernstige episodes (traject: lager functioneringsniveau,
tussendoor acute fasen (ernstig ziek), geleidelijke en progressieve achteruitgang)
3. Lang aanwezige, onvoorspelbare achteruitgang (traject: laag functioneringsniveau,
langdurige achteruitgang, moeilijk in tijd te voorspellen)
Spectrum van palliatieve zorg
Stadium 1: Markering palliatieve fase
Mensen met kanker, levensbedreigende aandoeningen, onduidelijke scheiding, kwetsbare
ouderen
Stadium 2: Meer ziektebegrip dan symptoomgericht
Ziektegerichte palliatie heeft als doel de kwaliteit van leven te handhaven of te verbeteren door
de onderliggende ziekte te behandelen. Hierdoor ontstaat symptoomverlichting. Ook kan
levensverlening een doel zijn. Dit wordt altijd afgewogen tegen kwaliteit van leven, deze moet
acceptabel blijven.
Symptoomgerichte palliatie richt zich vooral op de symptomen - het handhaven of verbeteren
van de kwaliteit van leven. Doel: symptomen verminderen / voorkomen.
Stadium 3: Meer symptoomgericht dan ziektegericht
Veel last van bijwerkingen en de belasting van de behandelingen: kwaliteit van leven neemt af
en de balans raakt kwijt: meer nadelen dan voordelen.
Stadium 4: Palliatie in de stervensfase
KvL > Kwaliteit van sterven
6
Kerntaak 1 Klinisch Redeneren...............................................................................................................5
Curatieve en palliatieve zorg..............................................................................................................5
Principes van palliatieve zorg..........................................................................................................5
Palliatief redeneren........................................................................................................................6
Spectrum van palliatieve zorg.........................................................................................................6
Risico inschatting en Vroegsignalering (herhaling).........................................................................7
Ziektetrajecten bij palliatieve zorg..................................................................................................8
Symptomen in palliatieve fase........................................................................................................8
Patiëntenproblemen...........................................................................................................................9
Dyspneu..........................................................................................................................................9
Pijn..................................................................................................................................................9
Vermoeidheid...............................................................................................................................11
Kwetsbaarheid..............................................................................................................................12
Overbelasting van mantelzorger...................................................................................................13
Slaapproblemen............................................................................................................................13
Mobiliteitsproblemen...................................................................................................................14
Zingevingsproblemen...................................................................................................................14
Rouw en verlies............................................................................................................................15
Spiritualiteit in relatie tot het Christendom..................................................................................16
Spiritualiteit in relatie tot de Islam...............................................................................................16
Spiritualiteit in relatie tot het jodendom......................................................................................16
G- en F-culturen............................................................................................................................16
Beslissingen rondom het levenseinde..............................................................................................17
Zorgpad stervensfase....................................................................................................................17
De stervensfase............................................................................................................................17
Advance care planning..................................................................................................................18
NRNB............................................................................................................................................20
STED (Stoppen met eten en drinken)............................................................................................20
Palliatieve sedatie.........................................................................................................................21
Euthanasie....................................................................................................................................22
Complementaire zorg...................................................................................................................23
Spirituele zorg...............................................................................................................................23
Transmurale overplaatsingen.......................................................................................................25
Casemanagement.........................................................................................................................25
Kerntaak 1 AFP.....................................................................................................................................27
Mitose en meiose.........................................................................................................................27
1
, Metaplasia / dysplasia / neuroplasia............................................................................................27
Metastersering.............................................................................................................................27
TNM-classificatie..........................................................................................................................28
Anatomie van de darm.................................................................................................................29
Diagnostiek...................................................................................................................................29
Exacerbatiemanagement bij hartfalen..........................................................................................29
Anatomie en fysiologie van het zenuwstelsel...............................................................................30
CVA (beroerte): cerebro vasculair accident..................................................................................31
Ischemisch infarct.........................................................................................................................33
Hemorragisch infarct....................................................................................................................34
Dementie......................................................................................................................................36
Kerntaak 6 verpleegtechnisch handelen...............................................................................................38
Venapunctie..................................................................................................................................38
Medicatie verstrekking.................................................................................................................38
Centraal veneuze infusie..............................................................................................................38
Intraveneuze infusie (perifeer).....................................................................................................38
Subcutane infusie.........................................................................................................................38
Complicaties.................................................................................................................................39
Kerntaak 7 neurorevalidatie.................................................................................................................40
Bedhoudingen..............................................................................................................................40
Contracturen................................................................................................................................40
Parese...........................................................................................................................................40
Kerntaak 1 Klinisch Redeneren...............................................................................................................3
Curatieve en palliatieve zorg..............................................................................................................3
Principes van palliatieve zorg.........................................................................................................3
Palliatief redeneren........................................................................................................................4
Markering.......................................................................................................................................4
Spectrum van palliatieve zorg........................................................................................................4
Risico inschatting en Vroegsignalering (herhaling).........................................................................5
Ziektetrajecten bij palliatieve zorg.................................................................................................5
Symptomen in palliatieve fase........................................................................................................7
Patiëntenproblemen..........................................................................................................................8
Dyspneu..........................................................................................................................................8
Pijn..................................................................................................................................................8
Vermoeidheid...............................................................................................................................10
Kwetsbaarheid..............................................................................................................................11
Overbelasting van mantelzorger..................................................................................................12
Slaapproblemen...........................................................................................................................13
2
, Mobiliteitsproblemen...................................................................................................................13
Zingevingsproblemen...................................................................................................................14
Rouw en verlies............................................................................................................................14
Spiritualiteit in relatie tot het Christendom..................................................................................15
Spiritualiteit in relatie tot de Islam...............................................................................................15
Spiritualiteit in relatie tot het jodendom......................................................................................16
G- en F-culturen............................................................................................................................16
Beslissingen rondom het levenseinde..............................................................................................16
Zorgpad stervensfase...................................................................................................................16
De stervensfase https://palliaweb.nl/richtlijnen-palliatieve-zorg/richtlijn/stervensfase.............16
Advance care planning.................................................................................................................18
NRNB............................................................................................................................................20
STED (Stoppen met eten en drinken)...........................................................................................20
Palliatieve sedatie.........................................................................................................................20
Euthanasie....................................................................................................................................21
Complementaire zorg...................................................................................................................22
Spirituele zorg...............................................................................................................................22
Transmurale overplaatsingen.......................................................................................................24
Casemanagement.........................................................................................................................24
Kerntaak 1 AFP.....................................................................................................................................25
Mitose en meiose.........................................................................................................................25
Metaplasia / dysplasia / neuroplasia............................................................................................26
Metastersering.............................................................................................................................26
TNM-classificatie..........................................................................................................................26
Anatomie van de darm.................................................................................................................27
Diagnostiek...................................................................................................................................27
Exacerbatiemanagement bij hartfalen.........................................................................................28
Anatomie en fysiologie van het zenuwstelsel...............................................................................29
CVA (beroerte): cerebro vasculair accident..................................................................................30
Ischemisch infarct.........................................................................................................................33
Hemorragisch infarct....................................................................................................................34
Dementie......................................................................................................................................35
Kerntaak 6 verpleegtechnisch handelen..............................................................................................38
Venapunctie.................................................................................................................................38
Medicatie verstrekking.................................................................................................................38
Centraal veneuze infusie..............................................................................................................38
Intraveneuze infusie (perifeer).....................................................................................................38
Subcutane infusie.........................................................................................................................38
3
, Complicaties.................................................................................................................................39
Kerntaak 7 neurorevalidatie.................................................................................................................40
Bedhoudingen..............................................................................................................................40
Contracturen................................................................................................................................40
Parese...........................................................................................................................................40
4
,Kerntaak 1 Klinisch Redeneren
De student informeert zorgvragers en diens naasten over beslissingen rondom het levenseinde,
zodanig dat de zorgvrager en diens naasten begeleid kunnen worden in het nemen van de juiste
beslissingen rondom het levenseinde.
Curatieve en palliatieve zorg
Het behandeldoel is het belangrijkste verschil tussen curatieve en palliatieve zorg.
Curatieve zorg Palliatieve zorg
Doel: genezen Behoud / verbetering van kwaliteit van
leven
Behandelen Behandeling van ziekte indien mogelijk en
alleen na afweging voor- en nadelen
Maximaal reanimeerbeleid Overeengekomen reanimeerbeleid
Protocollaire zorg Zorg op maat
ADL tijdelijk afhankelijk Wisselende ADL afhankelijkheid
Uiteindelijk: integratie in persoonlijke en Uiteindelijk: gericht op kwaliteit van sterven
sociaal leven
Principes van palliatieve zorg
Curatieve fase: genezing
Palliatieve fase: kwaliteit van leven
Terminale fase: kwaliteit van sterven (laatste 72 uur, max 2 weken)
Lichamelijke dimensie, psychische dimensie, sociale dimensie en existentiële dimensie spelen een rol
bij palliatieve zorg. Ook heb je de spirituele dimensie, deze is minder goed meetbaar maar wel
voortdurend in relatie met wederzijdse invloeding.
Thema’s
Kwaliteit van leven - Focus op lichamelijk, sociaal en psychisch functioneren
Symptoommanagement – Zorgvragers krijgen te maken met specifieke symptomen. Het is van
belang om deze symptomen te onderdrukken / ondervangen
Multidimensionale zorg – Je kijkt naar alle dimensies
Zorg voor cliënt en naasten – Rouwproces, schuldgevoelens
Anticiperen en proactieve zorgplanning – Beslissingen nemen, kijken wat de zorgvrager zou
willen, bijv. wil iemand nog wel opgenomen worden?
Autonomie – Dit houdt in dat de zorgvrager zelf beslist over zijn of haar behandelingen, ook
geeft hij/zij grenzen aan
In palliatieve zorg zijn de behoeften en wensen van zorgvragers zijn. Er wordt door een open dialoog
informatie gegeven op basis van shared decision making om zo te komen aan een plan voor
behandeling en zorg. Daarbij spelen de wensen, ervaringen en voorkeuren van de zorgvrager een
grote rol. Samen met de kennis en ervaringen van de zorgverleners komt er een zorg en
behandelplan dat past bij de zorgvragers.
5
, Palliatief redeneren
Markering
Wanneer genezing niet meer mogelijk is. Je spreekt van palliatieve zorg wanneer surprise question:
“In hoeverre zou het mij verbazen als deze zorgvrager binnen een jaar is overleden?” Antwoord nee
= start palliatieve zorg.
1. Plotselinge en snelle achteruitgang (traject: hoog functioneringsniveau, langdurig ‘stabiel’,
korte periode van snelle achteruitgang)
2. Geleidelijke achteruitgang met ernstige episodes (traject: lager functioneringsniveau,
tussendoor acute fasen (ernstig ziek), geleidelijke en progressieve achteruitgang)
3. Lang aanwezige, onvoorspelbare achteruitgang (traject: laag functioneringsniveau,
langdurige achteruitgang, moeilijk in tijd te voorspellen)
Spectrum van palliatieve zorg
Stadium 1: Markering palliatieve fase
Mensen met kanker, levensbedreigende aandoeningen, onduidelijke scheiding, kwetsbare
ouderen
Stadium 2: Meer ziektebegrip dan symptoomgericht
Ziektegerichte palliatie heeft als doel de kwaliteit van leven te handhaven of te verbeteren door
de onderliggende ziekte te behandelen. Hierdoor ontstaat symptoomverlichting. Ook kan
levensverlening een doel zijn. Dit wordt altijd afgewogen tegen kwaliteit van leven, deze moet
acceptabel blijven.
Symptoomgerichte palliatie richt zich vooral op de symptomen - het handhaven of verbeteren
van de kwaliteit van leven. Doel: symptomen verminderen / voorkomen.
Stadium 3: Meer symptoomgericht dan ziektegericht
Veel last van bijwerkingen en de belasting van de behandelingen: kwaliteit van leven neemt af
en de balans raakt kwijt: meer nadelen dan voordelen.
Stadium 4: Palliatie in de stervensfase
KvL > Kwaliteit van sterven
6
