Stappenschema’s
1
,Week 2 en 3|Het opsporingsonderzoek
Verdachte (art. 27 Sv)
Art. 27 Sv 1. Als verdachte wordt vóórdat de vervolging is aangevangen, aangemerkt
degene te wiens aanzien uit feiten of omstandigheden een redelijk vermoeden van schuld
aan een strafbaar feit voortvloeit. [Materieel verdachtenbegrip] 2. Daarna wordt als
verdachte aangemerkt degene tegen wie de vervolging is gericht. [Formeel
verdachtenbegrip]3. De aan de verdachte toekomende rechten komen tevens toe aan
de veroordeelde tegen wie een strafrechtelijk financieel onderzoek is ingesteld of te
wiens aanzien op een vordering van het openbaar ministerie als bedoeld in artikel 36e
van het Wetboek van Strafrecht niet onherroepelijk is beslist. 4. De verdachte die de
Nederlandse taal niet of onvoldoende beheerst, is bevoegd zich te laten bijstaan door een
tolk.
1. Stap 1 Wat is de rechtsvraag?
2. Stap 2 Wat is het juridisch kader?
Wordt er voldaan aan de vereisten in art. 27 lid 1 Sv
a. Redelijk vermoeden van schuld
Anonieme informatie: Of de anonieme tip genoeg is om te spreken
van een redelijk vermoeden, is afhankelijk van de concrete feiten
en omstandigheden. Is de tip concreet, gedetailleerd en
verifieerbaar.
b. Aan een strafbaar feit:
Noem het strafbare feit, het bijbehorende wetsartikel, en haal daaruit
de benodigde informatie
c. Voortvloeiend uit feiten en omstandigheden
(Indien er in het wetsartikel gesproken wordt over ernstige bezwaren)
Toetsen of er sprake is van ernstige bezwaren)
Stormsteeg: Rechter moet achteraf beoordelen of de
opsporingsambtenaren op het moment van aanhouden een redelijk
vermoeden van schuld aan strafbaar feit hadden en ernstige bezwaren
bestonden tegen verdachte. De rechter beoordeelt dit aan de hand van
de processen-verbaal van de opsporingsambtenaren
3. Stap 3 Toetsingskader + relevante feiten
Noem het strafbare feit en het bijbehorend wetsartikel van Sr
Indien er geweld is gebruikt of de persoon is vastgegrepen, mag
bij een verdachte, maar kan er achteraf niet gesproken worden
over een verdachte, was de opsporingsambtenaar niet in de
rechtmatige uitvoering van zijn bediening.
Er moet sprake zijn van een verdachte en hoe stellig was de
verdenking:
“Er moet een redelijk vermoeden (objectiveerbaar) zijn dat een
verdachte (individualiseerbaar) zich schuldig heeft gemaakt aan een
strafbaar feit (concretiseerbaar)
1. Individualiseerbaar: Concreet en specifiek welke persoon/groep
personen(verdachte)
2. Objectiveerbaar: Vermoeden op basis van feiten of
omstandigheden
3. Concretiseerbaarheid: Vermoeden hebben van een bepaald
strafbaar feit
4. Stap 4 Conclusie
Is er sprake van een aanhouding op heterdaad of buiten heterdaad?
2
, Heterdaad – art. 53 Sv: Eenieder is bevoegd de verdachte aan te houden, zowel art. 127
jo 141 sub b als gewone burgers zijn bevoegd tot aanhouden van deze verdachte.
Er is sprake van heterdaad als het strafbare feit ontdekt wordt terwijl begaan wordt of
terstond nadat is begaan. De verdachte kan ontdekt worden op het moment van het
plegen en kort na voltooiing delict (art. 128 lid 1 en 2)
Buiten heterdaad – art. 54 Sv: De opsporingsambtenaar is op bevel van de OvJ bevoegd
de verdachte van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis (art. 67 lid 1 en 2, uitz. 301
Sv) is toegelaten aan te houden.
Bevoegdheden van opsporingsambtenaren; rechtmatig?
Op grond van de algemeen taakstellende bepalingen (art. 3 PW en art. 141/142 Sv) is een
opsporingsambtenaar bevoegd om een niet specifiek in de wet geregelde wijze van
opsporing in te zetten op een wijze die een beperkte inbreuk maakt op de grondrechten
van burgers en die niet zeer risico is voor de integriteit en beheerbaarheid van opsporing.
Aan de hand van deze twee gezichtspunten wordt het gebruik van lichte
opsporingsmethoden genormeerd door de rechter, die daarbij acht slaat op de feiten en
omstandigheden van het geval. Deze wijze van normering is vanuit het oogpunt van
effectieve rechtshandhaving van belang. Maar daar tegenover staat een mate van
onzekerheid.
Expliciete wettelijke basis is vereist:
- Bij ernstige en/of stelselmatige inbreuken op grondrechten
- In geval van methoden die risico voor de integriteit en beheersbaarheid van de
opsporing zijn
Rechtmatig gebruik dwangmiddel
1. Stap 1 Heeft het dwangmiddel een expliciete wettelijke grondslag?
Nee, geen wettelijke grondslag, dus er moet teruggevallen worden op de
algemene taakstellende bevoegdheden (art. 3 Politiewet)
Criterium om iets te baseren op art. 3 Politiewet
- Integriteit van politiewet mag niet in het geding zijn
- Licht ingrijpen
2. Stap 2 Zwolsman
Niet-ontvankelijkheid van OM kan slechts indien sprake is van ernstige
inbreuken op de beginselen van de behoorlijke procesorde, waardoor
doelbewust of met grove veronachtzaming van de belangen van de
verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling is tekortgedaan.
Stille SMS (strafvorderlijk legaliteitsbeginsel)
1. Wordt er in betekende mate inbreuk gemaakt op de grondrechten
van de betrokkene? De duur, frequentie en gebruik van dwangmiddel
bepalen de indringendheid van de inbreuk. Afhankelijk hiervan kan
worden bepaald of binnen de grenzen van de bepalingen van de
taakstellende bevoegdheden is gebleven.
2. Valt het dwangmiddel onder één van de reeds wettelijke erkende
dwangmiddelen en voldoet het daarom aan die gestelde
voorwaarden.
Sprake van technisch hulpmiddel die onder art. 126g, 126n of
126m valt.
3. Is het gebruik van het dwangmiddel in dit geval op zodanige wijze
gebruikt dat er sprake is van een inbreuk op de regels van het
eerlijke proces
3. Stap 3 Heeft de juiste autoriteit regie op het opsporingsonderzoek.
Indien de OvJ geen regie had over het dwangmiddel, dan zegt dat wat over
de integriteit van de opsporingsmethode. Is er mate van inbedding?
Ja OvJ had in voldoende mate regie
Nee Opsporingsambtenaar heeft op eigen houtje het dwangmiddel
uitgeoefend.
3
1
,Week 2 en 3|Het opsporingsonderzoek
Verdachte (art. 27 Sv)
Art. 27 Sv 1. Als verdachte wordt vóórdat de vervolging is aangevangen, aangemerkt
degene te wiens aanzien uit feiten of omstandigheden een redelijk vermoeden van schuld
aan een strafbaar feit voortvloeit. [Materieel verdachtenbegrip] 2. Daarna wordt als
verdachte aangemerkt degene tegen wie de vervolging is gericht. [Formeel
verdachtenbegrip]3. De aan de verdachte toekomende rechten komen tevens toe aan
de veroordeelde tegen wie een strafrechtelijk financieel onderzoek is ingesteld of te
wiens aanzien op een vordering van het openbaar ministerie als bedoeld in artikel 36e
van het Wetboek van Strafrecht niet onherroepelijk is beslist. 4. De verdachte die de
Nederlandse taal niet of onvoldoende beheerst, is bevoegd zich te laten bijstaan door een
tolk.
1. Stap 1 Wat is de rechtsvraag?
2. Stap 2 Wat is het juridisch kader?
Wordt er voldaan aan de vereisten in art. 27 lid 1 Sv
a. Redelijk vermoeden van schuld
Anonieme informatie: Of de anonieme tip genoeg is om te spreken
van een redelijk vermoeden, is afhankelijk van de concrete feiten
en omstandigheden. Is de tip concreet, gedetailleerd en
verifieerbaar.
b. Aan een strafbaar feit:
Noem het strafbare feit, het bijbehorende wetsartikel, en haal daaruit
de benodigde informatie
c. Voortvloeiend uit feiten en omstandigheden
(Indien er in het wetsartikel gesproken wordt over ernstige bezwaren)
Toetsen of er sprake is van ernstige bezwaren)
Stormsteeg: Rechter moet achteraf beoordelen of de
opsporingsambtenaren op het moment van aanhouden een redelijk
vermoeden van schuld aan strafbaar feit hadden en ernstige bezwaren
bestonden tegen verdachte. De rechter beoordeelt dit aan de hand van
de processen-verbaal van de opsporingsambtenaren
3. Stap 3 Toetsingskader + relevante feiten
Noem het strafbare feit en het bijbehorend wetsartikel van Sr
Indien er geweld is gebruikt of de persoon is vastgegrepen, mag
bij een verdachte, maar kan er achteraf niet gesproken worden
over een verdachte, was de opsporingsambtenaar niet in de
rechtmatige uitvoering van zijn bediening.
Er moet sprake zijn van een verdachte en hoe stellig was de
verdenking:
“Er moet een redelijk vermoeden (objectiveerbaar) zijn dat een
verdachte (individualiseerbaar) zich schuldig heeft gemaakt aan een
strafbaar feit (concretiseerbaar)
1. Individualiseerbaar: Concreet en specifiek welke persoon/groep
personen(verdachte)
2. Objectiveerbaar: Vermoeden op basis van feiten of
omstandigheden
3. Concretiseerbaarheid: Vermoeden hebben van een bepaald
strafbaar feit
4. Stap 4 Conclusie
Is er sprake van een aanhouding op heterdaad of buiten heterdaad?
2
, Heterdaad – art. 53 Sv: Eenieder is bevoegd de verdachte aan te houden, zowel art. 127
jo 141 sub b als gewone burgers zijn bevoegd tot aanhouden van deze verdachte.
Er is sprake van heterdaad als het strafbare feit ontdekt wordt terwijl begaan wordt of
terstond nadat is begaan. De verdachte kan ontdekt worden op het moment van het
plegen en kort na voltooiing delict (art. 128 lid 1 en 2)
Buiten heterdaad – art. 54 Sv: De opsporingsambtenaar is op bevel van de OvJ bevoegd
de verdachte van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis (art. 67 lid 1 en 2, uitz. 301
Sv) is toegelaten aan te houden.
Bevoegdheden van opsporingsambtenaren; rechtmatig?
Op grond van de algemeen taakstellende bepalingen (art. 3 PW en art. 141/142 Sv) is een
opsporingsambtenaar bevoegd om een niet specifiek in de wet geregelde wijze van
opsporing in te zetten op een wijze die een beperkte inbreuk maakt op de grondrechten
van burgers en die niet zeer risico is voor de integriteit en beheerbaarheid van opsporing.
Aan de hand van deze twee gezichtspunten wordt het gebruik van lichte
opsporingsmethoden genormeerd door de rechter, die daarbij acht slaat op de feiten en
omstandigheden van het geval. Deze wijze van normering is vanuit het oogpunt van
effectieve rechtshandhaving van belang. Maar daar tegenover staat een mate van
onzekerheid.
Expliciete wettelijke basis is vereist:
- Bij ernstige en/of stelselmatige inbreuken op grondrechten
- In geval van methoden die risico voor de integriteit en beheersbaarheid van de
opsporing zijn
Rechtmatig gebruik dwangmiddel
1. Stap 1 Heeft het dwangmiddel een expliciete wettelijke grondslag?
Nee, geen wettelijke grondslag, dus er moet teruggevallen worden op de
algemene taakstellende bevoegdheden (art. 3 Politiewet)
Criterium om iets te baseren op art. 3 Politiewet
- Integriteit van politiewet mag niet in het geding zijn
- Licht ingrijpen
2. Stap 2 Zwolsman
Niet-ontvankelijkheid van OM kan slechts indien sprake is van ernstige
inbreuken op de beginselen van de behoorlijke procesorde, waardoor
doelbewust of met grove veronachtzaming van de belangen van de
verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling is tekortgedaan.
Stille SMS (strafvorderlijk legaliteitsbeginsel)
1. Wordt er in betekende mate inbreuk gemaakt op de grondrechten
van de betrokkene? De duur, frequentie en gebruik van dwangmiddel
bepalen de indringendheid van de inbreuk. Afhankelijk hiervan kan
worden bepaald of binnen de grenzen van de bepalingen van de
taakstellende bevoegdheden is gebleven.
2. Valt het dwangmiddel onder één van de reeds wettelijke erkende
dwangmiddelen en voldoet het daarom aan die gestelde
voorwaarden.
Sprake van technisch hulpmiddel die onder art. 126g, 126n of
126m valt.
3. Is het gebruik van het dwangmiddel in dit geval op zodanige wijze
gebruikt dat er sprake is van een inbreuk op de regels van het
eerlijke proces
3. Stap 3 Heeft de juiste autoriteit regie op het opsporingsonderzoek.
Indien de OvJ geen regie had over het dwangmiddel, dan zegt dat wat over
de integriteit van de opsporingsmethode. Is er mate van inbedding?
Ja OvJ had in voldoende mate regie
Nee Opsporingsambtenaar heeft op eigen houtje het dwangmiddel
uitgeoefend.
3
