Examen
1ste ex: 40 Meerkeuze vragen -praktisch burgerlijk recht – 25/40 juist hebben om erdoor te
zijn – gokken!!! 40%
2de ex: open vragen – basisbeginselen
INLEIDING TOT HET RECHT
1. Wat is recht?
1.1. Inleiding
Je begrijpt wat ‘het recht’ is en kan dit uitleggen
Je herkent de voor een ondernemer belangrijkste rechtstakken
Je kan bepaling van dwingend recht en van aanvullend recht onderscheiden
Je kent de verschillende bronnen van het recht
1.2. Definitie van het recht
Het recht omvat een geheel van gedragsregels en normen om het maatschappelijke leven te
ordenen opgelegd door de overheid en die afdwingbaar zijn
Recht opdelen belangrijk – eriva baat een eenmanszaak uit. De zaken gaan niet goed en ze
gaat failliet. Wat zal verkocht worden voor de betaling van de schulden. ja moet zelfs
Voorbeeld:
Eigendomsrecht van een rijhuis
o Ordenen: wat is eigendom? Wanneer gaat het over?
o Opleggen: eigendom moet gerespecteerd worden, niemand kan jouw eigendom
negeren
o Afdwingen: voorkomen via rechtbank dat iemand jouw recht “bedreigt”
Rechtsmisbruik = de uitoefening van een recht op een wijze die duidelijk de grenzen te
buiten gaat van de normale uitoefening van dat recht door een voorzichtig en bezorgd
persoon
1.3. Indelingen van het recht
Burgerlijk recht = gemeen recht (algemeen recht)
onderlinge relaties tss mensen, persoon (naam), familie, goederen (eigendom),
contracten, aansprakelijkheid (bij schade pers. die het veroorzaakt heeft moet het betalen),
erfrecht…
o Regelt de meest elementaire relaties tussen burgers
o Ook “Gemeen recht”
o Regels terug te vinden in het Burgerlijk Wetboek
1804: voor het eerst uitgebracht door Napoleon in de ‘Code Civil’
1
, o Belang voor ondernemingsrecht:
Basis voor alle verbintenissen – verplichting om iets te doen, te geven of te
laten – als ik een overeenkomst afsluit om vb. een muur rood te verven dan
heeft de schilder de verplichting om dit te doen. - Verbintenissen zitten onder
overeenkomsten
Basis voor alle overeenkomsten
Huwelijksvermogensrecht
Economisch recht - Handels- en vennootschapsrecht
Handelsrecht: veranderd naar economisch recht (ondernemingsrecht) afgeschaft
Vennootschapsrecht: rechtsvormen, burgerlijke vennootschap en handelsvennootschap
o Is van toepassing op handelaars, die daden van koophandel stellen
o Objectieve en subjectieve handelsdaden
o Terug te vinden in o.a. het Wetboek van Koophandel en het Wetboek van
Economisch recht
o Economisch recht < ondernemingsrecht < vennootschapsrecht – vb. “NV”,
consumentenrecht, marktrecht
Sociaal recht
individueel arbeidsrecht, collectief arbeidsrecht, vergoedingsrechten van de burger tav de
overheid
1.Arbeidsrecht: Verhouding werkgever – werknemer
2.Sociaal zekerheidsrecht: uitkering kinderbijslag…
=> sociaal recht
Individueel en collectief
Sociaal recht
Arbeidsrecht Sociaal zekerheidsrecht
Bv: ontslag om dringende redenen Bv: uitkering kinderbijslag
(voorbeelden kunnen plaatsen onder het juiste rechtsgebied en van elke tak een voorbeeld
kunnen geven)
Fiscaal recht
inkomstenbelastingen, btw, douane, accijnzen
o Regelt de vestiging (aanslag) en de inning van de belastingen
o Zowel directe als indirecte belastingen:
Directe belastingen: geheven op een inkomen bv. Personenbelasting
Indirecte belastingen: geheven op rechtshandeling/ situatie bv.
Registratierechten, btw, accijnzen, erfbelastingen… worden geheven door
een bepaalde situatie die zich voordoet
o Terug te vinden in diverse wetboeken en wetten
Registratierechten registratiebelasting 7%
2
,Internationaal privaatrecht = IPR, is een verwijsrecht – geeft aan welk nationaal recht
men moet toepassen – bv. men trouwt met een man en gaat in Zwitserland wonen welk
recht bent men dan onderwezen.
Van toepassing in privaatrechtelijke situaties met vreemde buitenlandse elementen
Voorbeeld: een Belgische onderneming laat in Duitsland clips produceren om houten
terrasplanken mee te bevestigen. De clips worden vervolgens door deze Belgische
onderneming doorverkocht aan een Nederlandse installateur van houten terrassen. Te snel
blijken de clips te roesten.
Belgische rechter moet soms buitenlands recht toepassen.
IPR bevat verwijzingsregels: (hierdoor kan een Belgische een Nederlands recht toepassen)
o Welke rechter is bevoegd?
o Welk recht moet die rechter toepassen?
o Erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse akten en buitenlandse rechterlijke
beslissingen
IPR = nationaal recht
Terug te vinden in het WIPR en in Europese wetgeving en verdragen
Internationaal publiekrecht of volkenrecht
Internationaal publiekrecht regelt:
o Verhoudingen tussen staten onderling
> “klassieke” internationale verdragen
o Inrichting en werking van internationale organisaties: Europese Unie
o Verhoudingen tussen staten en internationale instellingen
1.4. Basisprincipes
Contactvrijheid: de burgers kunnen zelf kiezen hoe en met wie ze overeenkomsten
afsluiten
Maar ze mogen hierbij de dwingende wetsbepalingen niet schenden!
Verschil dwingende(gebiedend) en aanvullende EXAMEN: ook herkennen
3
, 1) Aanvullende wetsbepalingen: als we niets gaan bepalen, gaan ze onze overeenkomst
aanvullen, maar dat zijn regels waar we mogen van afwijken (2kenmerken)
1) Regels waarvan we mogen afwijken maar als je er niet van afwijkt dat vult het ze 2)
2) Regels die onze overeenkomst aanvullen als we niets bepalen
Voorbeeld: het ogenblik waarop het eigendom bij een overeenkomst overgaat je bent
eigenaar van zodra de overeenkomst tot stand komt
Niet menselijk, je mag hiervan uitwijken!!
Je mag zeggen dat je pas eigenaar bent vanaf de prijs volledig betaalt is
Bv. Onderhuur is toegelaten tenzij men dit is afgesproken
2) Dwingende wetsbepalingen: regels waarvan onze wetgever zegt dat je niet mag
afwijken bij een overeenkomst, maar ze zijn ter bescherming van privatenbelangen dus enkel
de beschermende partij
1) Regels waarvan je NIET mag afwijken
Stel de dwingend recht wordt wel geschonden dan 2)
2) Enkel de beschermende partij mag een schending opwerven voor de rechtbank
Voorbeeld: arbeidsrecht; stel je hebt een studentenjob dan heb je een proefperiode en hierna
moet je opzegtermijn bepalen
Je mag nooit zeggen in een contract er is geen opzegtermijn of maar 1 dag
Wanneer dit wel gebeurd dan mag de werkgever of de student zelf zeggen je schendt
de regels en dan gaat de rechtbank deze geloven
3) Bepalingen van openbare orde:
hier mag je ook niet afwijken bij de overeenkomst, het zijn regels die je moet
respecteren maar deze bepalen algemene belangen (fundamenten van onze
samenleving: strafrecht, drugs, belastingen, prostitutie, moord…)
De 2de categorie kan enkel geworven worden door de beschermende partij
De 3de categorie kan elke belanghebbenden of de rechter ambtshalve (op eigen
initiatief) de schending op werven van de regels – dat de overeenkomst niet oké is.
1.5. Bronnen van het recht
Wetgeving:
o Bindend voor iedereen
o 2 betekenissen van een wet:
Wet in ruime zin
Wet in enge zin
o Grondwet: regels die zo belangrijk zijn dat we ze niet kunnen/willen wijzigen
Rechtspraak (tijdschriften):
o Bindend voor partijen
o Gezaghebbende rechtsbron – u uitspraak kan inspirerend zijn voor andere rechters
(niet verplicht) daarom gezaghebbend
o Geheel van rechterlijke beslissingen in concrete geschillen
o Het is de manier waarop rechters de wetgeving interpreteren en toepassen
o Terug te vinden in juridische tijdschriften
4
1ste ex: 40 Meerkeuze vragen -praktisch burgerlijk recht – 25/40 juist hebben om erdoor te
zijn – gokken!!! 40%
2de ex: open vragen – basisbeginselen
INLEIDING TOT HET RECHT
1. Wat is recht?
1.1. Inleiding
Je begrijpt wat ‘het recht’ is en kan dit uitleggen
Je herkent de voor een ondernemer belangrijkste rechtstakken
Je kan bepaling van dwingend recht en van aanvullend recht onderscheiden
Je kent de verschillende bronnen van het recht
1.2. Definitie van het recht
Het recht omvat een geheel van gedragsregels en normen om het maatschappelijke leven te
ordenen opgelegd door de overheid en die afdwingbaar zijn
Recht opdelen belangrijk – eriva baat een eenmanszaak uit. De zaken gaan niet goed en ze
gaat failliet. Wat zal verkocht worden voor de betaling van de schulden. ja moet zelfs
Voorbeeld:
Eigendomsrecht van een rijhuis
o Ordenen: wat is eigendom? Wanneer gaat het over?
o Opleggen: eigendom moet gerespecteerd worden, niemand kan jouw eigendom
negeren
o Afdwingen: voorkomen via rechtbank dat iemand jouw recht “bedreigt”
Rechtsmisbruik = de uitoefening van een recht op een wijze die duidelijk de grenzen te
buiten gaat van de normale uitoefening van dat recht door een voorzichtig en bezorgd
persoon
1.3. Indelingen van het recht
Burgerlijk recht = gemeen recht (algemeen recht)
onderlinge relaties tss mensen, persoon (naam), familie, goederen (eigendom),
contracten, aansprakelijkheid (bij schade pers. die het veroorzaakt heeft moet het betalen),
erfrecht…
o Regelt de meest elementaire relaties tussen burgers
o Ook “Gemeen recht”
o Regels terug te vinden in het Burgerlijk Wetboek
1804: voor het eerst uitgebracht door Napoleon in de ‘Code Civil’
1
, o Belang voor ondernemingsrecht:
Basis voor alle verbintenissen – verplichting om iets te doen, te geven of te
laten – als ik een overeenkomst afsluit om vb. een muur rood te verven dan
heeft de schilder de verplichting om dit te doen. - Verbintenissen zitten onder
overeenkomsten
Basis voor alle overeenkomsten
Huwelijksvermogensrecht
Economisch recht - Handels- en vennootschapsrecht
Handelsrecht: veranderd naar economisch recht (ondernemingsrecht) afgeschaft
Vennootschapsrecht: rechtsvormen, burgerlijke vennootschap en handelsvennootschap
o Is van toepassing op handelaars, die daden van koophandel stellen
o Objectieve en subjectieve handelsdaden
o Terug te vinden in o.a. het Wetboek van Koophandel en het Wetboek van
Economisch recht
o Economisch recht < ondernemingsrecht < vennootschapsrecht – vb. “NV”,
consumentenrecht, marktrecht
Sociaal recht
individueel arbeidsrecht, collectief arbeidsrecht, vergoedingsrechten van de burger tav de
overheid
1.Arbeidsrecht: Verhouding werkgever – werknemer
2.Sociaal zekerheidsrecht: uitkering kinderbijslag…
=> sociaal recht
Individueel en collectief
Sociaal recht
Arbeidsrecht Sociaal zekerheidsrecht
Bv: ontslag om dringende redenen Bv: uitkering kinderbijslag
(voorbeelden kunnen plaatsen onder het juiste rechtsgebied en van elke tak een voorbeeld
kunnen geven)
Fiscaal recht
inkomstenbelastingen, btw, douane, accijnzen
o Regelt de vestiging (aanslag) en de inning van de belastingen
o Zowel directe als indirecte belastingen:
Directe belastingen: geheven op een inkomen bv. Personenbelasting
Indirecte belastingen: geheven op rechtshandeling/ situatie bv.
Registratierechten, btw, accijnzen, erfbelastingen… worden geheven door
een bepaalde situatie die zich voordoet
o Terug te vinden in diverse wetboeken en wetten
Registratierechten registratiebelasting 7%
2
,Internationaal privaatrecht = IPR, is een verwijsrecht – geeft aan welk nationaal recht
men moet toepassen – bv. men trouwt met een man en gaat in Zwitserland wonen welk
recht bent men dan onderwezen.
Van toepassing in privaatrechtelijke situaties met vreemde buitenlandse elementen
Voorbeeld: een Belgische onderneming laat in Duitsland clips produceren om houten
terrasplanken mee te bevestigen. De clips worden vervolgens door deze Belgische
onderneming doorverkocht aan een Nederlandse installateur van houten terrassen. Te snel
blijken de clips te roesten.
Belgische rechter moet soms buitenlands recht toepassen.
IPR bevat verwijzingsregels: (hierdoor kan een Belgische een Nederlands recht toepassen)
o Welke rechter is bevoegd?
o Welk recht moet die rechter toepassen?
o Erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse akten en buitenlandse rechterlijke
beslissingen
IPR = nationaal recht
Terug te vinden in het WIPR en in Europese wetgeving en verdragen
Internationaal publiekrecht of volkenrecht
Internationaal publiekrecht regelt:
o Verhoudingen tussen staten onderling
> “klassieke” internationale verdragen
o Inrichting en werking van internationale organisaties: Europese Unie
o Verhoudingen tussen staten en internationale instellingen
1.4. Basisprincipes
Contactvrijheid: de burgers kunnen zelf kiezen hoe en met wie ze overeenkomsten
afsluiten
Maar ze mogen hierbij de dwingende wetsbepalingen niet schenden!
Verschil dwingende(gebiedend) en aanvullende EXAMEN: ook herkennen
3
, 1) Aanvullende wetsbepalingen: als we niets gaan bepalen, gaan ze onze overeenkomst
aanvullen, maar dat zijn regels waar we mogen van afwijken (2kenmerken)
1) Regels waarvan we mogen afwijken maar als je er niet van afwijkt dat vult het ze 2)
2) Regels die onze overeenkomst aanvullen als we niets bepalen
Voorbeeld: het ogenblik waarop het eigendom bij een overeenkomst overgaat je bent
eigenaar van zodra de overeenkomst tot stand komt
Niet menselijk, je mag hiervan uitwijken!!
Je mag zeggen dat je pas eigenaar bent vanaf de prijs volledig betaalt is
Bv. Onderhuur is toegelaten tenzij men dit is afgesproken
2) Dwingende wetsbepalingen: regels waarvan onze wetgever zegt dat je niet mag
afwijken bij een overeenkomst, maar ze zijn ter bescherming van privatenbelangen dus enkel
de beschermende partij
1) Regels waarvan je NIET mag afwijken
Stel de dwingend recht wordt wel geschonden dan 2)
2) Enkel de beschermende partij mag een schending opwerven voor de rechtbank
Voorbeeld: arbeidsrecht; stel je hebt een studentenjob dan heb je een proefperiode en hierna
moet je opzegtermijn bepalen
Je mag nooit zeggen in een contract er is geen opzegtermijn of maar 1 dag
Wanneer dit wel gebeurd dan mag de werkgever of de student zelf zeggen je schendt
de regels en dan gaat de rechtbank deze geloven
3) Bepalingen van openbare orde:
hier mag je ook niet afwijken bij de overeenkomst, het zijn regels die je moet
respecteren maar deze bepalen algemene belangen (fundamenten van onze
samenleving: strafrecht, drugs, belastingen, prostitutie, moord…)
De 2de categorie kan enkel geworven worden door de beschermende partij
De 3de categorie kan elke belanghebbenden of de rechter ambtshalve (op eigen
initiatief) de schending op werven van de regels – dat de overeenkomst niet oké is.
1.5. Bronnen van het recht
Wetgeving:
o Bindend voor iedereen
o 2 betekenissen van een wet:
Wet in ruime zin
Wet in enge zin
o Grondwet: regels die zo belangrijk zijn dat we ze niet kunnen/willen wijzigen
Rechtspraak (tijdschriften):
o Bindend voor partijen
o Gezaghebbende rechtsbron – u uitspraak kan inspirerend zijn voor andere rechters
(niet verplicht) daarom gezaghebbend
o Geheel van rechterlijke beslissingen in concrete geschillen
o Het is de manier waarop rechters de wetgeving interpreteren en toepassen
o Terug te vinden in juridische tijdschriften
4
