Kwaliteit van zorg, deel 2 - Joyce Rommens
Kwaliteit van zorg – Deel 2
Beleid en Management van de Gezondheidszorg
Erasmus Universiteit Rotterdam
Kwaliteit van zorg – Deel 2 ...................................................................................................................... 1
4.5.1 College: Integratie van de dimensies van kwaliteit van zorg (Diana Delnoij) ............................ 2
Literatuur: Integratie van dimensies (2) .............................................................................................. 3
4.6.1 College: Goede zorg vanuit juridisch perspectief (Caressa Bol) ................................................. 5
4.6.2 Tutorgroep: ‘Goede zorg vanuit juridisch perspectief’ (André den Exter) ............................... 10
4.6.3 College: Toezicht en handhaving (Caressa Bol) ........................................................................ 12
Literatuur: Juridische aspecten (11) .................................................................................................. 18
4.7.4 College: Kwaliteitsinstrumenten (Kees Ahaus) ........................................................................ 25
4.7.5 Tutorgroep: Kwaliteitsinstrumenten ........................................................................................ 29
Literatuur: Kwaliteitsinstrumenten (2).............................................................................................. 30
4.7.6 College: Sturen op kwaliteit van zorg (Iris Wallenburg) ........................................................... 33
4.7.8 Tutorgroep: Kwaliteit en transparantie.................................................................................... 35
Literatuur: Sturen op kwaliteit van zorg (2) ...................................................................................... 37
4.8.1 Lecture: Introduction into quality of care across European borders (Andre den Exter).......... 40
4.8.2 Lecture: Quality of healthcare professionals ........................................................................... 43
4.8.3 Tutorgroup: Professional mobility in the EU ............................................................................ 45
4.8.4 Lecture: Quality of medicines (Maarten Kok) .......................................................................... 47
4.8.5 Tutorgroup: Falsified and Substandard Medicine .................................................................... 52
Literature international week ........................................................................................................... 54
Pagina 1 van 56
, Kwaliteit van zorg, deel 2 - Joyce Rommens
4.5.1 College: Integratie van de dimensies van kwaliteit van zorg (Diana Delnoij)
LEISTIKOW, KOKSMA
Leerdoelen:
− Beschrijven hoe de verschillende kwaliteitspijlers elkaar kunnen aanvullen in het beoordelen van de kwaliteit van
zorg;
− Beschrijven hoe de verschillende kwaliteitspijlers kunnen conflicteren in het beoordelen van de kwaliteit van zorg;
− Voorbeelden geven van de verschillende manieren waarop zorgactoren afwegingen maken tussen de
kwaliteitspijlers in het beoordelen van de kwaliteit van zorg;
− Voorbeelden geven van de verschillende manieren waarop context een rol speelt in het beoordelen van de
kwaliteit van zorg aan de hand van de kwaliteitspijlers;
− De voorbeelden die in het college worden aangedragen gebruiken bij het analyseren van zijn/haar eigen
integratieopdracht.
De Nederlandse overheid is verantwoordelijk voor een gezondheidszorg die kwalitatief goed,
betaalbaar en voor alle 17 miljoen burgers toegankelijk is. → kwaliteit, betaalbaarheid en
toegankelijkheid.
De overheid regelt, ordent en controleert, o.a. via Zorginstituut Nederland, een zelfstandig
bestuursorgaan onder het ministerie van VWS.
Zorginstituut NL heeft wettelijke taken gericht op:
− Inhoud van het verzekerde pakket
− De informatie-uitwisseling in de zorg
− De verdeling van het premiegeld over de zorgverzekeraars
en zorgkantoren
− Het bevorderen van de kwaliteit in de zorg
Het heeft een raad van bestuur met 3 leden en 400 medewerkers verdeeld over 6 afdelingen.
Adviescommissies: pakket (9 leden), kwaliteitsraad (9 leden) en wetenschappelijke adviesraad.
De kwaliteitsraad heeft drie taken:
− Gevraagd en ongevraagd advies RvB
− Bemiddelen en verbinden
− Op verzoek van het Zorginstituut een kwaliteitsproduct opstellen
Definities van kwaliteit
Donabedian: “(…) its expected ability to achieve the highest possible net benefit according to the valuations of individuals
and society.”
Kwaliteitswet zorginstellingen: “Zorg van goed niveau, die in ieder geval doeltreffend, doelmatig en patiëntgericht wordt
verleend en die afgestemd is op de reële behoefte van de patiënt.”
Institute of Medicine (IoM): “The degree to which health services for individuals and populations increase the likelihood of
desired health outcomes and are consistent with current professional knowledge.”
Pagina 2 van 56
, Kwaliteit van zorg, deel 2 - Joyce Rommens
Perspectieven voor het maken van afwegingen
− (Welvaarts)economisch: optimale verdeling van middelen en keuze voor de consument
− Manegerial: rationalisatie, standaardisatie en voorkomen van verspilling
− Veiligheid: first, do not harm
− Publieke gezondheid: preventie en terugdringen gezondheidsverschillen
− Professioneel: autonomie voor professionals om te handelen volgens eigen standaard
− Patiënt: integrale, continue en persoonsgerichte zorg
Samenhang tussen perspectieven
− Zonder professionele autonomie om af te wijken van standaarden, geen persoonsgerichte
zorg
− Zonder standaarden voor informatie-uitwisseling en overdracht geen integrale zorg
− Zonder investeringen in preventie geen optimale verdeling van middelen
Doorzettingsmacht
Als het de partijen echt niet lukt om een kwaliteitsproduct op te leveren kan het Zorginstituut
doorzettingsmacht inzetten. Wij nemen de ontwikkeling van het kwaliteitsproduct dan over.
Doorzettingsmacht is een uiterst middel. We gebruiken het liever niet!
Doel is te komen tot een kwaliteitsstandaard of meetinstrument in het Register.
Doorzettingsmacht wordt alleen ingezet als:
− Het onderwerp op de Meerjarenagenda staat.
− De afgesproken datum is verstreken en de partijen in gebreke zijn gebleven
− Het onderwerp nog altijd actueel is.
− Er grote kans is op aanpassing in de praktijk
− Er geen alternatieven zijn
Doorzettingsmachttrajecten tot nu toe:
− Kwaliteitsindicatoren spoedzorgindicaties
− Zorgstandaard Integrale Geboortezorg
− Kwaliteitskader en Leidraad Personeelssamenstelling Verpleeghuiszorg
− Richtlijn Intensive Care
− Kwaliteitskader Cosmetische Geneeskunde
Literatuur: Integratie van dimensies (2)
1. Leistikow (2010) – Patiëntveiligheid: de rol van de bestuurder (H5.3 ‘Kwaliteit van zorg’ als
voorbeeld van de problematiek van professionele organisaties)
Kwaliteit duidt op een bepaalde hoedanigheid en veiligheid op het gevrijwaard zijn tegen schade of verlies. Veiligheid wordt
vaak gezien als één van de aspecten van kwaliteit. Goede kwaliteit impliceert namelijk een zekere mate van veiligheid, van
bescherming tegen schade of verlies.
De Raad voor de Volksgezondheid stelt in 2009 dat het brede begrip van kwaliteit van zorg in twee deelaspecten kan
worden onderscheiden: aspecten bij het publieke domein en binnen het private domein.
Kwaliteit van zorg is opgebouwd uit meerdere waarden. Er moet vaak een afweging gemaakt worden om het belang van de
ene waarde te laten prevaleren boven het belang van de andere waarden.
Pagina 3 van 56
, Kwaliteit van zorg, deel 2 - Joyce Rommens
Conflicten:
− Toegankelijkheid en veiligheid: meer ziekenhuizen in de omgeving met bepaalde zorg (toegankelijkheid) kan
leiden tot een slechtere kwaliteit door de volumenorm (veiligheid)
− Efficiëntie en tijdigheid: wachtlijsten zijn goed voor efficiëntie, maar niet voor tijdigheid
− Effectiviteit en patiëntgerichtheid: dure behandeling voor patiënten (patiëntgerichtheid), waardoor er minder
geld over is voor andere behandelingen (kosteneffectiviteit)
Postcode geneeskunde = iemands woonplaats bepaalt of hij/zij een behandeling krijgt of niet, omdat sommige
ziekenhuizen het wel willen aanbieden vanuit eigen pot en andere niet.
De beoordeling van waarden kan verschillen door zintuigelijke waarneming, kennisniveau, mening of overtuiging.
2. Koksma (2019) – Beyond the Quality Illusion: The Learning Era (5p)
Abstract
The authors reconceptualize quality improvement as a pluralistic and moral journey. The authors recommend, for the path
forward, a “travel kit” of 10 crucial elements to reframe quality improvement in a new era of learning.
The idea is to measure the health care provided to patients along these lines and, in turn, to base improvement on those
measurements. However, cracks in the system have become visible. Firstly, more and more health care professionals feel
they do not have ownership of their own work, which creates stress and decreases meaning. Secondly, some critics have
questioned the foundation of the quality movement (i.e., evidence-based medicine), voicing qualms about methodology,
validity, and usability. Thirdly, sustainability is a concern; despite all quality efforts, costs are still rising.
A travel kit that addresses the dynamic, pluralistic, and moral nature of quality should comprise the following elements:
compassion, deliberation, flexible goals, ownership, the engagement of patients, the inclusion of payers, the involvement of
learners, feedback loops, the fostering of learning, and the application of different sources of knowledge.
1. Compass of compassion → really listening to people
2. Continuous deliberation → test our moral assumptions and honor different perspectives in open dialogue
3. Fuzzy goals → create room for creativity and learning
4. Ownership for professionals → sufficient space to exercise their professional judgement
5. Patients on board → patients are experts on having a disease
6. Payers as partners → stop seeing them as enemies
7. Involvement of young professionals → brings original perspectives
8. Iterative feedback loops → provide actional data quickly
9. Learning culture → bring quality improvement into a learning era
10. Different sources of knowledge → even data from evidence based medicine
Pagina 4 van 56
Kwaliteit van zorg – Deel 2
Beleid en Management van de Gezondheidszorg
Erasmus Universiteit Rotterdam
Kwaliteit van zorg – Deel 2 ...................................................................................................................... 1
4.5.1 College: Integratie van de dimensies van kwaliteit van zorg (Diana Delnoij) ............................ 2
Literatuur: Integratie van dimensies (2) .............................................................................................. 3
4.6.1 College: Goede zorg vanuit juridisch perspectief (Caressa Bol) ................................................. 5
4.6.2 Tutorgroep: ‘Goede zorg vanuit juridisch perspectief’ (André den Exter) ............................... 10
4.6.3 College: Toezicht en handhaving (Caressa Bol) ........................................................................ 12
Literatuur: Juridische aspecten (11) .................................................................................................. 18
4.7.4 College: Kwaliteitsinstrumenten (Kees Ahaus) ........................................................................ 25
4.7.5 Tutorgroep: Kwaliteitsinstrumenten ........................................................................................ 29
Literatuur: Kwaliteitsinstrumenten (2).............................................................................................. 30
4.7.6 College: Sturen op kwaliteit van zorg (Iris Wallenburg) ........................................................... 33
4.7.8 Tutorgroep: Kwaliteit en transparantie.................................................................................... 35
Literatuur: Sturen op kwaliteit van zorg (2) ...................................................................................... 37
4.8.1 Lecture: Introduction into quality of care across European borders (Andre den Exter).......... 40
4.8.2 Lecture: Quality of healthcare professionals ........................................................................... 43
4.8.3 Tutorgroup: Professional mobility in the EU ............................................................................ 45
4.8.4 Lecture: Quality of medicines (Maarten Kok) .......................................................................... 47
4.8.5 Tutorgroup: Falsified and Substandard Medicine .................................................................... 52
Literature international week ........................................................................................................... 54
Pagina 1 van 56
, Kwaliteit van zorg, deel 2 - Joyce Rommens
4.5.1 College: Integratie van de dimensies van kwaliteit van zorg (Diana Delnoij)
LEISTIKOW, KOKSMA
Leerdoelen:
− Beschrijven hoe de verschillende kwaliteitspijlers elkaar kunnen aanvullen in het beoordelen van de kwaliteit van
zorg;
− Beschrijven hoe de verschillende kwaliteitspijlers kunnen conflicteren in het beoordelen van de kwaliteit van zorg;
− Voorbeelden geven van de verschillende manieren waarop zorgactoren afwegingen maken tussen de
kwaliteitspijlers in het beoordelen van de kwaliteit van zorg;
− Voorbeelden geven van de verschillende manieren waarop context een rol speelt in het beoordelen van de
kwaliteit van zorg aan de hand van de kwaliteitspijlers;
− De voorbeelden die in het college worden aangedragen gebruiken bij het analyseren van zijn/haar eigen
integratieopdracht.
De Nederlandse overheid is verantwoordelijk voor een gezondheidszorg die kwalitatief goed,
betaalbaar en voor alle 17 miljoen burgers toegankelijk is. → kwaliteit, betaalbaarheid en
toegankelijkheid.
De overheid regelt, ordent en controleert, o.a. via Zorginstituut Nederland, een zelfstandig
bestuursorgaan onder het ministerie van VWS.
Zorginstituut NL heeft wettelijke taken gericht op:
− Inhoud van het verzekerde pakket
− De informatie-uitwisseling in de zorg
− De verdeling van het premiegeld over de zorgverzekeraars
en zorgkantoren
− Het bevorderen van de kwaliteit in de zorg
Het heeft een raad van bestuur met 3 leden en 400 medewerkers verdeeld over 6 afdelingen.
Adviescommissies: pakket (9 leden), kwaliteitsraad (9 leden) en wetenschappelijke adviesraad.
De kwaliteitsraad heeft drie taken:
− Gevraagd en ongevraagd advies RvB
− Bemiddelen en verbinden
− Op verzoek van het Zorginstituut een kwaliteitsproduct opstellen
Definities van kwaliteit
Donabedian: “(…) its expected ability to achieve the highest possible net benefit according to the valuations of individuals
and society.”
Kwaliteitswet zorginstellingen: “Zorg van goed niveau, die in ieder geval doeltreffend, doelmatig en patiëntgericht wordt
verleend en die afgestemd is op de reële behoefte van de patiënt.”
Institute of Medicine (IoM): “The degree to which health services for individuals and populations increase the likelihood of
desired health outcomes and are consistent with current professional knowledge.”
Pagina 2 van 56
, Kwaliteit van zorg, deel 2 - Joyce Rommens
Perspectieven voor het maken van afwegingen
− (Welvaarts)economisch: optimale verdeling van middelen en keuze voor de consument
− Manegerial: rationalisatie, standaardisatie en voorkomen van verspilling
− Veiligheid: first, do not harm
− Publieke gezondheid: preventie en terugdringen gezondheidsverschillen
− Professioneel: autonomie voor professionals om te handelen volgens eigen standaard
− Patiënt: integrale, continue en persoonsgerichte zorg
Samenhang tussen perspectieven
− Zonder professionele autonomie om af te wijken van standaarden, geen persoonsgerichte
zorg
− Zonder standaarden voor informatie-uitwisseling en overdracht geen integrale zorg
− Zonder investeringen in preventie geen optimale verdeling van middelen
Doorzettingsmacht
Als het de partijen echt niet lukt om een kwaliteitsproduct op te leveren kan het Zorginstituut
doorzettingsmacht inzetten. Wij nemen de ontwikkeling van het kwaliteitsproduct dan over.
Doorzettingsmacht is een uiterst middel. We gebruiken het liever niet!
Doel is te komen tot een kwaliteitsstandaard of meetinstrument in het Register.
Doorzettingsmacht wordt alleen ingezet als:
− Het onderwerp op de Meerjarenagenda staat.
− De afgesproken datum is verstreken en de partijen in gebreke zijn gebleven
− Het onderwerp nog altijd actueel is.
− Er grote kans is op aanpassing in de praktijk
− Er geen alternatieven zijn
Doorzettingsmachttrajecten tot nu toe:
− Kwaliteitsindicatoren spoedzorgindicaties
− Zorgstandaard Integrale Geboortezorg
− Kwaliteitskader en Leidraad Personeelssamenstelling Verpleeghuiszorg
− Richtlijn Intensive Care
− Kwaliteitskader Cosmetische Geneeskunde
Literatuur: Integratie van dimensies (2)
1. Leistikow (2010) – Patiëntveiligheid: de rol van de bestuurder (H5.3 ‘Kwaliteit van zorg’ als
voorbeeld van de problematiek van professionele organisaties)
Kwaliteit duidt op een bepaalde hoedanigheid en veiligheid op het gevrijwaard zijn tegen schade of verlies. Veiligheid wordt
vaak gezien als één van de aspecten van kwaliteit. Goede kwaliteit impliceert namelijk een zekere mate van veiligheid, van
bescherming tegen schade of verlies.
De Raad voor de Volksgezondheid stelt in 2009 dat het brede begrip van kwaliteit van zorg in twee deelaspecten kan
worden onderscheiden: aspecten bij het publieke domein en binnen het private domein.
Kwaliteit van zorg is opgebouwd uit meerdere waarden. Er moet vaak een afweging gemaakt worden om het belang van de
ene waarde te laten prevaleren boven het belang van de andere waarden.
Pagina 3 van 56
, Kwaliteit van zorg, deel 2 - Joyce Rommens
Conflicten:
− Toegankelijkheid en veiligheid: meer ziekenhuizen in de omgeving met bepaalde zorg (toegankelijkheid) kan
leiden tot een slechtere kwaliteit door de volumenorm (veiligheid)
− Efficiëntie en tijdigheid: wachtlijsten zijn goed voor efficiëntie, maar niet voor tijdigheid
− Effectiviteit en patiëntgerichtheid: dure behandeling voor patiënten (patiëntgerichtheid), waardoor er minder
geld over is voor andere behandelingen (kosteneffectiviteit)
Postcode geneeskunde = iemands woonplaats bepaalt of hij/zij een behandeling krijgt of niet, omdat sommige
ziekenhuizen het wel willen aanbieden vanuit eigen pot en andere niet.
De beoordeling van waarden kan verschillen door zintuigelijke waarneming, kennisniveau, mening of overtuiging.
2. Koksma (2019) – Beyond the Quality Illusion: The Learning Era (5p)
Abstract
The authors reconceptualize quality improvement as a pluralistic and moral journey. The authors recommend, for the path
forward, a “travel kit” of 10 crucial elements to reframe quality improvement in a new era of learning.
The idea is to measure the health care provided to patients along these lines and, in turn, to base improvement on those
measurements. However, cracks in the system have become visible. Firstly, more and more health care professionals feel
they do not have ownership of their own work, which creates stress and decreases meaning. Secondly, some critics have
questioned the foundation of the quality movement (i.e., evidence-based medicine), voicing qualms about methodology,
validity, and usability. Thirdly, sustainability is a concern; despite all quality efforts, costs are still rising.
A travel kit that addresses the dynamic, pluralistic, and moral nature of quality should comprise the following elements:
compassion, deliberation, flexible goals, ownership, the engagement of patients, the inclusion of payers, the involvement of
learners, feedback loops, the fostering of learning, and the application of different sources of knowledge.
1. Compass of compassion → really listening to people
2. Continuous deliberation → test our moral assumptions and honor different perspectives in open dialogue
3. Fuzzy goals → create room for creativity and learning
4. Ownership for professionals → sufficient space to exercise their professional judgement
5. Patients on board → patients are experts on having a disease
6. Payers as partners → stop seeing them as enemies
7. Involvement of young professionals → brings original perspectives
8. Iterative feedback loops → provide actional data quickly
9. Learning culture → bring quality improvement into a learning era
10. Different sources of knowledge → even data from evidence based medicine
Pagina 4 van 56
