Hoorcollege 1, Basis endocrinologie
Hormoonfuncties
- Voortplanten
- Groei en ontwikkeling
- Homeostase
- Energieproductie en metabolisme
Syndroom van cushing
Te veel aanmaak van cortisol
- Dun haar
- Haargroei verkeerde plek
- Voller gezicht
- Striae op verkeerde plek
- Rode wangen
- Dunne armen en benen
o Spier atrofie
- Vetbult nek
Hormoongroepen
- Amine
o Bv serotonine? Bv norepinephrine
- Peptide
o Keten van aminozuren die gelinkt worden via peptiden
o Bv insuline of oxytocine
- Steroïde
o Gevormd vanuit cholesterol
o Bv cortisol of progesteron
Cortisol
- Geproduceerd door de bijnier
- Steroïde hormonen worden geproduceerd door de bijnier.
o Lagen
§ Cortex (Productie van cortisol)
• Bestaat uit 3 lagen:
• Zona glomerulosa boven > mineralocorticoïden > Aldosteron
• Zona fasciculata middel > glucocorticoïden > cortisol
• Zona reticularis onder > androgenen > DHEA
§ Medulla
• Productie stres hormonen > (nor)epinephrine
1
,Steroïde hormonen
- Altijd gebonden aan eiwitten in bloedbaan, want vettig
- Kan diffunderen door membraan
- Kan binden aan nucleaire receptor > transcriptie van targetgenen > geactiveerd eiwit
Peptide hormonen
- Gevormd in ER vanuit aminozuren
- Via golgi apparaat uitgescheiden door exocytose
o Vorming in vorm van een pro hormoon
- Hormoon wordt opgeslagen in vesikels, als er behoefte is afgifte
- Peptide vrij in plasma, maar moet binden aan receptor in membraan om cel binnen
te treden
o Vaak via GPCR > G eiwit activatie > second Messenger
Amine hormonen
- Vaak gevormd uit tyrosine
- Soorten
o Catecholamines belangrijk bij stress reacties
§ Dopamine, NA en A
o Schildklierhormonen
§ Bv T3 en T4
Regulatie hormoon secretie
- Suikerspiegel
o Hoog
§ Insuline
o Laag
§ Glucagon
2
,Neuro endocrinologie
Hypothalamus
- Onder invloed van prikkels
o Extern
§ Licht, temperatuur, geuren
o Intern
§ Bloeddruk, bloedglucose, emoties, hormonaal, bloedosmose
o Hormonen
§ Glucocorticoïen,, gonadale hormonen, schildklier, leptine
Output
- Verschillende targets
o Adenhypofyse (Voorkant hypofyse)
o Neurohypofyse (Achterkant hypofyse)
o Cerebrale cortex
o Hersenstam en ruggenmerg
o Autonomisch zenuwstelsel
Hypothalamus-hypofyse as
Hypothalamus > (releasing hormoon) > hypofyse > (tropische hormonen) > endocriene klier
Hypofyse
Cortisol regulatie
3
, - Meerdere factoren van invloed op hypothalamus en hypofyse
o Feedback loop hormonen
o Honger, depressie, overgewicht
o Menstruatiecyclus
o Dag/nacht ritme
Circadiaans ritme
- Dagelijkse fluctuatie in hormoonspiegels
- Ritme dat 24 uur duurt en dat dagelijks min of meer hetzelfde patroon laat zien.
o VB: dag/nachtritme cortisol. Vroeg in de ochtend; piek in cortisol het hoogst.
Gedurende de dag daalt de cortisolwaarde. Onder invloed van bepaalde
prikkels, zoals stress, kan het veranderen
-
Hypofyse bestaat uit twee delen
- Adenohypofyse
o Maakt tropische hormonen aan (hormonen die een endocrien orgaan als
target hebben)
§ Hypothalamus > GHRH > hypofyse > GH > vetweefsel
§ Hypothalamus > TRH > hypofyse > TSH > schildklier
• Productie T3 en T4 en calcitonine
§ Hypothalamus > hypofyse > Prolactine > borstklier
• Productie melk
§ Hypothalamus > CRH > hypofyse > ACTH > bijnier
• Productie cortisol en glucocorticoiden
§ Hypothalamus > GnRH > hypofyse > FSH en LH > testis en ovaria
• LH zorgt voor oestrogeen en progesteron, afgifte testosteron
• FSH zorgt voor rijping van follikels, de spermatogenese en de
hormoonproductie van gonaden
§ Hypothalamus > CRH > hypofyse MSH > melanocyten
• Productie melanine
4
Hormoonfuncties
- Voortplanten
- Groei en ontwikkeling
- Homeostase
- Energieproductie en metabolisme
Syndroom van cushing
Te veel aanmaak van cortisol
- Dun haar
- Haargroei verkeerde plek
- Voller gezicht
- Striae op verkeerde plek
- Rode wangen
- Dunne armen en benen
o Spier atrofie
- Vetbult nek
Hormoongroepen
- Amine
o Bv serotonine? Bv norepinephrine
- Peptide
o Keten van aminozuren die gelinkt worden via peptiden
o Bv insuline of oxytocine
- Steroïde
o Gevormd vanuit cholesterol
o Bv cortisol of progesteron
Cortisol
- Geproduceerd door de bijnier
- Steroïde hormonen worden geproduceerd door de bijnier.
o Lagen
§ Cortex (Productie van cortisol)
• Bestaat uit 3 lagen:
• Zona glomerulosa boven > mineralocorticoïden > Aldosteron
• Zona fasciculata middel > glucocorticoïden > cortisol
• Zona reticularis onder > androgenen > DHEA
§ Medulla
• Productie stres hormonen > (nor)epinephrine
1
,Steroïde hormonen
- Altijd gebonden aan eiwitten in bloedbaan, want vettig
- Kan diffunderen door membraan
- Kan binden aan nucleaire receptor > transcriptie van targetgenen > geactiveerd eiwit
Peptide hormonen
- Gevormd in ER vanuit aminozuren
- Via golgi apparaat uitgescheiden door exocytose
o Vorming in vorm van een pro hormoon
- Hormoon wordt opgeslagen in vesikels, als er behoefte is afgifte
- Peptide vrij in plasma, maar moet binden aan receptor in membraan om cel binnen
te treden
o Vaak via GPCR > G eiwit activatie > second Messenger
Amine hormonen
- Vaak gevormd uit tyrosine
- Soorten
o Catecholamines belangrijk bij stress reacties
§ Dopamine, NA en A
o Schildklierhormonen
§ Bv T3 en T4
Regulatie hormoon secretie
- Suikerspiegel
o Hoog
§ Insuline
o Laag
§ Glucagon
2
,Neuro endocrinologie
Hypothalamus
- Onder invloed van prikkels
o Extern
§ Licht, temperatuur, geuren
o Intern
§ Bloeddruk, bloedglucose, emoties, hormonaal, bloedosmose
o Hormonen
§ Glucocorticoïen,, gonadale hormonen, schildklier, leptine
Output
- Verschillende targets
o Adenhypofyse (Voorkant hypofyse)
o Neurohypofyse (Achterkant hypofyse)
o Cerebrale cortex
o Hersenstam en ruggenmerg
o Autonomisch zenuwstelsel
Hypothalamus-hypofyse as
Hypothalamus > (releasing hormoon) > hypofyse > (tropische hormonen) > endocriene klier
Hypofyse
Cortisol regulatie
3
, - Meerdere factoren van invloed op hypothalamus en hypofyse
o Feedback loop hormonen
o Honger, depressie, overgewicht
o Menstruatiecyclus
o Dag/nacht ritme
Circadiaans ritme
- Dagelijkse fluctuatie in hormoonspiegels
- Ritme dat 24 uur duurt en dat dagelijks min of meer hetzelfde patroon laat zien.
o VB: dag/nachtritme cortisol. Vroeg in de ochtend; piek in cortisol het hoogst.
Gedurende de dag daalt de cortisolwaarde. Onder invloed van bepaalde
prikkels, zoals stress, kan het veranderen
-
Hypofyse bestaat uit twee delen
- Adenohypofyse
o Maakt tropische hormonen aan (hormonen die een endocrien orgaan als
target hebben)
§ Hypothalamus > GHRH > hypofyse > GH > vetweefsel
§ Hypothalamus > TRH > hypofyse > TSH > schildklier
• Productie T3 en T4 en calcitonine
§ Hypothalamus > hypofyse > Prolactine > borstklier
• Productie melk
§ Hypothalamus > CRH > hypofyse > ACTH > bijnier
• Productie cortisol en glucocorticoiden
§ Hypothalamus > GnRH > hypofyse > FSH en LH > testis en ovaria
• LH zorgt voor oestrogeen en progesteron, afgifte testosteron
• FSH zorgt voor rijping van follikels, de spermatogenese en de
hormoonproductie van gonaden
§ Hypothalamus > CRH > hypofyse MSH > melanocyten
• Productie melanine
4
