Samenvatting Nutrition 2.1 - Voeding (hoorcolleges)

Vitamines
Vitamine A

Vitamine A is een vet oplosbare vitamine:
 Wordt geabsorbeerd samen met vet.
 Transport m.b.v transporteiwitten.
 Wordt opgeslagen in lichaamsweefsels

Actieve vormen vitamine A:
- Retinol
- Retinal
- Retinezuur

Betacaroteen: provitamine A, kan nadat het geabsorbeerd is worden gesplitst worden in twee moleculen
vitamine A. Deze splitsing is niet altijd in het midden en daarom wordt er vaak maar één vitamine A molecuul
gemaakt uit één molecuul betacaroteen.

Absorptie:
 Gal nodig om beter opgenomen te kunnen worden.
 90% van de retinoïden kan worden geabsorbeerd.
 20-30% van de carotenoïden worden geabsorbeerd.
 Darmwandcellen zetten carotenoïden om in retinoïden
 1 molecuul betacaroteen wordt 2 moleculen retinal (dit gebeurt niet altijd)

Transport en opslag:
 Vanuit darmen naar de lever via chylomicronen
 Lever bevat 90% van de aanwezige vitamine A (vooral retinol).
 De overige 10% wordt opgeslagen in de vetweefsel, longen en nieren.
 Reserve is voldoende voor 1-2 jaar
 Vanuit de lever naar doelorgaan: retinol via retinol-binding proteïn (RBP)

Omzetting vitamine A:




 Retinyl esters worden gemakkelijk geabsorbeerd als retinol.
 Betcaroteen kan in de darm en lever worden gesplitst om retinal te vormen.
 Retinol en retinal kunnen in elkaar omgezet worden.
 Retinal kan omgezet worden in retinezuur (niet andersom)

Functies vitamine A:
 Retinol: reproductie, botgezondheid
 Retinal: zicht
 Retinezuur: eiwitsynthese op cel differentiatie, groei, embryonale ontwikkeling
 Bètacaroteen: antioxidant

Zicht:

, Kegeltje op het netvlies: kleuren zien
 Staafje op het netvlies: zien bij weinig licht




In een staafje zit rhodopsine: bestaat uit het eiwit opsine dat gebonden is aan een molecuul retinal.




Licht komt het hoornvlies binnen  retinal laat opsine los  cis-retinal wordt trans-retinal  geeft elektrische
impuls die de boodschap naar de hersenen stuurt

Retinezuur is ook nodig voor het behouden van een gezond, transparant hoornvlies ofwel, cornea.

Botgezondheid: vitamine A is betrokken bij ‘bone-remodeling’: het ‘wegeten’ van specifieke stukjes van het
bot, waarna het weer verder kan groeien. Met behulp van vitamine A kunnen bepaalde cellen met bepaalde
afbrekende enzymen stukjes bot wegeten die overbodig zijn.

Reproductie: vitamine A is bij mannen betrokken bij een goede sperma-ontwikkeling en bij vrouwen bij een
normale foetale ontwikkeling tijdens de zwangerschap

Eiwitsynthese, cel differentiatie en groei: veel vitamine A zit in epitheelcellen. Deze is daar betrokken bij
eiwitsynthese en cel differentiatie: de specifieke functie van elke cel

Deficiëntieverschijnselen:
 Nachtblindheid
 Verlaagde slijmproductie
 Vertroebeling van het hoornvlies
 Keratinisatie van epitheelcellen
 Verhoogde kans op infectieziekten

,  Verminderde weerstand.
 Schilferige huid, dof haar.

Toxiciteit van vitamine A:
 Geboorteafwijkingen
 Groter risico op botfracturen
 Misselijkheid, overgeven, buikpijn
 Hypervitaminose A symptomen: gebrek aan eetlust, verminderd gezichtsvermogen, hoofdpijn,
misselijkheid, vermoeidheid, duizeligheid, spierpijn, oogafwijkingen, haarverlies en/of roodheid en
schilferen van de huid.
 Antioxidant  pro-oxidant (beta-caroteen)
 Verkleuring van de huid door betacaroteen.

ADH:
 800 mcg voor een volwassen man in RAE
 750 mcg voor een zwangere vrouw in RAE
 680 mcg voor een volwassen vrouw in RAE

Bovengrens: 3000 microgram/dag

Bronnen van vitamine A:
 Lever
 Melk- en melkproducten
 Margarine/halvarine
 Wortelen, spinazie
 Zoete aardappel

Omrekenfactoren:
1 retinolactiviteitequivalent (RAE)
=1 mcg retinol
= 12 mcg bètacaroteen (uit voeding)
= 24 mcg van andere pro-vitamine A carotenoïden (uit voieing)

In Nederland is de gemiddelde inname RAE: 858 mcg en retinol 661 mcg.
 Veel hebben toch een te lage inname.