Samenvatting hoofdstuk 11 Zwaartepunten van het vermogensrecht, ISBN: 9789013121629 Vermogensrecht

Hoofdstuk 11 Verkrijging
§11.1 Algemeen
Art. 3:81 lid 1 BW bepaalt dat degene aan wie een zelfstandig en overdraagbaar recht toekomt
binnen de grenzen van dat recht, de in de wet genoemde beperkte rechten kan vestigen. Zoals
uitdrukkelijk is neergelegd in art. 3:81 lid 1 BW, is alleen vestiging van in de wet genoemde beperkte
rechten mogelijk. We kennen aldus een gesloten stelsel van beperkte rechten. Partijen kunnen niet
buiten de wet om, naar eigen inzicht nieuwe beperkte rechten construeren die de wet niet kent. Wat
hun inhoud betreft, kunnen we twee categorieën van beperkte rechten onderscheiden. De eerste
betreft de genotsrechten. Dit zijn beperkte rechten die de rechthebbende de bevoegdheid geven een
goed te gebruiken en het genot ervan te hebben, hoewel het goed aan een ander toebehoort. De
tweede groep van beperkte rechten bestaat uit de zekerheidsrechten pand en hypotheek. Zij
strekken niet tot genot van het goed, maar verschaffen de schuldeiser een sterkere positie bij verhaal
van zijn vordering op het verbonden goed.
Beperkte rechten die zijn afgeleid uit absolute vermogensrechten op goederen, kennen op hun beurt
weer absolute werking. Omdat de rechthebbende nog slechts over een goed kan beschikken waarop
een tegen derden werkend recht rust, heeft het beperkte recht ‘droit de suite’ (zaaks- of
goedsgevolg). Wanneer een rechthebbende op hetzelfde goed meerdere beperkte rechten vestigt,
gaat om dezelfde reden een ouder beperkte recht vóór een jonger beperkt recht (de
‘prioriteitsregel’). De beperkt gerechtigde kan zijn recht op grond van het absolute karakter ervan als
separatist ook uitoefenen in geval van faillissement van de rechthebbende.

§11.2 Verkrijging van beperkte rechten
Beperkte rechten ontstaan doorgaan door vestiging. Art. 3:81 lid 1 BW bepaalt dat degene aan wie
een zelfstandig en overdraagbaar recht toekomt, binnen de grenzen van dat recht de in de wet
genoemde beperkte rechten kan vestigen. Op grond van de schakelbepaling art. 3:98 BW gelden voor
de vestiging van een beperkt recht op een goed dezelfde vereisten als voor overdracht daarvan.
Aldus vereist art. 3:98 jo. 3:84 lid 1 BW voor de vestiging van een beperkt recht ‘levering’ van dat
recht krachtens een geldige titel door een beschikkingsbevoegde.
Men kan ook een beperkte recht door overdracht verkrijgen. Voorwaarde is wel dat het betreffende
beperkte recht daartoe vatbaar is. Daarnaast gelden ook voor overdracht van een beperkt recht de
vereisten van art. 3:84 lid 1 BW. De levering van het beperkt recht geschiedt op dezelfde wijze als het
goed waarop het is gevestigd.
De belangrijkste wijze van ontstaan van een beperkt recht is vestiging daarvan. Een beperkt recht kan
ook ontstaan door verjaring als bedoeld in art. 3:99 BW of 3:105 BW. Een beperkt recht is immers
een goed en verjaring is een algemeen geldende wijze van verkrijging van goederen. Vaak zal
verkrijging door verjaring niet voorkomen. Vereist is immers dat er sprake is van bezit van een
beperkt recht.

§11.3 Tenietgaan van beperkte rechten
Krachtens schakelbepaling art. 3:98 BW is afdeling 3.4.2 niet alleen van overeenkomstige toepassing
op de vestiging en overdracht, maar ook op de afstand van beperkte rechten. Afstand is één van de
wijzen waarop een beperkt recht teniet kan gaan. Art. 3:80 lid 4 BW bepaalt dat men goederen
verliest op de voor iedere soort in de wet aangegeven wijzen. Art. 3:81 lid 2 BW werkt dit voor het
tenietgaan van beperkte rechten nader uit. Krachtens art. 3:81 lid 2 sub a gaat een beperkt recht
teniet door het tenietgaan van het moederrecht waaruit het is afgesplitst. Uit sub e volgt dat een
beperkt recht door vermenging tenietgaat, wanneer het moederrecht en dochterrecht in één hand
voorkomen. Het beperkte recht gaat dan weer op in het recht waarvan het aanvankelijk was