Les 2 - Cultuur
1. Wat is crossculturele psychologie
= cultuurverschillen én gelijkenissen onderzoeken in psychologische fenomenen; voelen,
denken en doen
White
Educated
Industrialized
Rich
Democratic
1.1 Belang crossculturele psychologie
etnocentrisme = tegengaan wij zijn normaal, zij zijn afwijkend
Ook in psychologie:
- Etnocentrische keuze onderzoeksvragen weinig onderzoek naar psychologische
gevolgen van ondervoeden, wel naar obesitas
- Etnocentrische concepten/metingen vertekende maten van
autonomie/intelligentie
- Etnocentrische interpretatie bevindingen ‘positive parenting’ als norm
Waardering respect voor andere + eigen cultuur kan gevoelig onderwerp zijn
2. Wat is cultuur?
Honderden definities cultuur interpretatie kan breed of eng zijn:
- Brede zin = natuur tegenover cultuur: dat wat de mens schept
- Enge zin = kunstuitingen, bedrijfscultuur, jongerencultuur
Definitie Hofstede = cultuur is de collectieve mentale programmering, die de leden
van één groep op categorie mensen onderscheidt van die van
een andere
Ajuin-model cultuur:
Cultuur is:
- Door gemeenschap gedeeld systeem
- Van waarden, normen, ideeën, attitudes, gedragingen, communicatiemiddelen en de
producten ervan
- Die van generatie op generatie worden overgeleverd
Cultuur is gedeeld:
- Voor cultuur is een groep(je) nodig
1
, - De mate waarin varieert: individuele verschillen binnen eenzelfde cultuur
- Verschillen tussen culturen: tight vs. loose cultures
Cultuur is geleerd:
- Overgebracht door socialisatie (= manier waarop wij cultuur aangeleerd krijgen):
Enculturatie cultuuroverdracht in tijd
Acculturatie cultuuroverdracht in geografische en sociale ruimte
Hersenen deel van menselijke natuur (biologie) MAAR ook gevormd door (culturele)
ervaringen
Cultuur is dynamisch:
- Cultuur beïnvloedt gedag en vice versa
- Een nieuwe (sub)cultuur kan zich soms snel vormen
2.1 Cultuur is adaptief
= de aanpassing van de menselijke soort op ecologische, sociopolitieke en biologische
factoren
Ecocultureel perspectief = de ecologische omgeving waarin mensen functioneren, is van
invloed op de cultuur
3. Wat is cultuur niet?
- Ras fysieke kenmerken
- Nationaliteit staatsburgerschap
Cultuur = moeilijk af te bakenen
Risico op veralgemening, stereotypering, essentialisme gemiddelde vergelijkingen
4. Twee benaderingen
4.1 Absolutisme
algemene psychologie
Psychologie wordt NIET beïnvloedt door de culturele context
Universele context zoekt naar psychologische functies die cultuurvrij zijn
- Sensorische, motorische functies test voor kleurenblindheid
- Functies vanaf jonge leeftijd objectpermanentie
Kritiek:
- Zeer abstracte functies
- Wat met vele betekenisvolle culturele variatie
- Brein = plastisch, beïnvloedt door (culturele) ervaringen
4.2 Relativisme
cultuurpsychologie
- Er bestaat geen contextvrije psychologie
- Iedereen maakt deel uit van één of meerdere culturen
- Menselijke psychologie slecht begrepen worden binnen context van cultuur waarin
het verschijnt
Kritiek:
- Te verschillend om te kunnen interageren
2
, - Algemene morele standaarden en wetgeving
- Niet vergeten dat we over culturen heen ook veel gelijkend hebben
4.3 Waarheid in het midden?
Gematigd absolutisme/gematigd relativisme erkenning van gelijkenissen en verschillen
3
1. Wat is crossculturele psychologie
= cultuurverschillen én gelijkenissen onderzoeken in psychologische fenomenen; voelen,
denken en doen
White
Educated
Industrialized
Rich
Democratic
1.1 Belang crossculturele psychologie
etnocentrisme = tegengaan wij zijn normaal, zij zijn afwijkend
Ook in psychologie:
- Etnocentrische keuze onderzoeksvragen weinig onderzoek naar psychologische
gevolgen van ondervoeden, wel naar obesitas
- Etnocentrische concepten/metingen vertekende maten van
autonomie/intelligentie
- Etnocentrische interpretatie bevindingen ‘positive parenting’ als norm
Waardering respect voor andere + eigen cultuur kan gevoelig onderwerp zijn
2. Wat is cultuur?
Honderden definities cultuur interpretatie kan breed of eng zijn:
- Brede zin = natuur tegenover cultuur: dat wat de mens schept
- Enge zin = kunstuitingen, bedrijfscultuur, jongerencultuur
Definitie Hofstede = cultuur is de collectieve mentale programmering, die de leden
van één groep op categorie mensen onderscheidt van die van
een andere
Ajuin-model cultuur:
Cultuur is:
- Door gemeenschap gedeeld systeem
- Van waarden, normen, ideeën, attitudes, gedragingen, communicatiemiddelen en de
producten ervan
- Die van generatie op generatie worden overgeleverd
Cultuur is gedeeld:
- Voor cultuur is een groep(je) nodig
1
, - De mate waarin varieert: individuele verschillen binnen eenzelfde cultuur
- Verschillen tussen culturen: tight vs. loose cultures
Cultuur is geleerd:
- Overgebracht door socialisatie (= manier waarop wij cultuur aangeleerd krijgen):
Enculturatie cultuuroverdracht in tijd
Acculturatie cultuuroverdracht in geografische en sociale ruimte
Hersenen deel van menselijke natuur (biologie) MAAR ook gevormd door (culturele)
ervaringen
Cultuur is dynamisch:
- Cultuur beïnvloedt gedag en vice versa
- Een nieuwe (sub)cultuur kan zich soms snel vormen
2.1 Cultuur is adaptief
= de aanpassing van de menselijke soort op ecologische, sociopolitieke en biologische
factoren
Ecocultureel perspectief = de ecologische omgeving waarin mensen functioneren, is van
invloed op de cultuur
3. Wat is cultuur niet?
- Ras fysieke kenmerken
- Nationaliteit staatsburgerschap
Cultuur = moeilijk af te bakenen
Risico op veralgemening, stereotypering, essentialisme gemiddelde vergelijkingen
4. Twee benaderingen
4.1 Absolutisme
algemene psychologie
Psychologie wordt NIET beïnvloedt door de culturele context
Universele context zoekt naar psychologische functies die cultuurvrij zijn
- Sensorische, motorische functies test voor kleurenblindheid
- Functies vanaf jonge leeftijd objectpermanentie
Kritiek:
- Zeer abstracte functies
- Wat met vele betekenisvolle culturele variatie
- Brein = plastisch, beïnvloedt door (culturele) ervaringen
4.2 Relativisme
cultuurpsychologie
- Er bestaat geen contextvrije psychologie
- Iedereen maakt deel uit van één of meerdere culturen
- Menselijke psychologie slecht begrepen worden binnen context van cultuur waarin
het verschijnt
Kritiek:
- Te verschillend om te kunnen interageren
2
, - Algemene morele standaarden en wetgeving
- Niet vergeten dat we over culturen heen ook veel gelijkend hebben
4.3 Waarheid in het midden?
Gematigd absolutisme/gematigd relativisme erkenning van gelijkenissen en verschillen
3
