Samenvatting Fysiologie van postpartum - vroedkundig

1e jaar Vroedkunde Fysiologie van postpartum Fien Stinkens
Vroedkundige aspecten



Fysiologie van het postpartum
Vroedkundige aspecten
Postpartum = de periode die begint na de geboorte van het kind en de placenta,
waarin het vrouwelijke organisme en vooral de vrouwelijke genitaliën die
gedurende de zs vele veranderingen ondergingen, terugkeren naar een niet-
zwangere toestand (nooit nog hetzelfde als voor zs)
 Verschijnselen zijn 6w tot 3 à 4 maanden aanwezig

Uterus, lochia, naweeën, uitwendige genitaliën
Uterus – cervix – ovaria – baarmoederinvolutie
MYOMETRIUM/SPIERLAAG

Baarmoederinvolutie
o De uterus krimpt van ongeveer 1000g naar 100g in 6w
o Eerste week 50% krimpen
o Spiersamentrekkingen is er een hemostase 1 van het placentabed
(endometrium)
o Van abdominaal orgaan  bekkenorgaan

LIGAMENTEN

Zijn na de bevalling slap door de extreme uitrekking (vooral de brede en ronde
banden)
 Cave bandenpijn

Hierdoor kan bm makkelijk postpartaal worden verplaatst door blaas

Op het einde van pp hebben de brede en de ronde banden hun niet-zwangere
lengte en tonus herwonnen

ENDOMETRIUM/BAARMOEDERSLIJMVLIES

Baarmoederinvolutie
o Placentabed van 16 cm  2-3 cm in 8w
 Onmiddellijk pp 9cm
o Endometrium regenereert binnen de 10d, na 6w ook op placentabed (na
6w is placentabed dus weer normaal)

Verandering bloedvatenstelsel
o Bloedvaten fibroseren (worden bindweefsel)
o Venen worden afgesloten met lochia
o Vaatstelsel blijft meer uitgebreid dan voor zs (gunstig voor volgende zs)

CONTROLE
1
Stoppen met bloeden

1

,1e jaar Vroedkunde Fysiologie van postpartum Fien Stinkens
Vroedkundige aspecten


Dagelijks! Controle van stand en hardheid
bm
o Verkenningspunten: navel en
symfyse
o Aandachtspunten: veiligheidsbol
 Niet aanwezig: oxytocine doen
stijgen (baby aanleggen, bm
masseren)
 Kan veel bloedverlies tot
gevolg hebben

Verloop bm-involutie
o Onmiddellijk na bevalling navel/centraal/hard
o Dag 2 navel -2/hard
o Dag 5 ½ navel-symfyse
o Dag 10 symfyse (niet meer palpeerbaar)
o Na 6 – 8 w stand van voor zs

Algemene aandachtspunten
o Bm steeds controleren na mictie
o Hardheid observeren
o Grootte volgens verwachting?
o Gevoeligheid en pijn observeren
o Observaties verschillend interpreteren (van persoon tot persoon)
o GVO
o Nut van uterusmassage uitleggen
o !! Inversie van uterus = wanneer uterus naar binnen klapt en naar buiten
komt
Subinvolutie = te trage involutie en te langdurig en veelvuldig bloedverlies
o De uterus krijgt normale omvang niet terug
o Bm is groter dan verwacht op bepaald moment in pp
o Oorzaken
 Volle blaas
 Vol rectum (door EA, slechte werking darmen)
 Retentie van placenta resten (manuele onthaling)
 Bloedklonters
 Infectie (koorts en ruikend verlies = bmontsteking)




o Oplossingen
 Oorzaken aanpakken
 Oxytocine toedienen
 Syntocinon 10E/ml
 5IE langszaam IV in een paar minuten
 Gevolgd door 10IE in 4u daarna
 In eerste lijn: Misoprostol (prostaglandines) 0,2 mg 2x rectaal
en 1x sublinguaal
 Sulproston (prostaglandines): 500microgram in 30min, hierna
indien nodig 60-120 microgram per uur  is het middel van
keus bij onvoldoende effect van tweede gift oxytocine


2

,1e jaar Vroedkunde Fysiologie van postpartum Fien Stinkens
Vroedkundige aspecten

CERVIX

o Na de bevalling zijn cervix en OUS dun, week en flodderig
o De buitenste rand van cervix is meestal wat beschadigd, vooral aan
laterale zijde
o Dag 1-2: open en doorgankelijk voor 2-3vingers
o Na 1 week: open en doorgankelijk voor 1 vinger. Het ostium externum is
dan spleetvormig en wijder dan voor de zs en heeft het typische uitzicht
van de portio bij een multipara
o Het OUS wordt snel kleiner door cts en retractie en is na enkele weken
nauwelijke meer te herkennen

!! Eerste weken na bevalling opletten met baden, bacteriën kunnen nog
makkelijk naar binnen bij openingen

Het lochiaal verlies
KLEUR EN HOEVEELHEID

Het verlies van klonter hoort niet bij de normale kraamzuivering

Eerste uren na bevalling
o Rood, bloederig, vrij veel
Eerste dagen na bevalling
o Rood, bloederig, vrij overvloedig tot matig
o Minder bij liggen dan bij rondlopen (verlies blijft staan in achterste
schedegewelf)
o = lochia rubra of lochia cruenta
4e tot 6e dag
o Rood-bruin, minder overvloedig
o Kan tot 22 dagen aanhouden
o = lochia serosa




Vanaf 3e week
o Geel-wit
o Tot 6w postpartaal
o = lochia alba

GEUR

o Flets
o Vooral in periode van sereuse lochia
o Wordt sterk versterkt door transpiratiegeur
o Slechtruikende lochia kunnen duiden op retentie of infectie
o Een uterus kan ook geïnfecteerd zijn zonder slechtruikende lochia als
gevolg

OVERVLOEDIG VERLIES

Bij slecht samentrekken van bm

3

, 1e jaar Vroedkunde Fysiologie van postpartum Fien Stinkens
Vroedkundige aspecten

 Mogelijk oorzaken:
o Gevulde blaas
o Zeer snelle bevalling
o Groot kind bij bevalling
o Langdurige arbeid
o Polyhydramnion
o Meerling-zs
o Stollingsstoornis
Kan opgelost worden door bm te checken en eventueel te masseren

Bij goed samentrekken van bm
 Mogelijke oorzaken
o Cervixscheur
o Scheur/knip thv vagina
o Bloeding uit episio
o Stollingsstoornis
Kan meestal opgelost worden door checken van bm, bloeding komt meestal van
scheur

Postpartumbloeding
o Vroeg: binnen 24u
o Laat: na 24u tot 12w
 Oorzaak: abnormale bm-involutie of placentaresten
o Bloedverlies meer dan 1000ml
o OF haematocriet daling van meer dan 10%
o OF noodzaak tot transfusie
o Behandelen
 Oorzaak zoeken
 Baby extra aanleggen
 Uterusmassage
 Toediening oxytocine
o Behandeling ernstige ppbloeding
 Meer oxytocine IV en prostaglandines
 Onderzoek onder narcose (placentaresten verwijderen = curettage,
…)

Naweeën
Na de partus is er in de uterus een hogere druk door het kleinere volume van de
uterus dan tijdens de partus
CTs zijn nu
o Intermittent
o Minder pijnlijk dan in arbeid
o Pijn is zeurend, lijkt op menstruatiepijn en geeft soms hevige krampen

Nut
o Bm-involutie
o Kraamzuivering

Duur
o Ongeveer 2d
o Bij een duur van 2-3 d steeds bedacht zijn op placentaresten
o Bij naweeën bij primipara ook steeds denken aan placentaresten
4