Gezondheidspromotie
De concepten ziekte en gezondheid
Ziekte
Disease = bestaan van 1 of andere pathologie
Illness = het subjectieve, gevoelsmatige en gedragsaspecten van ziekte
Sickness = consequenties van ziekte (verlies van rollen)
Gezondheid
De negatieve definitie: gezondheid is een afwezigheid van ziekte
De positieve definitie: gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk
en maatschappelijk welzijn = een holistische visie
Definitie in evolutie: van negatieve definitie (biomedische model) naar
biopsychosociaal (multicausaal model) naar existentiële component toevoegen
(zingeving en religie toevoegen)
Binnen de holistische visie: individuele dimensies en ruimere dimensies
Individuele: fysiek, mentaal, emotioneel, sociaal, spiritueel en seksueel
Ruimere: sociaal/maatschappelijk, fysieke omgeving/milieu
Gezondheid is een relatief begrip: verschillen vertonen over wat ze onder
gezondheid verstaan
Definitie: impliceert dat praktisch iedereen ziek is (omdat je nooit tot een toestand
van volledig welbevinden zal komen)
Nieuwe positieve definitie: het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te
voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven
Samenleving moet minder inzetten op bestrijden van ziekte en meer op
sterker maken van mensen
Verpleegkundige: rolmodel met betrekking tot gezonde levensstijl
Preventieve gezondheidszorg
Inleiding
Ziektebeelden kunnen voorkomen worden door de curatieve geneeskunde
Preventieve geneeskunde ook nodig omdat medische kosten groter werden
Mensen langer te laten leven, maar hun levenskwaliteit te behouden en te verhogen
Federaal niveau: FOD bevoegdheid is bijvoorbeeld financiering van ziekenhuizen,
euthanasiebeleid, …
1
, Preventie, een containerbegrip
Doel: voorkomen van ziekte en bevorderen van voorwaarden die de
gezondheidstoestand van de bevolking in stand houden of verbeteren
Preventie = geheel van acties en (financierings-) mechanismen dat de
levenskwaliteit en/of het aantal levensjaren verhoogt door tijdig actie te ondernemen
Gezondheidsvoorlichting is een onderdeel van preventie
Primaire, secundaire en tertiaire prevnetie
Ziektepreventie = ziekteprofylaxe
Primaire preventie: activiteiten die voorkomen dat gezonde mensen in de toekomst
een gezondheidsprobleem, ziekte of ongeval krijgen
Doel:
- Elimineren van oorzaken die op korte of lange termijn zullen leiden
tot ziekte
- Minimaliseren van incidentie- en prevalentiecijfers
- Mensen die geen gezondheidsprobleem hebben gezond houden
Voorbeeld: luchtverontreiniging, milieuvervuiling, straling, vaccinatie
Campagne ter verbetering van handhygiëne
Vanuit BAPCOC en FOD (Belgische antibioticacommissie en Federale
Overheidsdienst)
Basis van een individuele feedback in de deelnemende ziekenhuizen
Campagne griepvaccinatie gezondheidspersoneel
Van Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid
Campagne Coronavirus 2020
Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid
Doel: bevolking informeren en sensibiliseren in kader van Covid-19 preventie
Secundaire preventie: vroege opsporing van ziekte of afwijkingen bij personen die
ziek zijn, een verhoogd risico lopen op een bepaalde genetische aanleg hebben
Doel:
- Opsporen en vroegtijdig behandelen van ziektes
- Screening
Voorbeeld: borstkankerscreening, opsporen van risico’s en beginnende
afwijkingen, behandeling hoge bloeddruk of cholesterolgehalte, …
Vlaams bevolkingsonderzoek naar darmkanker
Is de derde meest voorkomende kanker in België
Behandeling zal gemakkelijker verlopen
Zorgde voor een mortaliteitsreductie
Test waarmee occult bloed in de stoelgang wordt opgespoord (kan men niet met
blote oog zien) = iFOB-test of immunichemische fecaal occult bloedtest
2
De concepten ziekte en gezondheid
Ziekte
Disease = bestaan van 1 of andere pathologie
Illness = het subjectieve, gevoelsmatige en gedragsaspecten van ziekte
Sickness = consequenties van ziekte (verlies van rollen)
Gezondheid
De negatieve definitie: gezondheid is een afwezigheid van ziekte
De positieve definitie: gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk
en maatschappelijk welzijn = een holistische visie
Definitie in evolutie: van negatieve definitie (biomedische model) naar
biopsychosociaal (multicausaal model) naar existentiële component toevoegen
(zingeving en religie toevoegen)
Binnen de holistische visie: individuele dimensies en ruimere dimensies
Individuele: fysiek, mentaal, emotioneel, sociaal, spiritueel en seksueel
Ruimere: sociaal/maatschappelijk, fysieke omgeving/milieu
Gezondheid is een relatief begrip: verschillen vertonen over wat ze onder
gezondheid verstaan
Definitie: impliceert dat praktisch iedereen ziek is (omdat je nooit tot een toestand
van volledig welbevinden zal komen)
Nieuwe positieve definitie: het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te
voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven
Samenleving moet minder inzetten op bestrijden van ziekte en meer op
sterker maken van mensen
Verpleegkundige: rolmodel met betrekking tot gezonde levensstijl
Preventieve gezondheidszorg
Inleiding
Ziektebeelden kunnen voorkomen worden door de curatieve geneeskunde
Preventieve geneeskunde ook nodig omdat medische kosten groter werden
Mensen langer te laten leven, maar hun levenskwaliteit te behouden en te verhogen
Federaal niveau: FOD bevoegdheid is bijvoorbeeld financiering van ziekenhuizen,
euthanasiebeleid, …
1
, Preventie, een containerbegrip
Doel: voorkomen van ziekte en bevorderen van voorwaarden die de
gezondheidstoestand van de bevolking in stand houden of verbeteren
Preventie = geheel van acties en (financierings-) mechanismen dat de
levenskwaliteit en/of het aantal levensjaren verhoogt door tijdig actie te ondernemen
Gezondheidsvoorlichting is een onderdeel van preventie
Primaire, secundaire en tertiaire prevnetie
Ziektepreventie = ziekteprofylaxe
Primaire preventie: activiteiten die voorkomen dat gezonde mensen in de toekomst
een gezondheidsprobleem, ziekte of ongeval krijgen
Doel:
- Elimineren van oorzaken die op korte of lange termijn zullen leiden
tot ziekte
- Minimaliseren van incidentie- en prevalentiecijfers
- Mensen die geen gezondheidsprobleem hebben gezond houden
Voorbeeld: luchtverontreiniging, milieuvervuiling, straling, vaccinatie
Campagne ter verbetering van handhygiëne
Vanuit BAPCOC en FOD (Belgische antibioticacommissie en Federale
Overheidsdienst)
Basis van een individuele feedback in de deelnemende ziekenhuizen
Campagne griepvaccinatie gezondheidspersoneel
Van Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid
Campagne Coronavirus 2020
Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid
Doel: bevolking informeren en sensibiliseren in kader van Covid-19 preventie
Secundaire preventie: vroege opsporing van ziekte of afwijkingen bij personen die
ziek zijn, een verhoogd risico lopen op een bepaalde genetische aanleg hebben
Doel:
- Opsporen en vroegtijdig behandelen van ziektes
- Screening
Voorbeeld: borstkankerscreening, opsporen van risico’s en beginnende
afwijkingen, behandeling hoge bloeddruk of cholesterolgehalte, …
Vlaams bevolkingsonderzoek naar darmkanker
Is de derde meest voorkomende kanker in België
Behandeling zal gemakkelijker verlopen
Zorgde voor een mortaliteitsreductie
Test waarmee occult bloed in de stoelgang wordt opgespoord (kan men niet met
blote oog zien) = iFOB-test of immunichemische fecaal occult bloedtest
2
