Dierenethiek
Handelen, de relatie tussen mens en dier
Twee visies op dieren en aansluitende classificatie
Aristoteles
o Schrijft eerste beschrijvende dierenboeken op basis van observatie, werd in latijn vertaald
o Breed intellectueel en cultureel vernieuwingsproces
- Renaissance en ontdekkingen: dissecties, telescopen, terugkeer naar een kritische
herinterpretatie van de klassieke oudheid
- Wetenschappelijke methode
- Verlichting: wetenschappelijke methode krijgt dagdagelijkse betekenis, nieuwe
wetenschappen
o Scala naturae
- Het imperfecte staat in dienst van het perfecte
- Aarde, water en gesteenten < planten < dieren < mens
- Levenloos < voeding < pijn voelen < rationaliteit
- Blijft tot de middeleeuwen
o Classificeren in scalae naturae
- Organismen in groepen verdelen op basis van uiterlijke eigenschappen
- Dieren en plantenrijk
- Hiërarchische ordening
- Soorten zijn goddelijke creaties en evolueren niet
o Middeleeuwen
- God en engelen worden toegevoegd aan de ladder en staan bovenaan
Charles Darwin
o On the origin of species
o Struggle for life
o Evolutieleer
o Tree of life
- Mens is niet het perfecte organisme en staat niet aan de top van de schepping
- Hedendaagse dieren stammen niet van elkaar af, maar hebben gemeenschappelijke
voorouders
- Carolus Linnaeus: vader van taxonomie
o Classificeren in tree of life:
- Ontdekking van het DNA
- Een boomstructuur die evolutionaire relaties binnen een groep organismen weergeeft
Samenleven met dieren
Orthogenese
o Organismen evolueren in een bepaalde richting naar een bepaald doel door een drijvende interne
kracht
o Vaak gemaakte denkfout
Omgaan met dieren wordt bepaald door de manier van leven met hen
o Jager-verzamelaar samenleving
- Eerste temming en domesticatie van dieren
o Agrarische samenleving
- Mensen hebben een nutsdierrelatie
, o Industriële samenleving
- Mensen hebben een hoofdzakelijk nutsdierrelatie
- Exotische en gezelschapsdieren komen op
- Eerste diergeneeskundige opleiding ooit opgericht
o Post-industriële samenleving
- Mensen hebben een gezelschapsdier, hobbydier en nutsdierrelatie
De positie van dieren
Antropocentrisme
o 18e eeuw
o Dieren zijn dingen/ objecten/ instrumenten
o Dieren krijgen geen directe plaats in morele cirkel, er zijn enkel indirecte plichten
o Dienen als werkkracht, voedsel
o Enkel mensen worden in ethische overwegingen meegenomen
Zoöcentrisme
o 19e eeuw
o De instrumentele waarde van dieren verandert door industriële revolutie en nieuwe
inzichten via wetenschappelijke revolutie
o Gezelschapsdieren komen op
o Dieren hebben intrinsieke waarden en worden meegenomen in ehtische overwegingen
Ecocentrisme
o 20ste eeuw
o Debat over morele status van dieren
o Een niet-instrumentele visie op dieren wordt ontwikkeld waardoor we een directe plicht tov
dieren en de natuur hebben
o populatiedruk
o De natuur heeft intrinsieke waarden en wordt meegenomen in ehtische overwegingen
o De mens is deel van het ecosysteem en is niet alleen normbepalend
Hoe kijken wij naar dieren
Biophilia: de drang op zich te verbinden met andere levensvormen
o Dieren die dicht bij de mens staan en/ of fysieke, gedragsmatige of cognitief vergelijkbaar zijn
met ons, dragen meestal onze voorkeur
Biophobia: de drang om zich niet te verbinden met andere levensvormen
o Mensen zullen eerder een negatieve houding hebben tov dieren die fylogenetisch verwijderd
of ongelijksoortig zijn, zoals reptielen, vogels, vissen, ongewervelden
Kindchenschema (veroorzaakt zorgrefelx doordat kinderen er schattiger uitzien en betere kans
op overleving hebben)
o Relatief groot hooft
o Dominantie van het voorhoofd
o Grote en laagliggende oren
o Uitpuilende wangstreek
o Korte en dikke ledematen
o Onhandige bewegingen
Neotenie: het behoud van jeugdige kenmerken bij een volwassen dier
Handelen, de relatie tussen mens en dier
Twee visies op dieren en aansluitende classificatie
Aristoteles
o Schrijft eerste beschrijvende dierenboeken op basis van observatie, werd in latijn vertaald
o Breed intellectueel en cultureel vernieuwingsproces
- Renaissance en ontdekkingen: dissecties, telescopen, terugkeer naar een kritische
herinterpretatie van de klassieke oudheid
- Wetenschappelijke methode
- Verlichting: wetenschappelijke methode krijgt dagdagelijkse betekenis, nieuwe
wetenschappen
o Scala naturae
- Het imperfecte staat in dienst van het perfecte
- Aarde, water en gesteenten < planten < dieren < mens
- Levenloos < voeding < pijn voelen < rationaliteit
- Blijft tot de middeleeuwen
o Classificeren in scalae naturae
- Organismen in groepen verdelen op basis van uiterlijke eigenschappen
- Dieren en plantenrijk
- Hiërarchische ordening
- Soorten zijn goddelijke creaties en evolueren niet
o Middeleeuwen
- God en engelen worden toegevoegd aan de ladder en staan bovenaan
Charles Darwin
o On the origin of species
o Struggle for life
o Evolutieleer
o Tree of life
- Mens is niet het perfecte organisme en staat niet aan de top van de schepping
- Hedendaagse dieren stammen niet van elkaar af, maar hebben gemeenschappelijke
voorouders
- Carolus Linnaeus: vader van taxonomie
o Classificeren in tree of life:
- Ontdekking van het DNA
- Een boomstructuur die evolutionaire relaties binnen een groep organismen weergeeft
Samenleven met dieren
Orthogenese
o Organismen evolueren in een bepaalde richting naar een bepaald doel door een drijvende interne
kracht
o Vaak gemaakte denkfout
Omgaan met dieren wordt bepaald door de manier van leven met hen
o Jager-verzamelaar samenleving
- Eerste temming en domesticatie van dieren
o Agrarische samenleving
- Mensen hebben een nutsdierrelatie
, o Industriële samenleving
- Mensen hebben een hoofdzakelijk nutsdierrelatie
- Exotische en gezelschapsdieren komen op
- Eerste diergeneeskundige opleiding ooit opgericht
o Post-industriële samenleving
- Mensen hebben een gezelschapsdier, hobbydier en nutsdierrelatie
De positie van dieren
Antropocentrisme
o 18e eeuw
o Dieren zijn dingen/ objecten/ instrumenten
o Dieren krijgen geen directe plaats in morele cirkel, er zijn enkel indirecte plichten
o Dienen als werkkracht, voedsel
o Enkel mensen worden in ethische overwegingen meegenomen
Zoöcentrisme
o 19e eeuw
o De instrumentele waarde van dieren verandert door industriële revolutie en nieuwe
inzichten via wetenschappelijke revolutie
o Gezelschapsdieren komen op
o Dieren hebben intrinsieke waarden en worden meegenomen in ehtische overwegingen
Ecocentrisme
o 20ste eeuw
o Debat over morele status van dieren
o Een niet-instrumentele visie op dieren wordt ontwikkeld waardoor we een directe plicht tov
dieren en de natuur hebben
o populatiedruk
o De natuur heeft intrinsieke waarden en wordt meegenomen in ehtische overwegingen
o De mens is deel van het ecosysteem en is niet alleen normbepalend
Hoe kijken wij naar dieren
Biophilia: de drang op zich te verbinden met andere levensvormen
o Dieren die dicht bij de mens staan en/ of fysieke, gedragsmatige of cognitief vergelijkbaar zijn
met ons, dragen meestal onze voorkeur
Biophobia: de drang om zich niet te verbinden met andere levensvormen
o Mensen zullen eerder een negatieve houding hebben tov dieren die fylogenetisch verwijderd
of ongelijksoortig zijn, zoals reptielen, vogels, vissen, ongewervelden
Kindchenschema (veroorzaakt zorgrefelx doordat kinderen er schattiger uitzien en betere kans
op overleving hebben)
o Relatief groot hooft
o Dominantie van het voorhoofd
o Grote en laagliggende oren
o Uitpuilende wangstreek
o Korte en dikke ledematen
o Onhandige bewegingen
Neotenie: het behoud van jeugdige kenmerken bij een volwassen dier
