Mijn samenvatting 2.6
Probleem 1 Stress
Vignet A:
Wat is stress?
Welke lichamelijke gevolgen heeft stress?
Wat is de startle response? Wat heeft het te maken met stress?
Vignet B:
Wat zijn copingmechanismen voor stress?
Welke (interne en externe) factoren spelen een rol bij ervaring van stress?
Vignet C:
Wat zijn de voordelen van stress?
Tip: nieuwe deel gaat vooral over coping met stress en de 2 artikelen (cortisol en startle respons)
Stress – it’s meaning, impact, and sources
Edward P, Sarafino
What is stress?
Stress bestaat uit twee componenten: fysiek en psychologisch. Een stressor is hetgeen dat de stress
veroorzaakt. 3 stromingen:
-Omgeving: een stressor kan bijv. de dood van een geliefde of pijn door ziekte zijn
-Respons: reactie op stress, fysiek krijg je sneller kloppend hart, droge mond etc. en psychisch kun je
je nerveus voelen. Strain is de psychische en fysieke reactie op de stressor.
-Proces: relatie tussen persoon en omgeving, het is een continue interactie met aanpassingen, dit
heet Transaction. Volgens deze stroming is stress niet alleen een stimulus of respons, maar een
proces waarbij de persoon invloed heeft op de impact van de stressor via gedrag, cognitieve en
emotionele strategieën. Verschillende mensen gaan verschillend om met dezelfde stressors.
Stress volgens dit boek: de omstandigheid waarin door transacties een persoon discrepantie ervaart
tussen de fysieke of psychologische eisen van een situatie en de resources van zijn of haar
biologische, psychologische of sociale systemen. Stress is in the eye of the beholder (kan echt of nep
zijn).
Cognitive appraisal: mentaal proces waarbij mensen twee factoren beoordelen:
-Primary appraisal: of een demand een psychische of fysieke bedreiging is. 3 judgments: irrelevant,
goed of stressvol.
Bij stressvol, harm-loss (hoeveelheid schade die al is gedaan), threat (verwachting van leed in de
toekomst) of challenge (kans tot groei, profijt van hebben).
-Secondary appraisal: de beschikbare recources voor de demand die we denken te hebben (kan ik
het aan?)
Kan ook van secondary naar primary teruggaan.
Uit het experiment met 4 groepen (geen geluid, trauma verhaal, blij verhaal, wetenschappelijk
verhaal) en een video over besnijdenis is voortgekomen dat we stress ook kunnen ervaren via andere
mensen. De trauma-verhaal-groep had de meeste stress.
What factors lead to stressfull appraisal?
Of je iets als stress ziet hangt af van de person (IQ, motivatie, persoonlijkheid etc.) en de situatie.
-Persoon: mensen met een hoog zelfvertrouwen zullen eerder denken dat ze de recources hebben
om de stressor aan te pakken en zullen het eerder zien als challenge dan als threat. Motivatie, hoe
,belangrijker het threatened doel, hoe meer stress. Geloof/manier van denken, irrationele gedachten
verhogen de stress.
Bij perfectionisme zien mensen de kleinste problemen al als grote problemen.
-Situatie: worden als stressvol ervaren als ze veel van je vragen en bedreigend zijn, zoals
levenstransities (van ouders naar uit huis), lastige timing (een kind op je 15 e ipv volwassen leeftijd),
ambiguïteit (unclear situations), ongewensde situaties (huis verliezen in een brand), weinig/geen
controle over een situatie hebben (niet kunnen stoppen met denken aan een traumatische
gebeurtenis of de chronische rugpijn niet kunnen stoppen).
Biological aspects of stress
Hoe frequenter, intenser en langer de stressor, hoe meer stress de persoon ervaart.
Bij stress gaat het hart sneller kloppen en armen en benen trillen. Lichaam is klaar om zich te
verdedigen. Dit wordt veroorzaakt door het sympatisch zenuwstelsel en endocryne systeem. De
lichamelijke veranderingen door stress heten reactivity en wordt gemeten door naast de baseline van
resting te leggen. Genen beïnvloeden de mate van reactivity op stress.
Mensen met chronische stress laten een verergerde arousal zien bij een stressor en het duurt langer
voor ze terugzijn bij hun baseline.
Walter Cannon kwam met the fight-or-flight response: stressor veroorzaakt activatie in sympatisch
zenuwstelsel welke het hart, adrenal glands van het endocrynesysteem welke epinefrine vrijlaten
waardoor het lichaam verder arouses. Fight-or-flight is goed op kortetermijn maar ongezond op
langetermijn.
Selye ontdekte dat fight-or-flight response de eerste maar niet de enige lichamelijke reactie op
langdurige stress is. Tegenwoordig hebben we vaak langdurige stress.
General adaptation syndrome (GAS) van Hans Selye:
- Alarm reaction: lijkt op fight-or-flight. Tegelijkertijd doet de HPA-axis zijn werk maar dan
langzamer. HPA is Selye’s main emphasis.
- Stage of resistance: bij aanhoudende stressor probeert lichaam zich aan te passen. Reactie
van sympatisch zenuwstelsel neemt af, HPA-axis overheerst. Vanbuiten is het niet te zien dat
iemand stress heeft, maar de persoon kan andere stressoren wel minder goed handlen.
Aanhoudende stress maakt de persoon vatbaarder voor ziektes als zweren, hoge bloeddruk,
asthma en lager immuunsysteem.
- Stage of exhaustion: Duurt de stressor/stress te lang, dan kan dat schade aan organen
brengen en de dood tot gevolg hebben.
Allostatic load: schade aan het lichaam dat wordt veroorzaakt door het steeds moeten aanpassen
aan de langdurige stress, zoals wisselende verhoudingen van stresshormonen in het lichaam. 4
belangrijke factoren bij fysiologische stress:
- Amount of exposure: hoe vaker, langer, intenser de stressor, hoe meer stress
- Magnitude of reactivity: hoe erg je reactie op de stressor is
- Rate of recovery: vaak aan de stressor terugdenken laat de recovery langer duren
- Resource restoration: verschillende activiteiten vullen stresshormonen e.d. aan, slaap is hier
een belangrijke van. Slaaptekort/slechte slaap draagt direct bij aan allostatic load.
,Do all stressors produce the same physical reaction?
Selye vond dat GAS nonspecifiek is, dus geldt voor iedere stressor, maar daar zijn een aantal
problemen mee:
1. Niet alle stressoren zorgen voor vrijlating van dezelfde stresshormonen.
2. Frankenhaeuser: fysiologisch patroon van stress wordt beïnvloed door:
- Effort: interesse, doelen en doelgerichtheid van de persoon
- Distress: angst, onzekerheid, verveling, ontevredenheid.
Effort with distress komt dagelijks voor,daily hassels, catecholamine en cortisol komen vrij.
Effort without distress: leuke, goede staat, alleen catecholamine.
Distress without effort: hulpeloos, opgeven, controle verloren, cortisol en catecholamine.
3. Uit experiment met kinderen en testdag bleek dat intelligentere kids meer cortisol in hun pis
hadden dan lage of gemiddelde intelligente kids.
Psychosocial aspects of stress
Stress kan concentratie en cognitief functioneren verslechteren o.a. doordat je je bezighoudt met
zorgen maken.
Je stressvolle dingen verbeelden (langdurig denken dat je partner vreemdgaat) kan ook voor
chronische stress zorgen.
Executive functioning: set van cognitieve functies die ons dagelijks gedrag beïnvloeden (focus
vasthouden of switchen, onbelangrijke prikkels negeren, werkgeheugen etc.) Stress kan dit soort
processen verstoren.
Emotions and stress
Emoties gaan vaak samen met stress (angst bij threat of enthousiasme bij challenge).
Angst komt regelmatig voor bij stress. Fobieën en anxiety zijn er twee verzamelnamen van.
- Fobieën: intense en irrationele angsten voor bepaalde dingen.
- Anxiety: vaag gevoel van onrust, vaak door niet specifieke ‘bedreiging’, maar vaak wat
breder.
Stress kan ook samengaan met verdriet of depressie.
Woede gaat ook gepaard met stress.
Social behavior and stress
Stress kan gedrag tegenover anderen beïnvloeden, zoals elkaar helpen na een treinongeluk of juist
antisocialer zijn.
Woede in combinatie met stress geeft vaak negatief gedrag. Bijv. ouders die net hun baan hebben
verloren en boos worden op hun kind kunnen controle verliezen en het kind gaan slaan.
Gender and sociocultural differences in stress
Vrouwen geven aan vaker kleinere stressors te hebben dan mannen. Dit kan ook komen doordat
vrouwen het eerder toegeven, maar ook door het huidige leefsysteem: vrouwen en mannen werken
beiden maar vrouwen doen meer in het huishouden waardoor ze meer daily workload hebben dan
mannen.
Arm zijn of tot een minderheidsgroep behoren verhoogt het aantal stressoren ook.
Mannen hebben meer strain bij psychische stress dan vrouwen, en het duurt ook langer voordat ze
weer terug bij baseline zijn.
Mannen hebben meer fight or flight respons, vrouwen meer tend and befriend.
Sources of stress throughout life
- Within the person (ziekte, leeftijd, internal conflict, falen etc.)
- Within the family (nieuw familielid, huwelijksproblemen en scheiding, en ziekte en dood
binnen de familie)
- Within community and society (school, werk etc.)
, - Within environment (rijke of arme buurt, sociaal economische staat, schoon, luid etc.)
Stress meten
-Fysieke arousal is te meten met een polygraph welke tegelijkertijd ademhaling, huidgeleiding,
bloeddruk en hartritme meet.
-Biochemisch kan ook d.m.v. corticosteroïden (belangrijkste is cortisol) en catecholamine (epiferine &
norepinefrine) waarden in bloed, urine of speeksel te meten.
Voordelen van deze metingen: betrouwbaar.
Nadelen: participant reactivity (naalden, overal electrodes) en dure apparatuur.
-Vragenlijst zoals de ‘life events’ vragenlijst of de ‘social reajustment rating scale (SRRS)’.
Voordelen van de laatste vragenlijst: wijde range aan stressors in de vragenlijst, er is rekening
gehouden met verschillende waarden per item, makkelijk en snel in te vullen.
Nadelen: items kunnen vaag of ambigu zijn die niet specifiek genoeg zijn, verschillen tussen personen
worden niet meegenomen (de een vindt iets erger dan de ander), of een item positief of negatief
veranderd is niet altijd gespecificeerd.
Daily hassles scale, beoordeelt daily hassles.
Nadeel: zegt niks over de impact van de korte stressmomentjes op de gezondheid.
Can stress be good for you?
Iedereen heeft een andere ‘sweet spot’ als het op stress aankomt.
Te weinig of te veel stress is niet goed, maar ertussenin kan goed voor je zijn.
Distress is slecht voor je.
Eustress is goed voor je.
Chapter 10 emotion. The biology of the mind
Michael S, Gazzaniga, Richard B, Ivry, George R, Mangun.
Claparéde was de eerste die impliciet en expliciet leren bewees d.m.v. zijn patiënt met korsakoff en
zonder kortetermijngeheugen te prikken tijdens handen schudden.
Implicit emotional learning
Impliciet leren is een type Pavlovian leren (stimuli paren). Het voorbeeld hierboven is fear
conditioning, net zoals dit plaatje:
Probleem 1 Stress
Vignet A:
Wat is stress?
Welke lichamelijke gevolgen heeft stress?
Wat is de startle response? Wat heeft het te maken met stress?
Vignet B:
Wat zijn copingmechanismen voor stress?
Welke (interne en externe) factoren spelen een rol bij ervaring van stress?
Vignet C:
Wat zijn de voordelen van stress?
Tip: nieuwe deel gaat vooral over coping met stress en de 2 artikelen (cortisol en startle respons)
Stress – it’s meaning, impact, and sources
Edward P, Sarafino
What is stress?
Stress bestaat uit twee componenten: fysiek en psychologisch. Een stressor is hetgeen dat de stress
veroorzaakt. 3 stromingen:
-Omgeving: een stressor kan bijv. de dood van een geliefde of pijn door ziekte zijn
-Respons: reactie op stress, fysiek krijg je sneller kloppend hart, droge mond etc. en psychisch kun je
je nerveus voelen. Strain is de psychische en fysieke reactie op de stressor.
-Proces: relatie tussen persoon en omgeving, het is een continue interactie met aanpassingen, dit
heet Transaction. Volgens deze stroming is stress niet alleen een stimulus of respons, maar een
proces waarbij de persoon invloed heeft op de impact van de stressor via gedrag, cognitieve en
emotionele strategieën. Verschillende mensen gaan verschillend om met dezelfde stressors.
Stress volgens dit boek: de omstandigheid waarin door transacties een persoon discrepantie ervaart
tussen de fysieke of psychologische eisen van een situatie en de resources van zijn of haar
biologische, psychologische of sociale systemen. Stress is in the eye of the beholder (kan echt of nep
zijn).
Cognitive appraisal: mentaal proces waarbij mensen twee factoren beoordelen:
-Primary appraisal: of een demand een psychische of fysieke bedreiging is. 3 judgments: irrelevant,
goed of stressvol.
Bij stressvol, harm-loss (hoeveelheid schade die al is gedaan), threat (verwachting van leed in de
toekomst) of challenge (kans tot groei, profijt van hebben).
-Secondary appraisal: de beschikbare recources voor de demand die we denken te hebben (kan ik
het aan?)
Kan ook van secondary naar primary teruggaan.
Uit het experiment met 4 groepen (geen geluid, trauma verhaal, blij verhaal, wetenschappelijk
verhaal) en een video over besnijdenis is voortgekomen dat we stress ook kunnen ervaren via andere
mensen. De trauma-verhaal-groep had de meeste stress.
What factors lead to stressfull appraisal?
Of je iets als stress ziet hangt af van de person (IQ, motivatie, persoonlijkheid etc.) en de situatie.
-Persoon: mensen met een hoog zelfvertrouwen zullen eerder denken dat ze de recources hebben
om de stressor aan te pakken en zullen het eerder zien als challenge dan als threat. Motivatie, hoe
,belangrijker het threatened doel, hoe meer stress. Geloof/manier van denken, irrationele gedachten
verhogen de stress.
Bij perfectionisme zien mensen de kleinste problemen al als grote problemen.
-Situatie: worden als stressvol ervaren als ze veel van je vragen en bedreigend zijn, zoals
levenstransities (van ouders naar uit huis), lastige timing (een kind op je 15 e ipv volwassen leeftijd),
ambiguïteit (unclear situations), ongewensde situaties (huis verliezen in een brand), weinig/geen
controle over een situatie hebben (niet kunnen stoppen met denken aan een traumatische
gebeurtenis of de chronische rugpijn niet kunnen stoppen).
Biological aspects of stress
Hoe frequenter, intenser en langer de stressor, hoe meer stress de persoon ervaart.
Bij stress gaat het hart sneller kloppen en armen en benen trillen. Lichaam is klaar om zich te
verdedigen. Dit wordt veroorzaakt door het sympatisch zenuwstelsel en endocryne systeem. De
lichamelijke veranderingen door stress heten reactivity en wordt gemeten door naast de baseline van
resting te leggen. Genen beïnvloeden de mate van reactivity op stress.
Mensen met chronische stress laten een verergerde arousal zien bij een stressor en het duurt langer
voor ze terugzijn bij hun baseline.
Walter Cannon kwam met the fight-or-flight response: stressor veroorzaakt activatie in sympatisch
zenuwstelsel welke het hart, adrenal glands van het endocrynesysteem welke epinefrine vrijlaten
waardoor het lichaam verder arouses. Fight-or-flight is goed op kortetermijn maar ongezond op
langetermijn.
Selye ontdekte dat fight-or-flight response de eerste maar niet de enige lichamelijke reactie op
langdurige stress is. Tegenwoordig hebben we vaak langdurige stress.
General adaptation syndrome (GAS) van Hans Selye:
- Alarm reaction: lijkt op fight-or-flight. Tegelijkertijd doet de HPA-axis zijn werk maar dan
langzamer. HPA is Selye’s main emphasis.
- Stage of resistance: bij aanhoudende stressor probeert lichaam zich aan te passen. Reactie
van sympatisch zenuwstelsel neemt af, HPA-axis overheerst. Vanbuiten is het niet te zien dat
iemand stress heeft, maar de persoon kan andere stressoren wel minder goed handlen.
Aanhoudende stress maakt de persoon vatbaarder voor ziektes als zweren, hoge bloeddruk,
asthma en lager immuunsysteem.
- Stage of exhaustion: Duurt de stressor/stress te lang, dan kan dat schade aan organen
brengen en de dood tot gevolg hebben.
Allostatic load: schade aan het lichaam dat wordt veroorzaakt door het steeds moeten aanpassen
aan de langdurige stress, zoals wisselende verhoudingen van stresshormonen in het lichaam. 4
belangrijke factoren bij fysiologische stress:
- Amount of exposure: hoe vaker, langer, intenser de stressor, hoe meer stress
- Magnitude of reactivity: hoe erg je reactie op de stressor is
- Rate of recovery: vaak aan de stressor terugdenken laat de recovery langer duren
- Resource restoration: verschillende activiteiten vullen stresshormonen e.d. aan, slaap is hier
een belangrijke van. Slaaptekort/slechte slaap draagt direct bij aan allostatic load.
,Do all stressors produce the same physical reaction?
Selye vond dat GAS nonspecifiek is, dus geldt voor iedere stressor, maar daar zijn een aantal
problemen mee:
1. Niet alle stressoren zorgen voor vrijlating van dezelfde stresshormonen.
2. Frankenhaeuser: fysiologisch patroon van stress wordt beïnvloed door:
- Effort: interesse, doelen en doelgerichtheid van de persoon
- Distress: angst, onzekerheid, verveling, ontevredenheid.
Effort with distress komt dagelijks voor,daily hassels, catecholamine en cortisol komen vrij.
Effort without distress: leuke, goede staat, alleen catecholamine.
Distress without effort: hulpeloos, opgeven, controle verloren, cortisol en catecholamine.
3. Uit experiment met kinderen en testdag bleek dat intelligentere kids meer cortisol in hun pis
hadden dan lage of gemiddelde intelligente kids.
Psychosocial aspects of stress
Stress kan concentratie en cognitief functioneren verslechteren o.a. doordat je je bezighoudt met
zorgen maken.
Je stressvolle dingen verbeelden (langdurig denken dat je partner vreemdgaat) kan ook voor
chronische stress zorgen.
Executive functioning: set van cognitieve functies die ons dagelijks gedrag beïnvloeden (focus
vasthouden of switchen, onbelangrijke prikkels negeren, werkgeheugen etc.) Stress kan dit soort
processen verstoren.
Emotions and stress
Emoties gaan vaak samen met stress (angst bij threat of enthousiasme bij challenge).
Angst komt regelmatig voor bij stress. Fobieën en anxiety zijn er twee verzamelnamen van.
- Fobieën: intense en irrationele angsten voor bepaalde dingen.
- Anxiety: vaag gevoel van onrust, vaak door niet specifieke ‘bedreiging’, maar vaak wat
breder.
Stress kan ook samengaan met verdriet of depressie.
Woede gaat ook gepaard met stress.
Social behavior and stress
Stress kan gedrag tegenover anderen beïnvloeden, zoals elkaar helpen na een treinongeluk of juist
antisocialer zijn.
Woede in combinatie met stress geeft vaak negatief gedrag. Bijv. ouders die net hun baan hebben
verloren en boos worden op hun kind kunnen controle verliezen en het kind gaan slaan.
Gender and sociocultural differences in stress
Vrouwen geven aan vaker kleinere stressors te hebben dan mannen. Dit kan ook komen doordat
vrouwen het eerder toegeven, maar ook door het huidige leefsysteem: vrouwen en mannen werken
beiden maar vrouwen doen meer in het huishouden waardoor ze meer daily workload hebben dan
mannen.
Arm zijn of tot een minderheidsgroep behoren verhoogt het aantal stressoren ook.
Mannen hebben meer strain bij psychische stress dan vrouwen, en het duurt ook langer voordat ze
weer terug bij baseline zijn.
Mannen hebben meer fight or flight respons, vrouwen meer tend and befriend.
Sources of stress throughout life
- Within the person (ziekte, leeftijd, internal conflict, falen etc.)
- Within the family (nieuw familielid, huwelijksproblemen en scheiding, en ziekte en dood
binnen de familie)
- Within community and society (school, werk etc.)
, - Within environment (rijke of arme buurt, sociaal economische staat, schoon, luid etc.)
Stress meten
-Fysieke arousal is te meten met een polygraph welke tegelijkertijd ademhaling, huidgeleiding,
bloeddruk en hartritme meet.
-Biochemisch kan ook d.m.v. corticosteroïden (belangrijkste is cortisol) en catecholamine (epiferine &
norepinefrine) waarden in bloed, urine of speeksel te meten.
Voordelen van deze metingen: betrouwbaar.
Nadelen: participant reactivity (naalden, overal electrodes) en dure apparatuur.
-Vragenlijst zoals de ‘life events’ vragenlijst of de ‘social reajustment rating scale (SRRS)’.
Voordelen van de laatste vragenlijst: wijde range aan stressors in de vragenlijst, er is rekening
gehouden met verschillende waarden per item, makkelijk en snel in te vullen.
Nadelen: items kunnen vaag of ambigu zijn die niet specifiek genoeg zijn, verschillen tussen personen
worden niet meegenomen (de een vindt iets erger dan de ander), of een item positief of negatief
veranderd is niet altijd gespecificeerd.
Daily hassles scale, beoordeelt daily hassles.
Nadeel: zegt niks over de impact van de korte stressmomentjes op de gezondheid.
Can stress be good for you?
Iedereen heeft een andere ‘sweet spot’ als het op stress aankomt.
Te weinig of te veel stress is niet goed, maar ertussenin kan goed voor je zijn.
Distress is slecht voor je.
Eustress is goed voor je.
Chapter 10 emotion. The biology of the mind
Michael S, Gazzaniga, Richard B, Ivry, George R, Mangun.
Claparéde was de eerste die impliciet en expliciet leren bewees d.m.v. zijn patiënt met korsakoff en
zonder kortetermijngeheugen te prikken tijdens handen schudden.
Implicit emotional learning
Impliciet leren is een type Pavlovian leren (stimuli paren). Het voorbeeld hierboven is fear
conditioning, net zoals dit plaatje:
