ONDERWIJSGROEPEN:
EUROPEES EN
NATIONAAL
CONSTITUTIONEEL
RECHT
LexRosa 2021 - Verspreiden niet toegestaan.
,Inhoudsopgave
Bijeenkomst I. Constituties ................................................................................... 2
Bijeenkomst II. Rechtsorden. .............................................................................. 16
Bijeenkomst III. Wetgevers................................................................................. 34
Bijeenkomst IV. Uitvoerders............................................................................... 50
Bijeenkomst V. Rechters ..................................................................................... 74
Bijeenkomst VI. Grondrechten ......................................................................... 102
Bijeenkomst VII. Waarden ................................................................................ 137
Voorbereiding (mogelijke) tentamenvragen ..................................................... 163
1
LexRosa 2021 - Verspreiden niet toegestaan.
, Bijeenkomst 1: Constituties
Bijeenkomst
Deze bijeenkomst legt de basis voor het vervolg van dit blok door een aantal fundamentele begrippen
te analyseren. We staan in de eerste plaats stil bij de vraag wat eigenlijk een constitutie is en waar het
woordje 'constitutioneel' in de term 'constitutioneel recht' dus naar verwijst. Vervolgens gaan we na
hoe het zit met de overdracht van nationale bevoegdheden naar de EU. Tot slot bezien we het begrip
soevereiniteit en onderzoeken we of gebruik van dit begrip eigenlijk nog wel zinvol is. Deze
bijeenkomst is tamelijk theoretisch. Bedenk dat we zonder theorie de complexe interactie tussen het
nationale en Europese recht niet kunnen begrijpen. In de vervolgbijeenkomsten bestuderen we een en
ander meer concreet.
Literatuur
• Dieter Grimm, ‘The Achievement of Constitutionalism and its Prospects in a Changed
World Download The Achievement of Constitutionalism and its Prospects in a Changed
World’ in Petra Dobner & Martin Loughlin (red.), The Twilight of
Constitutionalism? Oxford: Oxford University Press 2010.
• A.W. Heringa, Europees Nederlands Staatsrecht, Den Haag: Boom juridisch 2019,
hoofdstuk 1, 2, 3 (alleen paragraaf 3.1) en 4
• M. Hillebrandt, M. den Heijer en C.A. Groenendijk, ‘Erken het gewicht van de EU en de
Grondwet Download Erken het gewicht van de EU en de Grondwet’, Tijdschrift voor
Constitutioneel Recht 12/2 (2021) (uitgezonderd paragraaf 3)
Taak 1: Moderne constituties
Lees het hoofdstuk van Grimm. Beantwoord de volgende vragen:
1. Welke vijf functies van moderne constituties onderscheidt Grimm?
Beantwoording: (i.) de Grondwet is een geheel van wettelijke normen die voortvloeien
uit een politiek besluit, (ii.) de normen reguleren overheidsmacht en stellen deze macht in,
(iii.) de Grondwet is alomvattend, (iv.) de Grondwet vindt zijn oorsprong bij het volk
2
LexRosa 2021 - Verspreiden niet toegestaan.
, (constituerende macht) en (v.) de Grondwet is hoger recht en heeft voorrang boven andere
wetten.
2. Welke drie historische voorwaarden voor het ontstaan van moderne constituties
onderscheidt Grimm?
Beantwoording: de Grondwet opgevat als een samenhangende en alomvattende regeling
van de totstandkoming en uitoefening van de openbare macht, kan pas tot stand komen als
aan twee andere voorwaarden is voldaan. (i) Er dient een object te zijn dat in de
specifieke vorm van een Grondwet kan worden vastgelegd. Pas nadat de openbare macht
identiek was geworden met de staatsmacht kon zij uitvoerig in één specifieke wet worden
geregeld. (ii) Een andere voorwaarde voor de aansprak op de alomvattende geldigheid van
de Grondwet was dat de openbare macht van de staat geen externe concurrent had bínnen
het grondgebied.
3. Welke van deze historische voorwaarden gaat volgens Grimm niet langer op vanwege de
Europese integratie?
Beantwoording: de staat is niet langer de exclusieve bron van het recht op zijn
grondgebied. De identiteit van publieke macht en staatsmacht die in het begrip
soevereiniteit besloten lag en de basis was van zowel de nationale als internationale orde
is daarmee aan het verdwijnen.
3
LexRosa 2021 - Verspreiden niet toegestaan.
EUROPEES EN
NATIONAAL
CONSTITUTIONEEL
RECHT
LexRosa 2021 - Verspreiden niet toegestaan.
,Inhoudsopgave
Bijeenkomst I. Constituties ................................................................................... 2
Bijeenkomst II. Rechtsorden. .............................................................................. 16
Bijeenkomst III. Wetgevers................................................................................. 34
Bijeenkomst IV. Uitvoerders............................................................................... 50
Bijeenkomst V. Rechters ..................................................................................... 74
Bijeenkomst VI. Grondrechten ......................................................................... 102
Bijeenkomst VII. Waarden ................................................................................ 137
Voorbereiding (mogelijke) tentamenvragen ..................................................... 163
1
LexRosa 2021 - Verspreiden niet toegestaan.
, Bijeenkomst 1: Constituties
Bijeenkomst
Deze bijeenkomst legt de basis voor het vervolg van dit blok door een aantal fundamentele begrippen
te analyseren. We staan in de eerste plaats stil bij de vraag wat eigenlijk een constitutie is en waar het
woordje 'constitutioneel' in de term 'constitutioneel recht' dus naar verwijst. Vervolgens gaan we na
hoe het zit met de overdracht van nationale bevoegdheden naar de EU. Tot slot bezien we het begrip
soevereiniteit en onderzoeken we of gebruik van dit begrip eigenlijk nog wel zinvol is. Deze
bijeenkomst is tamelijk theoretisch. Bedenk dat we zonder theorie de complexe interactie tussen het
nationale en Europese recht niet kunnen begrijpen. In de vervolgbijeenkomsten bestuderen we een en
ander meer concreet.
Literatuur
• Dieter Grimm, ‘The Achievement of Constitutionalism and its Prospects in a Changed
World Download The Achievement of Constitutionalism and its Prospects in a Changed
World’ in Petra Dobner & Martin Loughlin (red.), The Twilight of
Constitutionalism? Oxford: Oxford University Press 2010.
• A.W. Heringa, Europees Nederlands Staatsrecht, Den Haag: Boom juridisch 2019,
hoofdstuk 1, 2, 3 (alleen paragraaf 3.1) en 4
• M. Hillebrandt, M. den Heijer en C.A. Groenendijk, ‘Erken het gewicht van de EU en de
Grondwet Download Erken het gewicht van de EU en de Grondwet’, Tijdschrift voor
Constitutioneel Recht 12/2 (2021) (uitgezonderd paragraaf 3)
Taak 1: Moderne constituties
Lees het hoofdstuk van Grimm. Beantwoord de volgende vragen:
1. Welke vijf functies van moderne constituties onderscheidt Grimm?
Beantwoording: (i.) de Grondwet is een geheel van wettelijke normen die voortvloeien
uit een politiek besluit, (ii.) de normen reguleren overheidsmacht en stellen deze macht in,
(iii.) de Grondwet is alomvattend, (iv.) de Grondwet vindt zijn oorsprong bij het volk
2
LexRosa 2021 - Verspreiden niet toegestaan.
, (constituerende macht) en (v.) de Grondwet is hoger recht en heeft voorrang boven andere
wetten.
2. Welke drie historische voorwaarden voor het ontstaan van moderne constituties
onderscheidt Grimm?
Beantwoording: de Grondwet opgevat als een samenhangende en alomvattende regeling
van de totstandkoming en uitoefening van de openbare macht, kan pas tot stand komen als
aan twee andere voorwaarden is voldaan. (i) Er dient een object te zijn dat in de
specifieke vorm van een Grondwet kan worden vastgelegd. Pas nadat de openbare macht
identiek was geworden met de staatsmacht kon zij uitvoerig in één specifieke wet worden
geregeld. (ii) Een andere voorwaarde voor de aansprak op de alomvattende geldigheid van
de Grondwet was dat de openbare macht van de staat geen externe concurrent had bínnen
het grondgebied.
3. Welke van deze historische voorwaarden gaat volgens Grimm niet langer op vanwege de
Europese integratie?
Beantwoording: de staat is niet langer de exclusieve bron van het recht op zijn
grondgebied. De identiteit van publieke macht en staatsmacht die in het begrip
soevereiniteit besloten lag en de basis was van zowel de nationale als internationale orde
is daarmee aan het verdwijnen.
3
LexRosa 2021 - Verspreiden niet toegestaan.
