Samenvatting van het vak jeugdhulp en gehandicaptenzorg

Samenvatting Jeugd en Gehandicaptenzorg
Vrije universiteit Amsterdam
2021-2022




Week 1: orthopedagogische visie en missie. Werkveld orthopedagogen

,Waar vind je de orthopedagoog= wijkteams, onderwijs, jeugdhulp, jeugd-ggz,
gehandicaptenzorg en ouderenzorg.

Onderscheid tussen een missie en visie van een orthopedagoog:
 Missie= studenten zoeken naar duurzame oplossingen voor de problemen
van kinderen en volwassenen met een beperking waar zij mee werken, met
oog voor de bio-psycho-sociaal existentiële factoren die van invloed zijn op
de interacties in het systeem en de omgeving waarin het kind opgroeit.
 Visie= studenten zijn zich bewust van de vooronderstelling ten aan zien van
oorzaken van gedrag en in standhouden factoren.

Vooronderstelling= omvat een denkbeeld of voorlopige aanname die men
vooraf als mogelijk of vaststaand aanneemt als grondslag van een redenering.
Bijvoorbeeld:
 Het is belangrijk om uit te leggen aan een kind van 5 waarom iets niet mag
 Een veilige hechting is essentieel voor een gezonde ontwikkeling.

Vooronderstelling zijn:
 Van invloed op wetenschappelijk onderzoek, diagnostiek en
behandeling = we gaan er bijvoorbeeld vanuit dat als we met een
vragenlijst gedrag meten en als een ouder aangeeft dat het beter gaat met
het kind, dat het ook beter gaat. Echter meten we alleen de perceptie van
een ouder.
 Cultureel bepaald = kunnen verschillen per cultuur, zoals optijd komen of
op een verjaardag.
 Impliciet = onbewust, niet duidelijk helder hebt.
 Belangrijk om te verhelderen door middel van vragen = om een
veronderstelling te verhelderen.

Wat kunnen vooronderstellingen met je doen:
 Kunnen leiden tot tunnelvisie = hierdoor ga je denken, dat wat jij denkt
‘normaal’ is.
 Kunnen je minder kritisch maken = hierdoor ga je minder open staan
voor alternatieve verklaringen.
 Kunnen de communicatie verstoren = dit is toch duidelijk of normaal?
 Kunnen voor onbegrip zorgen = dit is toch duidelijk of normaal?

Voorbeelden:
1. Welke vooronderstelling liggen ten grondslag aan de stelling: ADHD is een
afwijking in de hersenen?
Antwoord: ADHD is een afwijking
2. Als je gedrag negeert neemt het af?
Antwoord: gedrag is te beïnvloeden of negatief gedrag wordt erger als je het
aandacht geeft.




Beroepscode Competentieprofiel Nederlandse vereniging van
pedagogen en onderwijskundigen (NVO)= De beroepscode van de NVO is de
leidraad voor het beroepsmatig handelen van academisch geschoolde

2

,(ortho)pedagogen en onderwijskundigen. De code bevat de kwalitatieve, morele
en ethische regels die bij de beroepsuitoefening van belang zijn. De code bevat
zowel concrete regels als algemene uitgangspunten, waarin de geest van ‘de
goede beroepsuitoefening’ is samengevat
 Doel= het garanderen van de kwaliteit van de beroepsuitoefening
 Ten behoeve van het kind/ de cliënt en ten behoeve van begeleiders,
docenten, ouders, andere betrokkenen en de brede omgeving daarbij.

Algemene bepalingen:
 Positie cliënt/wettelijke vertegenwoordigers
 Algemene beginselen beroepsuitoefening
 Aangaan professionele relatie
 Gedragsregels gedurende professionele relatie
Interdisciplinaire samenwerking:
 Dossier- bewaren gegevens
 Rapportage
 Verstrekken gegevens onderzoek, onderwijs
 Colleges van toezicht en beroep.

Beroepscompetentieprofiel basis-orthopedagoog NVO = geeft een
beschrijving van de kennis, vaardigheden en attitude van een basis-
orthopedagoog.

CanMeds model = vormt de basis voor het beroepscompetentieprofiel voor de
basis- orthopedagoog. De competenties worden in dit model voorgesteld als een
bloem met het vakinhoudelijk handelen in het centrum, waarbij het wordt gezien
als de kern van het orthopedagogisch handelen. De andere 6 competenties
vormen gelijkwaardige componenten in het beroepscompetentieprofiel.
• Professionaliteit;
• Maatschappelijk handelen;
• Communicatie;
• Samenwerking;
• Organisatie;
• Kennis en wetenschap.

Vak-inhoudelijk handelen (orthopedagogisch handelen) = bijdragen aan
diagnostisch onderzoek en bijdrage aan hulpverlenen bij opvoeding, ontwikkeling
en opgroeien vormt de kern van het beroep (systemisch, dialogisch en
veranderingsgericht).
• Diagnostisch proces in dialoog;
• Inhoudelijke afstemming begeleiding/behandeling;
• Gezamenlijk beslissen over vorm van begeleiding/behandeling;
• Voert, onder supervisie, behandelingen uit;
• Begeleidt cliënt en systeem op: dialogische, systemische en
veranderingsgerichte wijze.

Professionaliteit = continue ontwikkeling en bewustzijn van eigen grenzen en
vakbekwaam- heid.
• Gaat respectvol en integer om met relaties;
• Hanteert NVO beroepscode;
• Reflecteert samen op eigen functioneren;
• Neemt verantwoordelijkheid voor levenslang leren en groeit als professional;


3

, • Let op invloed van eigen attitude, normen en waarden;
• Kent de grenzen van eigen competenties.

Maatschappelijk handelen = bevorderen van maatschappelijke participatie en
integratie;

 Volgt relevante wet- en regelgeving en vertaalt dit naar preventie en
hulpverlening;
 In het eigen handelen dien je de juridische, culturele en sociaal-economische
context van de ander te betrekken.

Communicatie = aansluiten en afstemming op perspectief van cliënt(systeem)
en verbinden met het eigen perspectief.

 Vanuit empathie en acceptatie goede hulpverlenersrelatie;
 Actieve betrokkenheid van cliëntsysteem bij hulpverleningsproces, door bij
hen informatie op te vragen en ook weer te checken;
 Aansluiten bij niveau en begrip van alle betrokkenen;
 Ook in schriftelijke communicatie empathie, dialogisch en aansluitend werken;
 Gelijkwaardigheid. Luisteren, luisteren en luisteren. Invoegen qua taal en
cultuur.

Samenwerking = coördinatie op proces en verbinding.

 Een bouwende en onderhoudende rol in samenwerking cliëntsysteem
beroepsopvoeders en ketenpartners;
 Zowel op casusniveau voor die multidisciplinaire samenwerking zorgen als op
team-niveau (organisatie-aspect).

Organisatie = bijdragen aan beleid en organisatie vanuit inhoudelijke
orthopedagogische expertise.

 Knelpunten in orthopedagogisch handelen signaleren en bijdragen aan
beleidsadviezen in de organisatie;
 Vertaalt beleid naar orthopedagogisch handelen;
 Geeft gevraagd en ongevraagd advies voor effectiviteit en efficiëntie van de
organisatie;
 Past uitgangspunten voor goede kwaliteit van zorg in eigen werk toe

Kennis en wetenschap = verantwoord en onderbouwde methodieken inzetten.

 Ontwikkelingen in de orthopedagogiek volgen, beoordelen en vertalen naar
verbeteren van (eigen) orthopedagogisch handelen;
 Werkt systematisch en methodisch gebaseerd op wetenschappelijke
evidentie;
 Deskundigheidsbevordering van teams en collega’s.

Competenties zijn = een combinatie van kennis,
vaardigheden en houding.


4