Methoden van kwalitatief onderzoek
1.1 Inleiding
Wat is kwalitatief onderzoek?
Onderzoek waarbij je theorieën en concepten wilt ‘opbouwen’.
Wanneer voer je kwalitatief onderzoek uit?
Je wil achterliggende interpretaties en motivaties van respondenten leren
kennen;
Je wil betekenisverlenging;
Je wil Kwantitatieve cijfers interpreteren.
Waarom is flexibiliteit in kwalitatief onderzoek belangrijk?
Je moet openstaan voor de beweegredenen van mensen, wat hun drijft, hoe dat
voelt.
Wat is het stappenplan van kwalitatief onderzoek?
1. Algemene onderzoeksvragen/onderzoeksvraag formuleren
2. Relevante plekken en personen selecteren
3. Data verzamelen (door bijvoorbeeld participerende observatie/etnografie)
4. Data interpreteren
5. Conceptueel en theoretisch werk: je hebt nieuwe concepten verkregen uit je
data en deze wil je verwerken door je onderzoeksvraag specifieker te maken.
5a. Onderzoeksvraag specifieker maken. Hierna;
5b. Nieuwe data verzamelen die ook relevant kan zijn voor je onderzoeksvraag
(je gaat dus terug naar stap 4)
Let op: het opstellen van een theorie is meestal het eindproduct van kwalitatief
onderzoek.
Wat is de schematische weergave van het stappenplan?
Figuur 1 Stappenplan kwalitatief onderzoek
,Wat is het verschil tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek?
Kwantitatief: basisidee richt zich op numerieke data en statistiek (semester 1
behandeld).
Kwalitatief: basisidee richt zich op het kunnen begrijpen van concepten,
gedachten en ervaringen.
Andere belangrijke verschillen tussen kwalitatief en kwantitatief
onderzoek
kwantitatief kwalitatief
Cijfers Woorden
Perspectief Perspectief participant
onderzoeker
Afstand door Onderzoeker staat
onderzoeker dichtbij
Test theorieën Theorie komt later op
Statisch Proces
Gestructureerd Ongestructureerd
Generaliseerbaarheid Begrijpen van de sociale
context
Harde betrouwbare Rijke, diepe data
data
Macro Micro
Gedrag Betekenis
Vooraf opgezette Natuurlijke settings
settings
Welke drie benaderingen heeft kwalitatief onderzoek?
Inductieve benadering: Kwalitatief onderzoek is vaak inductief van aard.
Hiermee wordt bedoeld dat de onderzoeker van tevoren géén verwachting
heeft uitgesproken. Het onderzoek is afhankelijk van observaties.
Je bouwt een theorie op basis van wat je ziet, hoort en observeert.
Je gaat dus niet gelijk een hypothese toetsen. De theorie vloeit voort uit
het onderzoek.
o Tegenovergestelde = deductieve benadering: Kwantitatief
onderzoek is vaak deductief van aard. Hiermee wordt bedoeld dat de
onderzoeker van tevoren wel een verwachting heeft uitgesproken. Op
basis van bestaande informatie wordt een verwachting (hypothese)
uitgesproken die bevestigd of ontkracht gaat worden.
o abductieve benadering = grotendeels inductieve benadering,
maar onderscheid zich doordat het veel waarde hecht aan het
perspectief van de onderzochte personen. Hier is de theorie dan ook
op gebaseerd.
Constructivistische benadering: het onderzoek is afhankelijk van
constructen.
Je ziet de sociale werkelijkheid als iets wat door mensen wordt
‘geconstrueerd’ en gaat kijken hoe de sociale werkelijkheid in elkaar zit.
De werkelijkheid is niet feitelijk, maar veranderlijk en afhankelijk van de
tijd waarin iets afspeelt en de mensen die daarin betrokken zijn. Je kan
bijvoorbeeld constructivistisch kijken naar het begrip ‘cultuur’. Staat dit los
van ons of maken wij dit samen als construct? Je vormt een assumptie, een
onderliggende aanname.
Interpretatieve benadering: het onderzoek is afhankelijk van
menselijke interpretaties.
, je vergaart kennis op basis van interpretaties van mensen. Je kan niet
altijd recht omlijnde natuurwetenschappelijke methodes toepassen bij
sociale wetenschappen, mensen interpreteren dingen namelijk op een
verschillende manier. Hierdoor ontstaan ook verschillende reacties en
uitkomsten.
o Tegenovergestelde = positivisme: een epistemologische visie
(= kennisleer; wat is kennis, wat is waarheid?) die pleit voor
methoden van natuurwetenschappelijk onderzoek (= je doet
uitspraken op grond van objectief vaststelbare gegevens) voor de
sociale wetenschap.
Wat is het verschil tussen een kwantitatieve en kwalitatieve
onderzoeksvraag?
Kwalitatief gaat meer over ervaringen en betekenis.
Bv. Wat zijn de ervaringen van mensen die een
vruchtbaarheidsbehandeling hebben gehad.
Bv. Welke competenties leren jongeren in een jeud-participatieprogramma
Bv. Op welke manier construeren ervaringen van adoptieverhalen?
Kwantitatief gaat meer over kwantificeerbare resultaten
Bv. leidt meer motivatie tot betere prestaties (leidt duidt op kwantiteit,
want je wil weten of het één tot het ander resulteert).
Welke onderzoeksmethodes kent kwalitatief onderzoek?
1. Etnografie/participerende observatie: de onderzoeker participeert in een
gemeenschap of organisatie voor een langere tijd om gedragingen en interacties
van dichtbij te kunnen observeren.
Voordeel participerende observatie t.o.v. interview:
- Begrip informele taal: je leert de taal van een andere groep te begrijpen
wanneer je met hen samenleeft. Voorbeeld: straattaal.
- Participanten laten meer los: in een interview komen sommige dingen niet
naar voren. Bij een participerende observatie laat de persoon die je
observeert meer los omdat je langer in zijn/haar omgeving verkeert.
- Onverwachte bevindingen: je komt dingen te weten die je van tevoren niet
had verwacht.
- Je kan door andermans ogen kijken
o Nadeel: Going native = Wanneer een onderzoeker zo één wordt
met de onderzochte gemeenschap of cultuur dat hij zich er niet
meer van kan distantiëren en de resultaten van het onderzoek
erdoor worden beïnvloed.
2. Kwalitatieve interviews = semi-gestructureerde interviews:
Interviewschema met vooropgestelde algemeen geformuleerde vragen waar je
van mag afwijken. Zo kun je bijvoorbeeld doorvragen als je respondent iets
interessants zegt. Hiermee verkrijg je meer gedetailleerde informatie.
- Tegenovergestelde: gestructureerde interviews; die zijn dus niet
kwalitatief.
3. Focusgroepen: een groep mensen wordt samengebracht om te discussiëren
over een vooraf bepaald onderwerp. Het is eigenlijk een soort interview waaraan
meerdere mensen tegelijk deelnemen. De onderzoeker (facilitator) is de
gespreksleider. Hij/zij neemt niet deel aan het gesprek.
o Probs: extra vragen waarmee je informatie probeert te ontlokken.
o Uitdaging: het kunnen waarborgen van de vertrouwelijkheid.
1.1 Inleiding
Wat is kwalitatief onderzoek?
Onderzoek waarbij je theorieën en concepten wilt ‘opbouwen’.
Wanneer voer je kwalitatief onderzoek uit?
Je wil achterliggende interpretaties en motivaties van respondenten leren
kennen;
Je wil betekenisverlenging;
Je wil Kwantitatieve cijfers interpreteren.
Waarom is flexibiliteit in kwalitatief onderzoek belangrijk?
Je moet openstaan voor de beweegredenen van mensen, wat hun drijft, hoe dat
voelt.
Wat is het stappenplan van kwalitatief onderzoek?
1. Algemene onderzoeksvragen/onderzoeksvraag formuleren
2. Relevante plekken en personen selecteren
3. Data verzamelen (door bijvoorbeeld participerende observatie/etnografie)
4. Data interpreteren
5. Conceptueel en theoretisch werk: je hebt nieuwe concepten verkregen uit je
data en deze wil je verwerken door je onderzoeksvraag specifieker te maken.
5a. Onderzoeksvraag specifieker maken. Hierna;
5b. Nieuwe data verzamelen die ook relevant kan zijn voor je onderzoeksvraag
(je gaat dus terug naar stap 4)
Let op: het opstellen van een theorie is meestal het eindproduct van kwalitatief
onderzoek.
Wat is de schematische weergave van het stappenplan?
Figuur 1 Stappenplan kwalitatief onderzoek
,Wat is het verschil tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek?
Kwantitatief: basisidee richt zich op numerieke data en statistiek (semester 1
behandeld).
Kwalitatief: basisidee richt zich op het kunnen begrijpen van concepten,
gedachten en ervaringen.
Andere belangrijke verschillen tussen kwalitatief en kwantitatief
onderzoek
kwantitatief kwalitatief
Cijfers Woorden
Perspectief Perspectief participant
onderzoeker
Afstand door Onderzoeker staat
onderzoeker dichtbij
Test theorieën Theorie komt later op
Statisch Proces
Gestructureerd Ongestructureerd
Generaliseerbaarheid Begrijpen van de sociale
context
Harde betrouwbare Rijke, diepe data
data
Macro Micro
Gedrag Betekenis
Vooraf opgezette Natuurlijke settings
settings
Welke drie benaderingen heeft kwalitatief onderzoek?
Inductieve benadering: Kwalitatief onderzoek is vaak inductief van aard.
Hiermee wordt bedoeld dat de onderzoeker van tevoren géén verwachting
heeft uitgesproken. Het onderzoek is afhankelijk van observaties.
Je bouwt een theorie op basis van wat je ziet, hoort en observeert.
Je gaat dus niet gelijk een hypothese toetsen. De theorie vloeit voort uit
het onderzoek.
o Tegenovergestelde = deductieve benadering: Kwantitatief
onderzoek is vaak deductief van aard. Hiermee wordt bedoeld dat de
onderzoeker van tevoren wel een verwachting heeft uitgesproken. Op
basis van bestaande informatie wordt een verwachting (hypothese)
uitgesproken die bevestigd of ontkracht gaat worden.
o abductieve benadering = grotendeels inductieve benadering,
maar onderscheid zich doordat het veel waarde hecht aan het
perspectief van de onderzochte personen. Hier is de theorie dan ook
op gebaseerd.
Constructivistische benadering: het onderzoek is afhankelijk van
constructen.
Je ziet de sociale werkelijkheid als iets wat door mensen wordt
‘geconstrueerd’ en gaat kijken hoe de sociale werkelijkheid in elkaar zit.
De werkelijkheid is niet feitelijk, maar veranderlijk en afhankelijk van de
tijd waarin iets afspeelt en de mensen die daarin betrokken zijn. Je kan
bijvoorbeeld constructivistisch kijken naar het begrip ‘cultuur’. Staat dit los
van ons of maken wij dit samen als construct? Je vormt een assumptie, een
onderliggende aanname.
Interpretatieve benadering: het onderzoek is afhankelijk van
menselijke interpretaties.
, je vergaart kennis op basis van interpretaties van mensen. Je kan niet
altijd recht omlijnde natuurwetenschappelijke methodes toepassen bij
sociale wetenschappen, mensen interpreteren dingen namelijk op een
verschillende manier. Hierdoor ontstaan ook verschillende reacties en
uitkomsten.
o Tegenovergestelde = positivisme: een epistemologische visie
(= kennisleer; wat is kennis, wat is waarheid?) die pleit voor
methoden van natuurwetenschappelijk onderzoek (= je doet
uitspraken op grond van objectief vaststelbare gegevens) voor de
sociale wetenschap.
Wat is het verschil tussen een kwantitatieve en kwalitatieve
onderzoeksvraag?
Kwalitatief gaat meer over ervaringen en betekenis.
Bv. Wat zijn de ervaringen van mensen die een
vruchtbaarheidsbehandeling hebben gehad.
Bv. Welke competenties leren jongeren in een jeud-participatieprogramma
Bv. Op welke manier construeren ervaringen van adoptieverhalen?
Kwantitatief gaat meer over kwantificeerbare resultaten
Bv. leidt meer motivatie tot betere prestaties (leidt duidt op kwantiteit,
want je wil weten of het één tot het ander resulteert).
Welke onderzoeksmethodes kent kwalitatief onderzoek?
1. Etnografie/participerende observatie: de onderzoeker participeert in een
gemeenschap of organisatie voor een langere tijd om gedragingen en interacties
van dichtbij te kunnen observeren.
Voordeel participerende observatie t.o.v. interview:
- Begrip informele taal: je leert de taal van een andere groep te begrijpen
wanneer je met hen samenleeft. Voorbeeld: straattaal.
- Participanten laten meer los: in een interview komen sommige dingen niet
naar voren. Bij een participerende observatie laat de persoon die je
observeert meer los omdat je langer in zijn/haar omgeving verkeert.
- Onverwachte bevindingen: je komt dingen te weten die je van tevoren niet
had verwacht.
- Je kan door andermans ogen kijken
o Nadeel: Going native = Wanneer een onderzoeker zo één wordt
met de onderzochte gemeenschap of cultuur dat hij zich er niet
meer van kan distantiëren en de resultaten van het onderzoek
erdoor worden beïnvloed.
2. Kwalitatieve interviews = semi-gestructureerde interviews:
Interviewschema met vooropgestelde algemeen geformuleerde vragen waar je
van mag afwijken. Zo kun je bijvoorbeeld doorvragen als je respondent iets
interessants zegt. Hiermee verkrijg je meer gedetailleerde informatie.
- Tegenovergestelde: gestructureerde interviews; die zijn dus niet
kwalitatief.
3. Focusgroepen: een groep mensen wordt samengebracht om te discussiëren
over een vooraf bepaald onderwerp. Het is eigenlijk een soort interview waaraan
meerdere mensen tegelijk deelnemen. De onderzoeker (facilitator) is de
gespreksleider. Hij/zij neemt niet deel aan het gesprek.
o Probs: extra vragen waarmee je informatie probeert te ontlokken.
o Uitdaging: het kunnen waarborgen van de vertrouwelijkheid.
