College aantekeningen Inleiding Criminologie

Inhoud
college week 1........................................................................................................................................2
Inleiding criminologie.............................................................................................................................6
College 2.................................................................................................................................................6
Inleiding criminologie...........................................................................................................................12
Hoorcollege 3.......................................................................................................................................12
Inleiding criminologie...........................................................................................................................16
College 4...............................................................................................................................................16
Verklaringen voor criminaliteit:............................................................................................................16
Biologische en psychologische theorieën.............................................................................................16
Inleiding criminologie...........................................................................................................................25
College 5...............................................................................................................................................25
Verklaringen voor criminaliteit.............................................................................................................25
Economische sociologische theorieën..................................................................................................25
College week 6......................................................................................................................................35
Week 7.................................................................................................................................................41
Straffen en criminaliteit........................................................................................................................41
Week 8.................................................................................................................................................48
Victimologie..........................................................................................................................................48




1

, college week 1
De hoofdvragen van de criminologie zijn:
1. Wat wordt (waarom) verstaan onder criminaliteit ?
2. Wat is aard, omvang en ontwikkeling van criminaliteit ?
3. Wat zijn de achtergronden/verklaringen voor (verschillen in) criminaliteit ?
4. Wat is de wijze waarop de overheid en de overige maatschappij op criminaliteit reageert ?


HC 1.2
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat:
 Het is veelvoorkomend
 Criminaliteit tegen personen
 Criminaliteit tegen goederen
 Criminaliteit tegen overheid en samenleving
 slachtofferloze criminaliteit
 Veel schade
 Materiele schade: voor burgers, bedrijven en overheid, kosten
criminaliteitsbestrijding
 Milieuschade
 Immateriële schade:
o leed van slachtoffers
o angst, vermijdingsgedrag
o morele verontwaardiging
o ontwrichting samenleving
o bedreiging rechtsorde
o ondermijning legitimiteit democratische rechtstaat
 sociaal probleem
 Veel betrokken actoren, organisaties, bedrijven en maatschappelijke instellingen •
Maatschappelijke oorzaken van criminaliteit
 Verschillende en tegenstrijdige belangen bij aanpak
 Veel discussies over criminaliteit en de aanpak in publieke debat en media
 Spanningen tussen wensen burgers en rol overheid
 Een politiek probleem
 Het zorgen voor veiligheid is een basisfunctie van de overheid
 Veiligheid is een collectief goed
 Veiligheid staat hoog op publieke en politieke agenda
 Politieke partijen en groeperingen verschillen in voorkeuren voor aanpak
criminaliteit


Slachtofferloze delicten: Bijv. drugsgebruik, niemand heeft er last van, iedereen betrokken vind het
goed. Alleen als beide partijen vrijwillig instemmen en vinden dat zij door de transactie niet geschaad
worden.


HC 1.3
Definitie criminaliteit:


2

,  menselijk gedrag
 waarbij andere personen (of dieren of het milieu) worden uitgebuit of schade toegebracht,
en
 dat sociale regels schendt
(en)
 waarvan in rechtsnormen (door de overheid vastgestelde regels/weten) is aangegeven dat
het niet mag, en
 waarvan de overheid de wetten ook handhaaft.
De laatste twee puntjes horen bij de juridische benadering.


In elke samenleving zijn er gedragingen die meer of minder gewenst worden gevonden. Hierbij wordt
vaak onderscheid gemaakt tussen:
 Gebruiken: minder gewenst & geen/lichte sancties
(bijv. kletsen in de les, geen hand geven bij ontmoeting)
 Normen: niet gewenst & (niet wettelijke) sancties
(bijv. oproerling in de klas)
 Rechtsnormen: niet gewenst & wettelijke sancties (= wetten en jurisprudentie)
(bijv. iemand aanvallen)


Onderscheid wordt gemaakt tussen:
 “Slecht gedrag” (Mala in Se)
 Gedrag dat door (vrijwel) iedereen gezien wordt als slecht
 Daarom in (bijna) alle landen op alle momenten in Wetboeken van Strafrecht
opgenomen
 Opgenomen in universele wetten: zie bijv. Grondwet & Rechten van de Mens
 “Verboden gedrag” (Mala Prohibita)
 Gedrag waarover verschillende ideeën zijn over of en hoe erg dit slecht is
 Daarom verschillen tussen landen en momenten in of het is opgenomen in
Wetboeken van Strafrecht
 Niet opgenomen in universele wetten: zie bijv. Grondwet & Rechten van de Mens
 veel discussie; drugs


Verklaringen voor definities criminaliteit
Verklaringen voor verschillende definities van criminaliteit:
 De technologische context: 100 jaar geleden geen auto -> geen regels. Ook in andere landen
loopt technologie achter.
 De maatschappelijke context: normen en waarden


Wie beslissen de verschillende definities van criminaliteit?
 Normen van samenleving (consensus model)
 Normen en belangen van machthebbers (conflict model)
 Politieke besluitvorming (pluralisme model)



HC 1.5

3

, Criminologie is een ‘object’ wetenschap. Het object is “Criminaliteit en de reacties erop.”
Criminologie kijkt niet vanuit een bepaald standpunt (psychologie; vanuit je hoofd), kijkt vanuit
verschillende standpunten.


Basis discipline van de criminologie:
De criminologie heeft een multidisciplinaire benadering. Moeder- of basisdisciplines van de
criminologie zijn o.a.:
 Maatschappijwetenschappen (bijv. sociologie, economie, geografie, antropologie)
 Gedragswetenschappen (bijv. psychologie, biologie & bio-psychologie, medische
wetenschappen)
 Natuurwetenschappen (bijv. criminalistiek, natuurkunde, scheikunde) • Juridische
wetenschappen (bijv. strafrecht)


Let op:
 Criminologie is een theoretisch empirische wetenschap (hoe het is)
 Criminologie is geen normatieve wetenschap (hoe het zou moeten zijn, idealisme)



Belangrijke sub-disciplines van de criminologie zijn o.a. :
 Criminografie: de beschrijvende studie van de aard, omvang en ontwikkeling van criminaliteit
 Etiologie: de verklarende studie van de oorzaken / verklaringen van criminaliteit
 Penologie: de studie van de formele (straffen) en informele reacties op criminaliteit
 Victimologie: de studie van slachtoffers van criminaliteit


Geschiedenis van de criminologie:
 1700: Theologische benadering : vanuit god; wetten om de goden te behagen.
 Klassieke oudheid –> middeleeuwen
 Renaissance –> verlichting
 1700 - 1800: Filosofisch en normatieve benadering (verlichting)
 Klassieke school (Becarria, Bentham, Montesqieu)
 1800 - 1900: Wetenschappelijke benadering
 Positivistische school (Quetelet)
 Italiaanse antropologische school (Lombroso)
 Franse milieuschool (Durkheim)
 Socialistische criminologie (Bonger)
 1900 - nu: maatschappelijke wetenschappen komen op
 Modern Wetenschappelijke benadering
 Kritische criminologie (Hoefnagels, Bianchi, Hulsman)
 Veramerikanisering van de criminologie
 Nieuwe zakelijkheid



HC 1.6
Soorten vragen:
 Beschrijvingsvragen over aard, omvang, verschillen en ontwikkelingen

4