Leerdoelen systeemtheorie per week
Week 1
Beschrijven en verklaren hoe de systeemtheorie zich tot andere psychologische
theorieën verhoudt.
Beschrijven en verklaren wat de belangrijkste kenmerken van de systeemtheorie zijn.
De begrippen circulaire causaliteit, positieve en negatieve feedback en redundantie
beschrijven, verklaren en toepassen op systemen waarvan je zelf deel uitmaakt.
Traditionele psychologie Systeembenadering
1. Individu gericht Systeem gericht
2. Intrapsychische benaderingswijze Interpersoonlijke benaderingswijze
3. Geïnteresseerd in waarneembaar Uitsluitend geïnteresseerd in
gedrag en niet-waarneembaar gedrag waarneembaar gedrag
4. Het verleden wordt van groot belang Het verleden wordt van veel minder
geacht belang geacht
5. De waarom vraag staat in het teken De waarom vraag staat in het teken van
van de persoon analyse de systeemanalyse
6. Men maakt onderscheid tussen Men maakt geen onderscheid tussen de
normaal en abnormaal gedrag van verschillende gedragingen van het
het individu systeem
7. Men gaat uit van een eenduidige Men gaat niet uit van een eenduidige
oorzaken, van zogenoemde lineaire oorzaken, maar van zogenoemde
causaliteit: oorzaak->gevolg circulaire causaliteit:
oorzaak=gevolg=oorzaak=gevolg
De kern van de systeemtheorie kan worden samengevat in de volgende 5 principes
- Het geheel is meer dan de som van de delen. Het systeem heft een eigen karakter dat
niet te herleiden is tot de eigenschappen van de delen.
- Binnen het systeem (geheel) zijn de delen van elkaar afhankelijk. In een systeem
hangt alles met elkaar samen. Al een ding veranderd in het systeem, verandert het
hele systeem mee.
- Het systeem bepaalt in belangrijke mate het gedrag van individuen.
Bijvoorbeeld groepsdruk. Dit kan negatief en positief zijn.
- Het systeem probeert zich op allerlei manieren aan te passen aan zijn omgeving,
omdat het wil overleven.
- Een systeem heeft de eigenschap zichzelf te handhaven en te blijven voortbestaan
wanner het eigenlijk geen recht van bestaan meer heeft.
, Circulaire causaliteit: het één veroorzaakt het ander en het ander veroorzaakt weer het een.
Het is een cirkel. Oorzaak en gevolg zijn niet eenduidig, omdat het gevolg ook weer een
oorzaak kan zijn.
Positieve en negatieve feedback:
Positieve feedback: is gericht op dat het systeem verandert en dat een bepaalde
systeemnorm die tot dan toe gold, wordt losgelaten.
Negatieve feedback: draagt bij aan de bestendiging van de situatie en aan het voortbestaan
van de bestaande toestand van het systeem. Negatieve feedback is gericht op veranderingen
tegengaan.
Redundantie (patroon): de term redundantie geeft aan dat veel informatie binnen het
systeem overbodig is, geen nieuwe informatie bevat, zichzelf herhaalt en volledig past in het
patroon dat ons al bekend was.
Week 2
De volgende begrippen beschrijven, verklaren en toepassen op casuïstiek en
systemen waar je zelf onderdeel van bent
o Totaliteit
o Niet optelbaarheid
o Homeostase
o Subsystemen
o Systeemomgeving: het gezin als onderdeel van een omvangrijker systeem
o Positieve en negatieve feedback
Totaliteit of systeemsamenhang: duidt aan dat als er een verandering optreedt in een deel
van het systeem, dat zijn weerslag heeft op het gehele systeem en dat deze verandering ook
veranderingen teweeg zal brengen in alle andere delen van het systeem.
Niet-optelbaarheid: ‘het geheel is meer dan de som van de delen’. Het karakter en de
eigenschappen van het systeem die niet herleid kunnen worden tot de eigenschappen van
de individuele leden van het systeem, omdat het om eigenschappen gaat van ‘het systeem
als zodanig’, het systeem als geheel. Het gaat om de interactiepatronen tussen de mensen,
niet om dat hoeveelheid mensen.
Homeostase: van een sociaalsysteem is een toestand van dynamisch evenwicht – die ook bij
verandering van de externe omstandigheden – gekenmerkt wordt door veelvuldige
onderling afhankelijke acties van de leden van het systeem, die erop gericht zijn de doelen of
normen die voor het betreffende systeem gelden, te realiseren.
Het begrip impliceert dus trouw aan een norm en veranderstelt de samenwerking met
betrekking tot het realiseren van die norm, en het vermogen van het systeem om ondanks
veranderende interne en externe omstandigheden met enig improviseren de norm als
uitgangspunt vast te houden.
Subsystemen: een subsysteem is een willekeurige samenstelling van twee of meer leden van
het systeem.
Systeemomgeving: de omgeving van een bepaald systeem is het samenstel:
- Van alle objecten buiten het systeem die – wanneer hun kenmerken veranderen –
van invloed zijn op dat systeem
- Van alle elementen buiten het systeem waarvan de kenmerken worden veranderd
door het gedrag van het systeem.
Week 1
Beschrijven en verklaren hoe de systeemtheorie zich tot andere psychologische
theorieën verhoudt.
Beschrijven en verklaren wat de belangrijkste kenmerken van de systeemtheorie zijn.
De begrippen circulaire causaliteit, positieve en negatieve feedback en redundantie
beschrijven, verklaren en toepassen op systemen waarvan je zelf deel uitmaakt.
Traditionele psychologie Systeembenadering
1. Individu gericht Systeem gericht
2. Intrapsychische benaderingswijze Interpersoonlijke benaderingswijze
3. Geïnteresseerd in waarneembaar Uitsluitend geïnteresseerd in
gedrag en niet-waarneembaar gedrag waarneembaar gedrag
4. Het verleden wordt van groot belang Het verleden wordt van veel minder
geacht belang geacht
5. De waarom vraag staat in het teken De waarom vraag staat in het teken van
van de persoon analyse de systeemanalyse
6. Men maakt onderscheid tussen Men maakt geen onderscheid tussen de
normaal en abnormaal gedrag van verschillende gedragingen van het
het individu systeem
7. Men gaat uit van een eenduidige Men gaat niet uit van een eenduidige
oorzaken, van zogenoemde lineaire oorzaken, maar van zogenoemde
causaliteit: oorzaak->gevolg circulaire causaliteit:
oorzaak=gevolg=oorzaak=gevolg
De kern van de systeemtheorie kan worden samengevat in de volgende 5 principes
- Het geheel is meer dan de som van de delen. Het systeem heft een eigen karakter dat
niet te herleiden is tot de eigenschappen van de delen.
- Binnen het systeem (geheel) zijn de delen van elkaar afhankelijk. In een systeem
hangt alles met elkaar samen. Al een ding veranderd in het systeem, verandert het
hele systeem mee.
- Het systeem bepaalt in belangrijke mate het gedrag van individuen.
Bijvoorbeeld groepsdruk. Dit kan negatief en positief zijn.
- Het systeem probeert zich op allerlei manieren aan te passen aan zijn omgeving,
omdat het wil overleven.
- Een systeem heeft de eigenschap zichzelf te handhaven en te blijven voortbestaan
wanner het eigenlijk geen recht van bestaan meer heeft.
, Circulaire causaliteit: het één veroorzaakt het ander en het ander veroorzaakt weer het een.
Het is een cirkel. Oorzaak en gevolg zijn niet eenduidig, omdat het gevolg ook weer een
oorzaak kan zijn.
Positieve en negatieve feedback:
Positieve feedback: is gericht op dat het systeem verandert en dat een bepaalde
systeemnorm die tot dan toe gold, wordt losgelaten.
Negatieve feedback: draagt bij aan de bestendiging van de situatie en aan het voortbestaan
van de bestaande toestand van het systeem. Negatieve feedback is gericht op veranderingen
tegengaan.
Redundantie (patroon): de term redundantie geeft aan dat veel informatie binnen het
systeem overbodig is, geen nieuwe informatie bevat, zichzelf herhaalt en volledig past in het
patroon dat ons al bekend was.
Week 2
De volgende begrippen beschrijven, verklaren en toepassen op casuïstiek en
systemen waar je zelf onderdeel van bent
o Totaliteit
o Niet optelbaarheid
o Homeostase
o Subsystemen
o Systeemomgeving: het gezin als onderdeel van een omvangrijker systeem
o Positieve en negatieve feedback
Totaliteit of systeemsamenhang: duidt aan dat als er een verandering optreedt in een deel
van het systeem, dat zijn weerslag heeft op het gehele systeem en dat deze verandering ook
veranderingen teweeg zal brengen in alle andere delen van het systeem.
Niet-optelbaarheid: ‘het geheel is meer dan de som van de delen’. Het karakter en de
eigenschappen van het systeem die niet herleid kunnen worden tot de eigenschappen van
de individuele leden van het systeem, omdat het om eigenschappen gaat van ‘het systeem
als zodanig’, het systeem als geheel. Het gaat om de interactiepatronen tussen de mensen,
niet om dat hoeveelheid mensen.
Homeostase: van een sociaalsysteem is een toestand van dynamisch evenwicht – die ook bij
verandering van de externe omstandigheden – gekenmerkt wordt door veelvuldige
onderling afhankelijke acties van de leden van het systeem, die erop gericht zijn de doelen of
normen die voor het betreffende systeem gelden, te realiseren.
Het begrip impliceert dus trouw aan een norm en veranderstelt de samenwerking met
betrekking tot het realiseren van die norm, en het vermogen van het systeem om ondanks
veranderende interne en externe omstandigheden met enig improviseren de norm als
uitgangspunt vast te houden.
Subsystemen: een subsysteem is een willekeurige samenstelling van twee of meer leden van
het systeem.
Systeemomgeving: de omgeving van een bepaald systeem is het samenstel:
- Van alle objecten buiten het systeem die – wanneer hun kenmerken veranderen –
van invloed zijn op dat systeem
- Van alle elementen buiten het systeem waarvan de kenmerken worden veranderd
door het gedrag van het systeem.
