psychologie samenvatting hoofdstuk 1
september ‘21
Wetenschappel kheid van de psychologie
Een de nitie van psychologie
Psychologie is de wetenschappelijke studie van het gedrag en de onderliggende mentale processen. We
kijken hierbij naar vier belangrijke elementen in deze de nitie, namelijk: de wetenschappelijkheid, de studie,
het gedrag en de mentale processen.
Wat maakt psychologie tot een wetenschap?
Iets wordt als wetenschappelijk gezien als ze objectief waarneembaar zijn, resultaat zijn van een
systematische observatie en de uitspraken moeten éénduidig zijn. Iedereen komt tot dezelfde bevindingen
als dezelfde onderzoeksmethode zou gebruikt worden, methode van observatie ligt op voorhand vast en
een concrete verklaring voor dit verband. Om aan deze drie criteria te voldoen stelt Zimbardo een methode
die uit vijf stappen bestaat om een psychologische theorie te toetsen.
STAP 1 | Het ontwikkelen van een hypothese
Men start met het expliciet formulieren van het verband dat men vermoedt tussen variabelen. Een
hypothese is een vooronderstelling over hoe één of meerdere factoren zich tegenover elkaar verhouden.
STAP 2 | Een verband onderzoeken in een gecontroleerd experiment
In een gecontroleerd experiment wordt een onderscheid gemaakt tussen de onafhankelijke en afhankelijke
variabelen. Variabelen zijn feiten die variëren afhankelijk van een aantal condities. De condities die men gaat
manipuleren zijn onafhankelijke variabelen.
STAP 3 | Verzamelen van de onderzoeksresultaten op een objectieve manier
De wetenschapper moet vermijden dat zijn observatie zo subjectief is dat hij enkel die resultaten opmerkt
die zijn hypothese bevestigen.
STAP 4 | Analyse van gegevens
Bij de analyse van de gegevens wordt nagegaan of de verzamelde data de hypothese bevestigen of
tegenspreken. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van statische methodes.
STAP 5 | Bekendmaken en bediscussiëren van de resultaten
Vragen naar representativiteit, signi cantie, betrouwbaarheid en validiteit komen hier vaak naar boven.
Representativiteit — is de hele groep die betrokken is bij het onderzoek wel een goede vertegenwoordiging
van de hele groep waarover een uitspraak wordt gedaan.
Signi cantie — is de mate waarin de onafhankelijke variabele de afhankelijke beïnvloed wel voldoende? Is
het verband niet alleen te verklaren door toeval?
Betrouwbaar — bekom je dezelfde resultaten als je het onderzoek op dezelfde manier maar later of bij een
andere steekproef herhaalt.
Validiteit — meten wat je wil meten is niet zo eenvoudig. Heb je begrippen wel goed vertaald in je
experiment? Zijn de begrippen uit de theorie wel echt gemeten?
De theoretische psychologie heeft drie doelstellingen:
1 Beschrijven: vooraleer een onderzoeker vragen kan beantwoorden moet hij de fenomenen eerst
nauwkeurig omschrijven.
2 Verklaren: oorzaken van verschijnselen opzoeken.
3 Voorspellen: als de psycholoog de oorzaak van een fenomeen kent, weet hij dat de gevolgen zich zullen
herhalen als de oorzaak nog eens optreedt. Ook al zijn veel aspecten van het menselijke gedrag redelijk
voorspelbaar, toch vermoeden we dat het onmogelijk zal blijven het menselijke gedrag volledig in
wetmatigheden samen te brengen. De mens is immers een unieke persoonlijkheid, naast dat wat hij
gemeenschappelijk heeft met anderen. Die uniciteit maakt dat waterdichte voorspellingen vrijwel zijn
uitgesloten.
In de toegepaste psychologie wil men vooral het gedrag gaan beïnvloeden. De diepgaande kennis van het
menselijke gedrag kan de basis zijn waarop praktijkgerichte orthopedagogen steunen als ze mensen
begeleiden naar verandering.
fi fi ij fi fi
september ‘21
Wetenschappel kheid van de psychologie
Een de nitie van psychologie
Psychologie is de wetenschappelijke studie van het gedrag en de onderliggende mentale processen. We
kijken hierbij naar vier belangrijke elementen in deze de nitie, namelijk: de wetenschappelijkheid, de studie,
het gedrag en de mentale processen.
Wat maakt psychologie tot een wetenschap?
Iets wordt als wetenschappelijk gezien als ze objectief waarneembaar zijn, resultaat zijn van een
systematische observatie en de uitspraken moeten éénduidig zijn. Iedereen komt tot dezelfde bevindingen
als dezelfde onderzoeksmethode zou gebruikt worden, methode van observatie ligt op voorhand vast en
een concrete verklaring voor dit verband. Om aan deze drie criteria te voldoen stelt Zimbardo een methode
die uit vijf stappen bestaat om een psychologische theorie te toetsen.
STAP 1 | Het ontwikkelen van een hypothese
Men start met het expliciet formulieren van het verband dat men vermoedt tussen variabelen. Een
hypothese is een vooronderstelling over hoe één of meerdere factoren zich tegenover elkaar verhouden.
STAP 2 | Een verband onderzoeken in een gecontroleerd experiment
In een gecontroleerd experiment wordt een onderscheid gemaakt tussen de onafhankelijke en afhankelijke
variabelen. Variabelen zijn feiten die variëren afhankelijk van een aantal condities. De condities die men gaat
manipuleren zijn onafhankelijke variabelen.
STAP 3 | Verzamelen van de onderzoeksresultaten op een objectieve manier
De wetenschapper moet vermijden dat zijn observatie zo subjectief is dat hij enkel die resultaten opmerkt
die zijn hypothese bevestigen.
STAP 4 | Analyse van gegevens
Bij de analyse van de gegevens wordt nagegaan of de verzamelde data de hypothese bevestigen of
tegenspreken. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van statische methodes.
STAP 5 | Bekendmaken en bediscussiëren van de resultaten
Vragen naar representativiteit, signi cantie, betrouwbaarheid en validiteit komen hier vaak naar boven.
Representativiteit — is de hele groep die betrokken is bij het onderzoek wel een goede vertegenwoordiging
van de hele groep waarover een uitspraak wordt gedaan.
Signi cantie — is de mate waarin de onafhankelijke variabele de afhankelijke beïnvloed wel voldoende? Is
het verband niet alleen te verklaren door toeval?
Betrouwbaar — bekom je dezelfde resultaten als je het onderzoek op dezelfde manier maar later of bij een
andere steekproef herhaalt.
Validiteit — meten wat je wil meten is niet zo eenvoudig. Heb je begrippen wel goed vertaald in je
experiment? Zijn de begrippen uit de theorie wel echt gemeten?
De theoretische psychologie heeft drie doelstellingen:
1 Beschrijven: vooraleer een onderzoeker vragen kan beantwoorden moet hij de fenomenen eerst
nauwkeurig omschrijven.
2 Verklaren: oorzaken van verschijnselen opzoeken.
3 Voorspellen: als de psycholoog de oorzaak van een fenomeen kent, weet hij dat de gevolgen zich zullen
herhalen als de oorzaak nog eens optreedt. Ook al zijn veel aspecten van het menselijke gedrag redelijk
voorspelbaar, toch vermoeden we dat het onmogelijk zal blijven het menselijke gedrag volledig in
wetmatigheden samen te brengen. De mens is immers een unieke persoonlijkheid, naast dat wat hij
gemeenschappelijk heeft met anderen. Die uniciteit maakt dat waterdichte voorspellingen vrijwel zijn
uitgesloten.
In de toegepaste psychologie wil men vooral het gedrag gaan beïnvloeden. De diepgaande kennis van het
menselijke gedrag kan de basis zijn waarop praktijkgerichte orthopedagogen steunen als ze mensen
begeleiden naar verandering.
fi fi ij fi fi
