DEEL 1: The silk road
- Prof. Dr. Emmanuel Lincot -
SAMENVATTING:
De Zijderoute was een netwerk van handelswegen dat China met
Centraal-Azië, het Midden-Oosten en Europa verbond. Via deze
routes werden luxegoederen zoals zijde, glas, porselein en
specerijen verhandeld, maar ook ideeën, religies en technologieën
verspreid. Daardoor ontstonden ontmoetingsplaatsen zoals Turpan
en Samarkand, waar verschillende culturen, talen en religies
samenkwamen. De route kende bloeiperioden onder de Han- en
Tang-dynastieën en later onder de Mongolen (pax Mongolica),
waardoor reizen veiliger werd en handel sterk toenam.
Reizigers zoals Marco Polo beschreven de rijkdom en diversiteit
van Azië en maakten Europa nieuwsgierig naar het Oosten.
Belangrijke archeologische vondsten, zoals de tienduizenden
boekrollen in Dunhuang door Marc Aurel Stein, tonen hoe intens de
culturele uitwisseling was en hoe veel talen en religies er langs de
route circuleerden. Vanaf de 15de eeuw verloor de klassieke
Zijderoute belang door politieke onrust en de opkomst van
zeeroutes, maar het idee bleef bestaan.
Vandaag leeft het concept verder in de Nieuwe Zijderoute,
waarmee China via spoorlijnen, havens en wegen opnieuw
verbindingen met de (Europese) wereld versterkt en zijn
economische invloed uitbreidt. Zo blijft de oude gedachte van
uitwisseling tussen oost en west ook in de 21ste eeuw bestaan.
,Archaeology of the Silk Road – Kate Franklin
Eerst wordt verduidelijk wat de zijderoutes waren: een verhaal over menselijke
interacties op mondiale schaal en over het samenbrengen van Eurazië door reizen en
handel.
De meeste wetenschapper focussen zich hierbij op de belangrijkste periodes van
interacties tussen oost en west, zoals tussen Han-China en het Romeinse en
Perzische rijk 1e eeuwen v.Chr. - de 1e eeuwen n.Chr. Tijdens die periodes
werden culturen in Eurazië: (1) gestimuleerd door rondgaande goederen,
technologieën, ideeën en (2) veranderd door de toenemende mobiliteit.
Vanuit archeologisch perspectief kunnen we deze ontmoetingen zien in materiële
sporen zoals een mix van Griekse en Aziatische technieken in de ‘Griekse-
boeddhistische kunst’ of de grote interesse voor Chinese zijde in Romeinse steden.
Het idee van ‘de Zijderoute’ ontwikkelde zich volgens Franklin al vanaf de 18 e eeuw
binnen het Europese en Amerikaanse oriëntalisme. De studie rond de handelsroute
werd lange tijd verbonden met het ‘Ex Lux Oriente’ idee. Eind 19e eeuw werd dan
de term ‘Seidenstraße’ geïntroduceerd.
De wereldwijde fascinatie voor deze routes en het Oosten groeide pas echt door
archeologische expedities van o.a. Marc Aurel Stein. En in de decennia die
volgden, volgde een uitbreiding in
het interdisciplinair onderzoek nr de Zijderoute.
Dit roept vragen op over (1) schaal en (2) wiens verhalen aanbod komen die
aangepakt moeten worden door experts en belanghebbenden met diversiteit, dus
niet enkel machtige witte mannen.
Tenslotte verteld de auteur dat de toenemende interesse voor de Zijderoutes vanuit
verschillende richtingen komt. Het Archeologisch erfgoed van de Zijderoute is bvb
opgenomen in de werelderfgoed lijst van UNESCO en ondersteund het Chinese Belt
and Road Initiative opgravingen en bewaring van Zijderoute-locaties in heel Eurazië.
Boekenrollen Dunhuang
In 1907 ontdekte Marc Aurel Stein een Mogao-grot in Dunhuang (in de
provincie Gansu) die van boven tot onder gevuld was met meer dan 50.000
boekrollen van ongeveer 900 jaar oud en ‘bewaakt’ werd door de oorspronkelijk
ontdekker; de monnik Wang Yuanlu.
De Mogao-grotten waren tussen de 4de en 14de eeuw door boeddhistische
monniken uitgehouwen en lagen op een belangrijk knooppunt van de Zijderoute.
De teksten waren geschreven in verschillende Oosterse talen (Chinees,
Tibetaans, Sanskriet, …) en tonen hoe intens de religieuze, administratieve en
culturele uitwisseling langs deze route was. Ze bevatten boeddhistische soetra’s,
documenten van manicheeërs, nestorianen en zoroastristen, ambtelijke
stukken, ... .
Stein nam 13.000 manuscripten mee naar het British Museum. De belangrijkste
vondst was de Diamantsoetra: het oudste, volledig bewaarde gedrukte boek
met een exacte datum: 11 mei 868. De verspreide collectie wordt vandaag
digitaal herenigd via het International Dunhuang Project.
,Handelsroutes; globalisering in de Oudheid
Vanaf de 1ste eeuw n.Chr. ontstond er intensieve handel tussen het Romeinse
Rijk en volkeren langs de Zijderoute. Romeinen ruilden luxeproducten zoals
pronkglazen, tapijten en byssus (mosselzijde) tegen Chinese zijde, edelstenen en
specerijen. Naast goederen werden ook religies verspreid en in oasesteden zoals
Turpan leefden verschillende vreedzaam samen. Hun teksten tonen hoe diep de
culturele uitwisseling langs de Zijderoute ging. De reis van China naar Rome
duurde ongeveer 18 maanden en verliep via complexe routes met
overslagplaatsen en tussenhandelaren. Ondanks Romeinse wetten tegen zijden
kleding bleef de vraag groot. Na het verval van het West-Romeinse Rijk in de 5de
eeuw zakte de handel in, maar Constantinopel startte een eigen zijdeproductie
(door zijderupsen te smokkelen). In de 13de eeuw bliezen de Mongolen de
Zijderoute, die toen niet veel meer voorstelde, nieuw leven in. Marco Polo zag
toen hij in China aankwam, hoe het door eeuwenlange internationale handel
sterk ontwikkeld was.
Marco Polo – Een pionier van de zijderoute; de wonderen
van de Oriënt
Marco Polo werd in 1298 krijgsgevangen genomen en vertelde in een Genuese
cel zijn reiservaringen aan schrijver Rustichello da Pisa, die ze opschreef. Polo had
26 jaar in Azië doorgebracht en reisde naar het hof van Koeblai Khan in China,
waar hij als vertrouweling doorheen het hele rijk werd gestuurd om verslag uit te
brengen. Zijn boek beschreef voor Europeanen voor het eerst uitgebreid de
rijkdom, handelspraktijken en gebruiken van het Verre Oosten, zoals papiergeld,
enorme steden, exotische goederen en onbekende volkeren. Hoewel sommigen
zijn verhalen overdreven of ongeloofwaardig vonden, bevatte het werk veel
nauwkeurige observaties die alleen een ooggetuige kon kennen. Het werd een
middeleeuwse bestseller en gaf Europa een eerste concreet beeld van Azië.
Marco Polo’s reisverslag bleef eeuwenlang invloedrijk en inspireerde later
ontdekkingsreizigers zoals Columbus.
De nieuwe zijderoute
De Nieuwe Zijderoute is een modern Chinees project dat sinds 2013 nieuwe
spoorlijnen, wegen en havens bouwt om China sneller en directer met Europa,
Azië en Afrika te verbinden. De treinverbindingen zijn veel sneller dan zeevracht,
maar duurder en vragen onderweg overslag door verschillende spoorbreedtes.
Het doel is economische groei, snellere export, meer invloed in andere landen en
minder afhankelijk worden van zeehandel. Het project creëert kansen, maar
maakt sommige landen ook financieel afhankelijk van China.
, DEEL 2: De Botaj-cultuur
SAMENVATTING:
De Botaj-cultuur in Noord-Kazachstan uit het 4e millennium, was de
eerste die paarden domesticeerde, molk en dus
hoogstwaarschijnlijk ook reed. Hun paarden waren de voorouders
van het przewalskipaard.
Rond 3300 v.Chr. ontstond de Yamnaya-cultuur op de Pontische
steppe. Zij waren mobiele herders die paarden en wagens
gebruikten en daardoor grote afstanden konden afleggen. Hun
samenleving was vooral op mannen gericht, maar sommige
vrouwen hadden ook een hoge status. Belangrijke volwassen
personen kregen een grafheuvel (‘kurgan’), waarvan de grootte en
plaats van het graf (en rijkdom) liet zien hoeveel respect iemand
kreeg. De graven waren meestal eenvoudig, maar soms lagen er
koperen wapens of sieraden in. De Yamnaya waren goede
metaalbewerkers en experimenteerden al vroeg met ijzer.
DNA-onderzoek toont dat de Yamnaya een mix waren van
Oost-Europese en Kaukasische jager-verzamelaars. Hun
genetische profiel verspreidde zich snel over Europa en Azië,
samen met hun taal (de oorsprong van het Proto-Indo-Europees)
en cultuur. Daardoor dragen veel moderne Europeanen en Aziaten
nog steeds Yamnaya-DNA. Hun gebruik van paarden en hun
mobiliteit gaven geografische en culturele dominantie, wat
gevolgen had voor de toekomst zoals voor latere ruiterculturen en
handelsroutes, zoals de Zijderoute.
- Prof. Dr. Emmanuel Lincot -
SAMENVATTING:
De Zijderoute was een netwerk van handelswegen dat China met
Centraal-Azië, het Midden-Oosten en Europa verbond. Via deze
routes werden luxegoederen zoals zijde, glas, porselein en
specerijen verhandeld, maar ook ideeën, religies en technologieën
verspreid. Daardoor ontstonden ontmoetingsplaatsen zoals Turpan
en Samarkand, waar verschillende culturen, talen en religies
samenkwamen. De route kende bloeiperioden onder de Han- en
Tang-dynastieën en later onder de Mongolen (pax Mongolica),
waardoor reizen veiliger werd en handel sterk toenam.
Reizigers zoals Marco Polo beschreven de rijkdom en diversiteit
van Azië en maakten Europa nieuwsgierig naar het Oosten.
Belangrijke archeologische vondsten, zoals de tienduizenden
boekrollen in Dunhuang door Marc Aurel Stein, tonen hoe intens de
culturele uitwisseling was en hoe veel talen en religies er langs de
route circuleerden. Vanaf de 15de eeuw verloor de klassieke
Zijderoute belang door politieke onrust en de opkomst van
zeeroutes, maar het idee bleef bestaan.
Vandaag leeft het concept verder in de Nieuwe Zijderoute,
waarmee China via spoorlijnen, havens en wegen opnieuw
verbindingen met de (Europese) wereld versterkt en zijn
economische invloed uitbreidt. Zo blijft de oude gedachte van
uitwisseling tussen oost en west ook in de 21ste eeuw bestaan.
,Archaeology of the Silk Road – Kate Franklin
Eerst wordt verduidelijk wat de zijderoutes waren: een verhaal over menselijke
interacties op mondiale schaal en over het samenbrengen van Eurazië door reizen en
handel.
De meeste wetenschapper focussen zich hierbij op de belangrijkste periodes van
interacties tussen oost en west, zoals tussen Han-China en het Romeinse en
Perzische rijk 1e eeuwen v.Chr. - de 1e eeuwen n.Chr. Tijdens die periodes
werden culturen in Eurazië: (1) gestimuleerd door rondgaande goederen,
technologieën, ideeën en (2) veranderd door de toenemende mobiliteit.
Vanuit archeologisch perspectief kunnen we deze ontmoetingen zien in materiële
sporen zoals een mix van Griekse en Aziatische technieken in de ‘Griekse-
boeddhistische kunst’ of de grote interesse voor Chinese zijde in Romeinse steden.
Het idee van ‘de Zijderoute’ ontwikkelde zich volgens Franklin al vanaf de 18 e eeuw
binnen het Europese en Amerikaanse oriëntalisme. De studie rond de handelsroute
werd lange tijd verbonden met het ‘Ex Lux Oriente’ idee. Eind 19e eeuw werd dan
de term ‘Seidenstraße’ geïntroduceerd.
De wereldwijde fascinatie voor deze routes en het Oosten groeide pas echt door
archeologische expedities van o.a. Marc Aurel Stein. En in de decennia die
volgden, volgde een uitbreiding in
het interdisciplinair onderzoek nr de Zijderoute.
Dit roept vragen op over (1) schaal en (2) wiens verhalen aanbod komen die
aangepakt moeten worden door experts en belanghebbenden met diversiteit, dus
niet enkel machtige witte mannen.
Tenslotte verteld de auteur dat de toenemende interesse voor de Zijderoutes vanuit
verschillende richtingen komt. Het Archeologisch erfgoed van de Zijderoute is bvb
opgenomen in de werelderfgoed lijst van UNESCO en ondersteund het Chinese Belt
and Road Initiative opgravingen en bewaring van Zijderoute-locaties in heel Eurazië.
Boekenrollen Dunhuang
In 1907 ontdekte Marc Aurel Stein een Mogao-grot in Dunhuang (in de
provincie Gansu) die van boven tot onder gevuld was met meer dan 50.000
boekrollen van ongeveer 900 jaar oud en ‘bewaakt’ werd door de oorspronkelijk
ontdekker; de monnik Wang Yuanlu.
De Mogao-grotten waren tussen de 4de en 14de eeuw door boeddhistische
monniken uitgehouwen en lagen op een belangrijk knooppunt van de Zijderoute.
De teksten waren geschreven in verschillende Oosterse talen (Chinees,
Tibetaans, Sanskriet, …) en tonen hoe intens de religieuze, administratieve en
culturele uitwisseling langs deze route was. Ze bevatten boeddhistische soetra’s,
documenten van manicheeërs, nestorianen en zoroastristen, ambtelijke
stukken, ... .
Stein nam 13.000 manuscripten mee naar het British Museum. De belangrijkste
vondst was de Diamantsoetra: het oudste, volledig bewaarde gedrukte boek
met een exacte datum: 11 mei 868. De verspreide collectie wordt vandaag
digitaal herenigd via het International Dunhuang Project.
,Handelsroutes; globalisering in de Oudheid
Vanaf de 1ste eeuw n.Chr. ontstond er intensieve handel tussen het Romeinse
Rijk en volkeren langs de Zijderoute. Romeinen ruilden luxeproducten zoals
pronkglazen, tapijten en byssus (mosselzijde) tegen Chinese zijde, edelstenen en
specerijen. Naast goederen werden ook religies verspreid en in oasesteden zoals
Turpan leefden verschillende vreedzaam samen. Hun teksten tonen hoe diep de
culturele uitwisseling langs de Zijderoute ging. De reis van China naar Rome
duurde ongeveer 18 maanden en verliep via complexe routes met
overslagplaatsen en tussenhandelaren. Ondanks Romeinse wetten tegen zijden
kleding bleef de vraag groot. Na het verval van het West-Romeinse Rijk in de 5de
eeuw zakte de handel in, maar Constantinopel startte een eigen zijdeproductie
(door zijderupsen te smokkelen). In de 13de eeuw bliezen de Mongolen de
Zijderoute, die toen niet veel meer voorstelde, nieuw leven in. Marco Polo zag
toen hij in China aankwam, hoe het door eeuwenlange internationale handel
sterk ontwikkeld was.
Marco Polo – Een pionier van de zijderoute; de wonderen
van de Oriënt
Marco Polo werd in 1298 krijgsgevangen genomen en vertelde in een Genuese
cel zijn reiservaringen aan schrijver Rustichello da Pisa, die ze opschreef. Polo had
26 jaar in Azië doorgebracht en reisde naar het hof van Koeblai Khan in China,
waar hij als vertrouweling doorheen het hele rijk werd gestuurd om verslag uit te
brengen. Zijn boek beschreef voor Europeanen voor het eerst uitgebreid de
rijkdom, handelspraktijken en gebruiken van het Verre Oosten, zoals papiergeld,
enorme steden, exotische goederen en onbekende volkeren. Hoewel sommigen
zijn verhalen overdreven of ongeloofwaardig vonden, bevatte het werk veel
nauwkeurige observaties die alleen een ooggetuige kon kennen. Het werd een
middeleeuwse bestseller en gaf Europa een eerste concreet beeld van Azië.
Marco Polo’s reisverslag bleef eeuwenlang invloedrijk en inspireerde later
ontdekkingsreizigers zoals Columbus.
De nieuwe zijderoute
De Nieuwe Zijderoute is een modern Chinees project dat sinds 2013 nieuwe
spoorlijnen, wegen en havens bouwt om China sneller en directer met Europa,
Azië en Afrika te verbinden. De treinverbindingen zijn veel sneller dan zeevracht,
maar duurder en vragen onderweg overslag door verschillende spoorbreedtes.
Het doel is economische groei, snellere export, meer invloed in andere landen en
minder afhankelijk worden van zeehandel. Het project creëert kansen, maar
maakt sommige landen ook financieel afhankelijk van China.
, DEEL 2: De Botaj-cultuur
SAMENVATTING:
De Botaj-cultuur in Noord-Kazachstan uit het 4e millennium, was de
eerste die paarden domesticeerde, molk en dus
hoogstwaarschijnlijk ook reed. Hun paarden waren de voorouders
van het przewalskipaard.
Rond 3300 v.Chr. ontstond de Yamnaya-cultuur op de Pontische
steppe. Zij waren mobiele herders die paarden en wagens
gebruikten en daardoor grote afstanden konden afleggen. Hun
samenleving was vooral op mannen gericht, maar sommige
vrouwen hadden ook een hoge status. Belangrijke volwassen
personen kregen een grafheuvel (‘kurgan’), waarvan de grootte en
plaats van het graf (en rijkdom) liet zien hoeveel respect iemand
kreeg. De graven waren meestal eenvoudig, maar soms lagen er
koperen wapens of sieraden in. De Yamnaya waren goede
metaalbewerkers en experimenteerden al vroeg met ijzer.
DNA-onderzoek toont dat de Yamnaya een mix waren van
Oost-Europese en Kaukasische jager-verzamelaars. Hun
genetische profiel verspreidde zich snel over Europa en Azië,
samen met hun taal (de oorsprong van het Proto-Indo-Europees)
en cultuur. Daardoor dragen veel moderne Europeanen en Aziaten
nog steeds Yamnaya-DNA. Hun gebruik van paarden en hun
mobiliteit gaven geografische en culturele dominantie, wat
gevolgen had voor de toekomst zoals voor latere ruiterculturen en
handelsroutes, zoals de Zijderoute.
