Hoofdstuk 4: Conditionering en leren
Clever Hans: dieren kunnen slimme dingen leren door associaties op te pikken & juiste beloningen
MAAR voorzichtig zijn met afleiden wat ze leren + ervoor zorgen dat we geen onbewuste signalen
meegeven (die in een bep richting sturen)
DIEREN/MENSEN BEÏNVLOEDEN MET LICHAAMSTAAL → VERMIJDEN
Dubbelblindmethode; zowel proefpersoon/dier als proefleider zijn niet op de hoogte vd details vh
experiment dus kan geen subtiele signalen geven
WAT KAN JE LEREN?
- Kennis (hoofdstuk 5): leerstof, taal, …
- Gedrag (hoofdstuk 4): beleefdheid, angst, …
LEREN = RELATIEF PERMANENTE VERANDERING IN GEDRAG OF KENNIS TEN GEVOLGE VAN
ERVARING. (mensen leren obv zelfde principes als dieren)
3 VORMEN VAN LEREN
- Initieel neutraal maar door ervaring negatief)
- Operante conditionering: versterking gedrag door bekrachtiging/beloning
- Observerend leren: leren door een ander het te zien doen (soms iets goed, soms iets
slecht)
CONDITIONERING (aanleren van gedrag): behaviorisme!!!
Veel dieronderzoek: variabelen als motivatie, ervaring en achtergrond beter controleren → je kan
ervoor zorgen dat motivatie, ervaring etc bij alle proefdieren hetzelfde is
Principes zijn hetzelfde dus OOK TOEPASSEN OP MENSEN (met beperkingen want wel ervaringen)
A klassieke conditionering (=Pavloviaanse conditionering)
Het leren om 1 gebeurtenis te associëren met een andere gebeurtenis (veel processen gebeuren
REFLEXMATIG dus makkelijk objectief meten wat er gebeurt)
DE HOND VAN PAVLOV
- 1e fase: voor de conditionering
Voedsel id mond (ONGECONDITIONEERDE STIMULUS) + belgeluid (NEUTRALE
STIMULUS) → speekselafscheiding (ONGECONDITIONEERDE RESPONS)
- 2e fase: conditionering
Bel gevolgd dr voedsel (NS + OS) → speekselafscheiding (OR)
- 3e fase: na conditionering
Belgeluid (CS) → speekselafscheiding (CR)*
*CR lijkt sterk op OR maar meestal minder intens
NS+OS → NS wordt CS → CR(≈OR)
, VERWERVING
= hoe vaak moeten de CS en OS samen optreden vaak dat CS de CR uitlokt? = GRADUEEL PROCES
Verwervingstijd is afh van OS en CS
- Je krijgt nt altijd CR (training nodig) → hoe meer training, hoe meer CR
- Niet afhankelijk van of je aan amnesie lijdt (geheugenverlies)
- Hoe intenser de OS en OR, hoe korter de verwervingstijd (Salmonella hoef je maar een
keer te krijgen over geconditioneerd te zijn)
EXTINCTIE
= verzwakking CR als CS herhaaldelijk zonder OS aanbieden
Verzwakking van angst (CR) als hetgene waar je bang voor bent (CS) herhaaldelijk wordt aangeboden
zonder de oorzaak waarom je bang bent, bvb angstkreet mama (OS)
EXTINCTIE IS MEESTAL NIET PERMANENT, CR IS MEESTAL NIET VOLLEDIG WEG
SPONTAAN HERSTEL (terug CR krijgen)
Extinctie is niet volledig, na rustpauze is het terug
- Snellere herverwerving na extinctiefase (CR w sneller aangeleerd dan 1 e keer)
- Extinctie doet conditionering niet teniet maar onderdrukt het: aanbieding van CS
zonder OS leert dat OS en OR niet meer op CS zullen volgen
→nieuwe relatie onderdrukt oude relatie maar doet ze niet verdwijnen
STIMULUSGENERALISATIE
= een stimulus lokt reactie uit → gelijkaardige stimulus lokt gelijkaardige reactie uit
GEVAAR: CR GAAT ZICH BIJ BEPAALDE CS GENERALISEREN NAAR ANDERE STIMULI DIE
OVEREENKOMST VERTONEN MET CS (grote overeenkomst = OK, geen grote overeenkomst ≠ OK)
Bvb bang van spinnen, nu ook bang van schorpioenen
= GOED MECHANISME WANT PREVENTIE TGN POTENTIEEL GEVAAR: MAG NIET TE VER GAAN
- Kleine Albert (w geconditioneerd zodat hij bang is van dieren): Albert ziet witte rat,
geen respons. Witte rat w aangeboden met onaangenaam geluid zodat hij huilt. Na
een aantal keer wordt hij al bang bij het zien vd rat: w gegeneraliseerd naar andere
harige dieren
Clever Hans: dieren kunnen slimme dingen leren door associaties op te pikken & juiste beloningen
MAAR voorzichtig zijn met afleiden wat ze leren + ervoor zorgen dat we geen onbewuste signalen
meegeven (die in een bep richting sturen)
DIEREN/MENSEN BEÏNVLOEDEN MET LICHAAMSTAAL → VERMIJDEN
Dubbelblindmethode; zowel proefpersoon/dier als proefleider zijn niet op de hoogte vd details vh
experiment dus kan geen subtiele signalen geven
WAT KAN JE LEREN?
- Kennis (hoofdstuk 5): leerstof, taal, …
- Gedrag (hoofdstuk 4): beleefdheid, angst, …
LEREN = RELATIEF PERMANENTE VERANDERING IN GEDRAG OF KENNIS TEN GEVOLGE VAN
ERVARING. (mensen leren obv zelfde principes als dieren)
3 VORMEN VAN LEREN
- Initieel neutraal maar door ervaring negatief)
- Operante conditionering: versterking gedrag door bekrachtiging/beloning
- Observerend leren: leren door een ander het te zien doen (soms iets goed, soms iets
slecht)
CONDITIONERING (aanleren van gedrag): behaviorisme!!!
Veel dieronderzoek: variabelen als motivatie, ervaring en achtergrond beter controleren → je kan
ervoor zorgen dat motivatie, ervaring etc bij alle proefdieren hetzelfde is
Principes zijn hetzelfde dus OOK TOEPASSEN OP MENSEN (met beperkingen want wel ervaringen)
A klassieke conditionering (=Pavloviaanse conditionering)
Het leren om 1 gebeurtenis te associëren met een andere gebeurtenis (veel processen gebeuren
REFLEXMATIG dus makkelijk objectief meten wat er gebeurt)
DE HOND VAN PAVLOV
- 1e fase: voor de conditionering
Voedsel id mond (ONGECONDITIONEERDE STIMULUS) + belgeluid (NEUTRALE
STIMULUS) → speekselafscheiding (ONGECONDITIONEERDE RESPONS)
- 2e fase: conditionering
Bel gevolgd dr voedsel (NS + OS) → speekselafscheiding (OR)
- 3e fase: na conditionering
Belgeluid (CS) → speekselafscheiding (CR)*
*CR lijkt sterk op OR maar meestal minder intens
NS+OS → NS wordt CS → CR(≈OR)
, VERWERVING
= hoe vaak moeten de CS en OS samen optreden vaak dat CS de CR uitlokt? = GRADUEEL PROCES
Verwervingstijd is afh van OS en CS
- Je krijgt nt altijd CR (training nodig) → hoe meer training, hoe meer CR
- Niet afhankelijk van of je aan amnesie lijdt (geheugenverlies)
- Hoe intenser de OS en OR, hoe korter de verwervingstijd (Salmonella hoef je maar een
keer te krijgen over geconditioneerd te zijn)
EXTINCTIE
= verzwakking CR als CS herhaaldelijk zonder OS aanbieden
Verzwakking van angst (CR) als hetgene waar je bang voor bent (CS) herhaaldelijk wordt aangeboden
zonder de oorzaak waarom je bang bent, bvb angstkreet mama (OS)
EXTINCTIE IS MEESTAL NIET PERMANENT, CR IS MEESTAL NIET VOLLEDIG WEG
SPONTAAN HERSTEL (terug CR krijgen)
Extinctie is niet volledig, na rustpauze is het terug
- Snellere herverwerving na extinctiefase (CR w sneller aangeleerd dan 1 e keer)
- Extinctie doet conditionering niet teniet maar onderdrukt het: aanbieding van CS
zonder OS leert dat OS en OR niet meer op CS zullen volgen
→nieuwe relatie onderdrukt oude relatie maar doet ze niet verdwijnen
STIMULUSGENERALISATIE
= een stimulus lokt reactie uit → gelijkaardige stimulus lokt gelijkaardige reactie uit
GEVAAR: CR GAAT ZICH BIJ BEPAALDE CS GENERALISEREN NAAR ANDERE STIMULI DIE
OVEREENKOMST VERTONEN MET CS (grote overeenkomst = OK, geen grote overeenkomst ≠ OK)
Bvb bang van spinnen, nu ook bang van schorpioenen
= GOED MECHANISME WANT PREVENTIE TGN POTENTIEEL GEVAAR: MAG NIET TE VER GAAN
- Kleine Albert (w geconditioneerd zodat hij bang is van dieren): Albert ziet witte rat,
geen respons. Witte rat w aangeboden met onaangenaam geluid zodat hij huilt. Na
een aantal keer wordt hij al bang bij het zien vd rat: w gegeneraliseerd naar andere
harige dieren
