DUURZAAMHEID
Dit is een domeinonafhankelijk beginsel
1 VOORAFGAANDELIJKE OPMERKINGEN
Milieuproblemen zijn dikwijls geen ethisch problemen (meer)
- Je kan het zien als mobilisatie- of actieprobleem: misschien is dit niet echt een ethisch probleem
meer, maar eerder een probleem om mensen te kunnen mobiliseren en aanzetten tot duurzamer
gedrag.
- Of technologieprobleem: Voor anderen zijn het geen ethische problemen, maar eerder
technologieproblemen
Milieuproblemen schenden ook intragenerationele morele beginselen
- Bv. bij PFAS-verwijzing wordt er niet verwezen naar duurzaamheid, maar wel naar een schade van
de fysieke integriteit
- Indien een milieuprobleem schade toebrengt moet je niet altijd verwijzen naar duurzaamheid als
moreel beginsel, maar mag je ook naar andere beginselen verwijzen (bv. recht op fysieke integriteit,
recht op woonst…)
2 DEFINITIE
Intergenerationele of transgenerationele rechtvaardigheid:
“Een duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie,
zonder de behoeften van toekomstige generaties, zowel hier als in andere delen van de wereld, in gevaar
te brengen. “ (Brundlandt VN-commissie (1987)
Duurzaamheid is geen eenduidig concept
- “zonder de behoeften van de toekomstige generaties in gevaar te brengen”
o Belangrijk onderscheid binnen duurzaamheid gaat over omzetten van natuurlijk kapitaal
(= alles wat de natuur is) naar menselijk kapitaal (= machines, woningen; zaken die voor
de mens een bepaalde waarde hebben)
o Sterke duurzaamheid: minimale natuurexploitatie
▪ Natuurlijk en menselijk kapitaal zijn niet inwisselbaar
• Omzetting zal grotendeels gepaard gaan met een definitief verlies van
waarde, je raakt delen van de natuur kwijt. Je kan het amazonewoud niet
vervangen door een fabriek dat CO2 uit de lucht haalt, een natuurlijk
systeem is veel meer complex en holistisch
▪ Kritische delen zijn niet om te zetten zijn zonder definitief verlies
▪ Bijvoorbeeld
• Degrowth: stel de groei in vraag. Is er massale productie en transport
nodig? Menselijke behoeften kunnen ook beperkt worden
• “Eco-romantiek” (Rewilding): terugkeren naar de natuur van 10.000 jaar
geleden. Je moet rewilden: (uitgestorven) dieren een plaats geven in de
natuur
• Verzet tegen GGO’s
• Verzet tegen kernenergie
1
, • Tegen wetenschappelijk-technologisch optimisme (holisme)
• Mitigating (klimaat)
o Zwakke duurzaamheid: maximale natuurexploitatie
▪ Natuurlijk en menselijk kapitaal zijn inwisselbaar
• Alle natuurlijk kapitaal kan omgezet worden naar menselijk kapitaal
zonder waardeverlies. Een natuurlijk meer kan bijvoorbeeld omgezet
worden in een stuwmeer (zorgt voor elektriciteit) -> deze omzetting kan
altijd zonder dat er waardeverlies is
▪ Alle delen zijn in principe om te zetten zonder definitief verlies
▪ Bijvoorbeeld
• Economisch groei
• Ecomodernisme: ecologische problemen moeten aangepakt worden
met technologieën (Bv. kernenergie, GGO’s…)
• GGO’s
• Keuze voor kernenergie
• Wetenschappelijk-technologisch optimisme (reductionisme)
• Adaptatie (klimaat)
3 DRIE BEZWAREN OP DIT BEGINSEL
Het is een controversieel beginsel, sommige ethici geloven er niet in en hebben er bezwaar op. Geen van
deze bezwaren zijn sluiten, je kan er ook altijd tegenargumenten op vinden.
3.1 ONWETENDHEIDSBEZWAAR
= we kennen de behoeften van toekomstige generaties niet
- We weten niet wat de toekomstige generatie zal willen. Dingen die wij nu belangrijk en duurzaam
vinden zullen misschien niet zo beschouwd worden door de toekomstige generatie; het is moeilijk
om in te schatten wat de voorkeuren zouden zijn van toekomstige generatie
3.1.1 BAS HARING: OPHEFFEN VAN DE NATUUR
- De natuur zoals wij die kennen moet opgeheven worden. Als je de natuur van 10k jaar geleden wilt
installeren, dan is dit niet goed. Als je de natuur aan zijn lot overlaat, dan komt daar ellende van.
o Bv. de oostvaarderplassen in Nederland: groot gebied met allerlei wilde dieren en oude
dierenrassen. Aanvankelijk heel harmonieus en in balans maar na de eerste winter ging
het mis
o We zouden er niet mee kunnen omgaan als we de natuur aan zijn lot overlaten
o Er is een soort van grote dierentuin nodig, er is menselijke controle over de dieren nodig
- We worden misleid door onze subjectieve invulling van natuur
o Bv. mensen eten graag krab, maar als je blind proeft met een surimi dan smaak je het
verschil niet (Surimi: witvis dat wordt gemarineerd)
o Wie weet geven we in de toekomst wel voorkeur aan surimi en niet aan krab. Als er witvis
is om surimi te maken zou het ons niet kunnen schelen dat er misschien geen krab meer
zal zijn
2
Dit is een domeinonafhankelijk beginsel
1 VOORAFGAANDELIJKE OPMERKINGEN
Milieuproblemen zijn dikwijls geen ethisch problemen (meer)
- Je kan het zien als mobilisatie- of actieprobleem: misschien is dit niet echt een ethisch probleem
meer, maar eerder een probleem om mensen te kunnen mobiliseren en aanzetten tot duurzamer
gedrag.
- Of technologieprobleem: Voor anderen zijn het geen ethische problemen, maar eerder
technologieproblemen
Milieuproblemen schenden ook intragenerationele morele beginselen
- Bv. bij PFAS-verwijzing wordt er niet verwezen naar duurzaamheid, maar wel naar een schade van
de fysieke integriteit
- Indien een milieuprobleem schade toebrengt moet je niet altijd verwijzen naar duurzaamheid als
moreel beginsel, maar mag je ook naar andere beginselen verwijzen (bv. recht op fysieke integriteit,
recht op woonst…)
2 DEFINITIE
Intergenerationele of transgenerationele rechtvaardigheid:
“Een duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie,
zonder de behoeften van toekomstige generaties, zowel hier als in andere delen van de wereld, in gevaar
te brengen. “ (Brundlandt VN-commissie (1987)
Duurzaamheid is geen eenduidig concept
- “zonder de behoeften van de toekomstige generaties in gevaar te brengen”
o Belangrijk onderscheid binnen duurzaamheid gaat over omzetten van natuurlijk kapitaal
(= alles wat de natuur is) naar menselijk kapitaal (= machines, woningen; zaken die voor
de mens een bepaalde waarde hebben)
o Sterke duurzaamheid: minimale natuurexploitatie
▪ Natuurlijk en menselijk kapitaal zijn niet inwisselbaar
• Omzetting zal grotendeels gepaard gaan met een definitief verlies van
waarde, je raakt delen van de natuur kwijt. Je kan het amazonewoud niet
vervangen door een fabriek dat CO2 uit de lucht haalt, een natuurlijk
systeem is veel meer complex en holistisch
▪ Kritische delen zijn niet om te zetten zijn zonder definitief verlies
▪ Bijvoorbeeld
• Degrowth: stel de groei in vraag. Is er massale productie en transport
nodig? Menselijke behoeften kunnen ook beperkt worden
• “Eco-romantiek” (Rewilding): terugkeren naar de natuur van 10.000 jaar
geleden. Je moet rewilden: (uitgestorven) dieren een plaats geven in de
natuur
• Verzet tegen GGO’s
• Verzet tegen kernenergie
1
, • Tegen wetenschappelijk-technologisch optimisme (holisme)
• Mitigating (klimaat)
o Zwakke duurzaamheid: maximale natuurexploitatie
▪ Natuurlijk en menselijk kapitaal zijn inwisselbaar
• Alle natuurlijk kapitaal kan omgezet worden naar menselijk kapitaal
zonder waardeverlies. Een natuurlijk meer kan bijvoorbeeld omgezet
worden in een stuwmeer (zorgt voor elektriciteit) -> deze omzetting kan
altijd zonder dat er waardeverlies is
▪ Alle delen zijn in principe om te zetten zonder definitief verlies
▪ Bijvoorbeeld
• Economisch groei
• Ecomodernisme: ecologische problemen moeten aangepakt worden
met technologieën (Bv. kernenergie, GGO’s…)
• GGO’s
• Keuze voor kernenergie
• Wetenschappelijk-technologisch optimisme (reductionisme)
• Adaptatie (klimaat)
3 DRIE BEZWAREN OP DIT BEGINSEL
Het is een controversieel beginsel, sommige ethici geloven er niet in en hebben er bezwaar op. Geen van
deze bezwaren zijn sluiten, je kan er ook altijd tegenargumenten op vinden.
3.1 ONWETENDHEIDSBEZWAAR
= we kennen de behoeften van toekomstige generaties niet
- We weten niet wat de toekomstige generatie zal willen. Dingen die wij nu belangrijk en duurzaam
vinden zullen misschien niet zo beschouwd worden door de toekomstige generatie; het is moeilijk
om in te schatten wat de voorkeuren zouden zijn van toekomstige generatie
3.1.1 BAS HARING: OPHEFFEN VAN DE NATUUR
- De natuur zoals wij die kennen moet opgeheven worden. Als je de natuur van 10k jaar geleden wilt
installeren, dan is dit niet goed. Als je de natuur aan zijn lot overlaat, dan komt daar ellende van.
o Bv. de oostvaarderplassen in Nederland: groot gebied met allerlei wilde dieren en oude
dierenrassen. Aanvankelijk heel harmonieus en in balans maar na de eerste winter ging
het mis
o We zouden er niet mee kunnen omgaan als we de natuur aan zijn lot overlaten
o Er is een soort van grote dierentuin nodig, er is menselijke controle over de dieren nodig
- We worden misleid door onze subjectieve invulling van natuur
o Bv. mensen eten graag krab, maar als je blind proeft met een surimi dan smaak je het
verschil niet (Surimi: witvis dat wordt gemarineerd)
o Wie weet geven we in de toekomst wel voorkeur aan surimi en niet aan krab. Als er witvis
is om surimi te maken zou het ons niet kunnen schelen dat er misschien geen krab meer
zal zijn
2
