PSYCHOPATHOLOGIE
1 INTRODUCTIE
1.1 PSYCHISCHE PROBLEMEN, PSYCHISCHE STOORNIS, KWETSBAARHEID
Psycho – pathos – logie = Menselijke geest – ziekte/lijden – leer
- De studie van ziekten en stoornissen van de menselijke geest, van geestelijk lijden
- Abnormal psychology; studie van afwijkend gedrag
Psychopathologie bestudeert gedrag, gevoelens en gedachten die afwijken van wat als ‘normaal’ wordt
gezien
- Deze worden ingedeeld in categorieën (diagnoses) zoals:
o Depressie, angststoornis, ADHD
- Belangrijk dit zijn classificaties, geen absolute waarheden
Psychisch lijden (terminologie)
- Krankzinnigheid; oude en tegenwoordig verouderde term voor ernstige psychische stoornissen
o Nu een negatieve en stigmatiserende bijklank
- Mentale ziekte of aandoening;
Psychische problemen: klachten die iedereen kan ervaren (stress, verdriet, angst)
- Problemen met gevoelens, gedachten en gedrag
- Zorgen voor dat je tijdelijk of langer niet goed kan functioneren in dagelijks leven
- Zelf voelen of anderen merken het op
- Wordt beoordeelt op je gedrag, gevoelens en gedachten (weten nooit exact wat er in je hoofd
omgaat)
- Vergeleken met sociale normen
Psychische stoornis: wanneer klachten
- Langdurig zijn
- Ernstig zijn
- Dagelijks functioneren verstoren
1.1.1 AFWIJKEND GEDRAG, GEDACHTEN EN GEVOELENS
Gedrag wordt als ‘afwijkend’ gezien wanneer het:
- Sterk verschilt van sociale normen
- Lijden veroorzaakt (voor zichzelf of anderen)
- Het functioneren belemmert
Wat afwijkend is, hangt af van:
- Cultuur
- Context
- Tijdsperiode
,Criteria voor afwijkend gedrag
- Ab – normaal:
o Uitzonderlijk
o Sociaal afwijkend; bepaald door waarden en normen van heersende cultuur
o Foute perceptie of interpretatie werkelijkheid
- Storend voor zz of omgeving
o Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon
o Ongepast of contraproductief gedrag
o Gevaar
Afwijkend gedrag
- Tegenstrijdige gevoelens
- Relatief, in evolutie en te bediscussiëren
- Goed te bestuderen door
o Wetenschappelijk onderzoek
o Zelfreflectie en zelfobservatie
o Romans, films, verhalen, social media
o Mensen in je omgeving
o Levenservaring
1.1.2 PSYCHISCHE STOORNIS
Het geheel van vreemde, merkwaardige, afwijkende, abnormale emoties, gedachten of
gedragspatronen dat samengaat met een verstoring in het functioneren en persoonlijk lijden
- Problemen in:
o Gevoelens
o Gedrag
o Gedachten
- Zorgen voor niet goed functioneren in ADL
- Ied ervaart dit soms, normaal menselijk
- Gevolg van een verstoring in psychische, biologische of ontwikkelingsprocessen die grondslag
vormen v psychische functioneren
- Niet gebruikelijke of cultureel aanvaarde reactie op een specifieke gebeurtenis
- Geen cultureel afwijkend gedrag en niet weergave van een conflict tussen een individu en
maatschappij
➔ Tenzij afwijkende gedrag voorkomt uit disfunctioneren van persoon
,Psychiatrische classificatie (diagnoses)
- Indelingen van symptomen in categorieën
- Worden gemaakt door professionals (gebaseerd op internationale systemen)
- Hulpmiddel (geen exacte beschrijving van een persoon)
- Mensen zijn meer dan hun diagnose
Gevaren van classificeren
1. Ontmenselijking
Mensen herleiden tot hun diagnose
➔ Verlies van hun volledige identiteit
2. Othering
De persoon zien als ‘anders’ of ‘niet zoals wij’
➔ Kan leiden tot stigma en uitsluiting
Beperkingen van diagnoses
- Stoornissen zijn geen duidelijk afgebakende vakjes
- Veel symptomen
o Overlappen
o Beïnvloeden elkaar
- Daarom krijgen mensen vaak meerder diagnoses
Systemische visie
- Psychische stoornissen worden gezien als:
o Complexe netwerken van symptomen
o Niet als losse, geïsoleerde ziektes
Waarom we categoriseren
- Mensen delen graag in categorieën om
o Overzicht te krijgen
o Controle te voelen
- Maar: realiteit is veel complexer dan die indelingen
1.1.3 PREVALENTIE VAN PSYCHISCHE STOORNISSEN EN ZORGGEBRUIK
Sprake van een stoornis wanneer:
- Gedrag/gedachten/gevoelens afwijkend zijn
- Zorgen voor lijden of beperking in functioneren
- Langdurig aanwezig
- Erkend in systemen zoals DSM/ICD
- Niet elk probleem = stoornis, veel klachten normale reacties op het leven
Prevalentie
- Iedereen ervaart psychische problemen
- +/- 50% krijgt ooit een psychische stoornis
- Per jaar: 20 – 25%
- 51% had ooit een probleem, 91% komt ermee in contact
, Verschillen
- Vrouwen: meer depressie en angst
- Mannen: meer middelenmisbruik
Zorggebruik
- Slecht 3 op 10 zoekt hulp binnen een jaar
- Gemiddeld 10 jaar uitstel
Redenen om geen hulp te zoeken
- Zelf willen oplossen
- Kostprijs
- Denken dat hulp niet werkt
- Niet weten waar hulp te vinden
Ongelijkheid
- Minder zorg bij:
o Lage sociaaleconomische status
o Migratieachtergrond
▪ Door discriminatie, wantrouwen, culturele verschillen
zorg
gebruik
Extra drempels bij sociaal-economische
kwetsbaarheid migratieroots
zorgvraag
zorgbehoefte
prevalentie
Beleving van diagnostiek
1.2 CLASSIFICATIE VAN PSYCHISCHE STOORNISSEN
1.2.1 DE MENSELIJKE BEHOEFTE AAN CLASSIFICEREN
- Mensen delen dingen in om:
o Orde
o Controle
o Overzicht te krijgen
- Classificaties zijn afspraken, geen absolute waarheid
1 INTRODUCTIE
1.1 PSYCHISCHE PROBLEMEN, PSYCHISCHE STOORNIS, KWETSBAARHEID
Psycho – pathos – logie = Menselijke geest – ziekte/lijden – leer
- De studie van ziekten en stoornissen van de menselijke geest, van geestelijk lijden
- Abnormal psychology; studie van afwijkend gedrag
Psychopathologie bestudeert gedrag, gevoelens en gedachten die afwijken van wat als ‘normaal’ wordt
gezien
- Deze worden ingedeeld in categorieën (diagnoses) zoals:
o Depressie, angststoornis, ADHD
- Belangrijk dit zijn classificaties, geen absolute waarheden
Psychisch lijden (terminologie)
- Krankzinnigheid; oude en tegenwoordig verouderde term voor ernstige psychische stoornissen
o Nu een negatieve en stigmatiserende bijklank
- Mentale ziekte of aandoening;
Psychische problemen: klachten die iedereen kan ervaren (stress, verdriet, angst)
- Problemen met gevoelens, gedachten en gedrag
- Zorgen voor dat je tijdelijk of langer niet goed kan functioneren in dagelijks leven
- Zelf voelen of anderen merken het op
- Wordt beoordeelt op je gedrag, gevoelens en gedachten (weten nooit exact wat er in je hoofd
omgaat)
- Vergeleken met sociale normen
Psychische stoornis: wanneer klachten
- Langdurig zijn
- Ernstig zijn
- Dagelijks functioneren verstoren
1.1.1 AFWIJKEND GEDRAG, GEDACHTEN EN GEVOELENS
Gedrag wordt als ‘afwijkend’ gezien wanneer het:
- Sterk verschilt van sociale normen
- Lijden veroorzaakt (voor zichzelf of anderen)
- Het functioneren belemmert
Wat afwijkend is, hangt af van:
- Cultuur
- Context
- Tijdsperiode
,Criteria voor afwijkend gedrag
- Ab – normaal:
o Uitzonderlijk
o Sociaal afwijkend; bepaald door waarden en normen van heersende cultuur
o Foute perceptie of interpretatie werkelijkheid
- Storend voor zz of omgeving
o Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon
o Ongepast of contraproductief gedrag
o Gevaar
Afwijkend gedrag
- Tegenstrijdige gevoelens
- Relatief, in evolutie en te bediscussiëren
- Goed te bestuderen door
o Wetenschappelijk onderzoek
o Zelfreflectie en zelfobservatie
o Romans, films, verhalen, social media
o Mensen in je omgeving
o Levenservaring
1.1.2 PSYCHISCHE STOORNIS
Het geheel van vreemde, merkwaardige, afwijkende, abnormale emoties, gedachten of
gedragspatronen dat samengaat met een verstoring in het functioneren en persoonlijk lijden
- Problemen in:
o Gevoelens
o Gedrag
o Gedachten
- Zorgen voor niet goed functioneren in ADL
- Ied ervaart dit soms, normaal menselijk
- Gevolg van een verstoring in psychische, biologische of ontwikkelingsprocessen die grondslag
vormen v psychische functioneren
- Niet gebruikelijke of cultureel aanvaarde reactie op een specifieke gebeurtenis
- Geen cultureel afwijkend gedrag en niet weergave van een conflict tussen een individu en
maatschappij
➔ Tenzij afwijkende gedrag voorkomt uit disfunctioneren van persoon
,Psychiatrische classificatie (diagnoses)
- Indelingen van symptomen in categorieën
- Worden gemaakt door professionals (gebaseerd op internationale systemen)
- Hulpmiddel (geen exacte beschrijving van een persoon)
- Mensen zijn meer dan hun diagnose
Gevaren van classificeren
1. Ontmenselijking
Mensen herleiden tot hun diagnose
➔ Verlies van hun volledige identiteit
2. Othering
De persoon zien als ‘anders’ of ‘niet zoals wij’
➔ Kan leiden tot stigma en uitsluiting
Beperkingen van diagnoses
- Stoornissen zijn geen duidelijk afgebakende vakjes
- Veel symptomen
o Overlappen
o Beïnvloeden elkaar
- Daarom krijgen mensen vaak meerder diagnoses
Systemische visie
- Psychische stoornissen worden gezien als:
o Complexe netwerken van symptomen
o Niet als losse, geïsoleerde ziektes
Waarom we categoriseren
- Mensen delen graag in categorieën om
o Overzicht te krijgen
o Controle te voelen
- Maar: realiteit is veel complexer dan die indelingen
1.1.3 PREVALENTIE VAN PSYCHISCHE STOORNISSEN EN ZORGGEBRUIK
Sprake van een stoornis wanneer:
- Gedrag/gedachten/gevoelens afwijkend zijn
- Zorgen voor lijden of beperking in functioneren
- Langdurig aanwezig
- Erkend in systemen zoals DSM/ICD
- Niet elk probleem = stoornis, veel klachten normale reacties op het leven
Prevalentie
- Iedereen ervaart psychische problemen
- +/- 50% krijgt ooit een psychische stoornis
- Per jaar: 20 – 25%
- 51% had ooit een probleem, 91% komt ermee in contact
, Verschillen
- Vrouwen: meer depressie en angst
- Mannen: meer middelenmisbruik
Zorggebruik
- Slecht 3 op 10 zoekt hulp binnen een jaar
- Gemiddeld 10 jaar uitstel
Redenen om geen hulp te zoeken
- Zelf willen oplossen
- Kostprijs
- Denken dat hulp niet werkt
- Niet weten waar hulp te vinden
Ongelijkheid
- Minder zorg bij:
o Lage sociaaleconomische status
o Migratieachtergrond
▪ Door discriminatie, wantrouwen, culturele verschillen
zorg
gebruik
Extra drempels bij sociaal-economische
kwetsbaarheid migratieroots
zorgvraag
zorgbehoefte
prevalentie
Beleving van diagnostiek
1.2 CLASSIFICATIE VAN PSYCHISCHE STOORNISSEN
1.2.1 DE MENSELIJKE BEHOEFTE AAN CLASSIFICEREN
- Mensen delen dingen in om:
o Orde
o Controle
o Overzicht te krijgen
- Classificaties zijn afspraken, geen absolute waarheid
