DERMATOLOGIE
INLEIDENDE BEGRIPPEN
Vlek = macula
- Niet verheven, plat
- Vb: vitiligo: bij 1/1000, AIZ, valt pigmentcellen aan, typisch op handen en gezicht
Kan ook rood zijn, zoals bij tekenbeet
Kan bruin/zwart zijn, evt melanoom
Kan wit zijn = hypo/depigmentatie
Kan donkerder zijn = hyperpigmentatie
Dikke vlek = plaque
- Ligt er dikker op
- Vb psoriasis: zilverachtige schilfering, scherp begrens, dieprode kleur
Bultje = papel
- < 5 mm
- Kleine huidskleurige of rode bultjes
- Vb:
o Acne: polymorfe papels met pustels en comedonen
o Teveel cortisonezalf dermatitis: monomorf
Knobbel = nodule
- > 5 mm, dikke grotere papel
Blaasje = vesikel
- < 5 mm
- Zit vocht in, doen pijn = nooit normaal
- Hier: vesikels zitten op erytheem, dauwdruppels op rozenblad
o Volw: Koorts, zieke pt, blaasjes = water/windpokken = varicella
- Op handen en voeten: lijkt op tapioca pudding blaasjes liggen onder dikke hoornlaag
Blaar = bulla
- > 5 mm
- Blaarziekten: vooral oudere pt, auto-immune ziektes
Puist = pustel
, - Vesikel met pus/etter
Wonde = erose/ulcus
- Erosie = oppervlakkige schaafwonde blijft boven basale membraan
in epidermis
- Ulcus = diepe wonden onder basaal membraan, in dermis meer kans op littekens want geen
vernieuwing
Cyste
- Goedaardige papels of noduli: gevuld met huidweefsel, talg, keratine
Milium cyste = gerstekorrel
- Papels gevuld met talg en keratine
- Groeien vaak kunnen dan ontsteken en moeten behandeld worden
Pellekes = schilfering = desquamatie
- Typisch bij psoriasis
Vochtophoping = oedeem, kwaddel
- = nooit schilferend
- Gezwollen rode huidplek, zoals je in brandnetels bent gevallen
- Gaat vanzelf ook weer weg, verplaatsen zich
- Jeukt
- Bv: urticaria
Oedeem = vocht ophoping = beschrijving
Angio-oedeem = diagnose
Huiduitslag = rash/eruptie/exantheem
- = maculopapuleus: vlek, licht verheven
- MPE = maculo papuleus exantheem
- 2 grote oorzaken: infectie >> medicatie
- Kan veralgemeend (bv mazelen) of vooral in de plooien (parvovirus, EBV, CMV)
- Vooral romp of ledematen (enterovirus bv coxsackie)
Zie ppt
,INFECTIES
BACTERIEEL
!! Urgenties: SSSS, Steven Johnson, erythrodermie, vasculitis
INLEIDING
- Geheel van bacteriën, gisten/schimmels, virussen “gezonde huid”
- Samenstelling afh. van persoon, en binnen 1 persoon ook afh. van lokatie
- Verworven bij geboorte, dynamisch veranderend doorheen het leven
o gevormd door genetica & omgeving (levensstijl!)
o belang van: washygiëne, hydratatie, UV-bescherming, gezonde voeding, lichaamsbeweging,
stresscontrole
- Functies: bv. bescherming tegen exogene pathogenen, indien dysregulatie:
o infecties
o inflammatie (bv. acne vulgaris, atopisch eczeem)
- Afh van plaats op lichaam andere fysiologische kenmerken ander microbioom
- Huidproblemen door overgroei van aanwezige commensalen
o Bv corynebacteriën
- Huidproblemen door besmetting met externe kiemen
o Vaak gram +: staphylococcys aureus, streptococcus pyogenes
o Soms gram -: pseudomonas aeruginosa
Alarm
- Pt met een acute onduidelijke huiduitslag denk altijd ook eerst aan infectie als DD
o Bv pt met virale infectie (water/wind/wijn pokken)
- Zeker als de huidletsels pijnlijk zijn
- Zeker als de pt malaise / koorts vertoont
- Extra alarm als mucosa ook betrokken
- Niet-infectieuze huidaandoeningen kunnen ook secundair infecteren = surinfectie
Klassieke bacteriële huidinfecties: frequente dingen
- Impetigo
- Ecthyma
- Folliculitis
- Furonkel, karbonkel, sycosis
- Erysipelas / cellulitis
- Intertrigo
- Pitted keratolysis
Bijzondere bacteriële huidinfecties: ga je niet vaak zien, maar mensen hebben wel grote bezorgdheid errond
- Mycobacteriële huidinfecties
- Lyme borreliose
- Gram – huidinfecties
Aanvullende onderzoeken bij bacteriële huidinfecties
, Klassieke bacteriële huidinfecties: huidkweek, evt met dragerschap neus
Ernstige bacteriële infecties: diepe kweken/bioptkweken meer betrouwbaar
- Erysipelas/cellulitis: kweken ingangspoort, bloedkweek overwegen
Mycobacteriën
- Huidbiopt met Ziehl-Neelsen kleuring (vals negatief mogelijk)
- Bioptkweek (cultuur, PCR vals negatief mogelijk)
- IGRA/Quantiferon: niet sensitief bij atypische mycobacteriën
Lyme borreliose
- ECM: klinische diagnose, serologie soms vals neg
- ACA: borrelia IgG + serologie pas in laat stadium, zinloos in acuut
Behandelingen van bacteriële huidinfecties
Impetigo
- Beperkt letsel: topisch met fusidinezuur
- Uitgebreid of falen topisch: PO flucloxacilline (4x 500 mg)
Ecthyma: vrijwel altijd systemisch met flucloxacilline (4x 500 mg)
Folliculitis en aanverwanten
- Beperkt letsel: topisch met fusidinezuur
- Uitgebreid letsel: PO flucloxacilline (4x 500 mg)
- + antiseptica: isobetadine zeep, chloorhexidine crème
Erysipelas/Cellulitis = altijd systemisch
-
Atypische mycobacteriën: clarithromycine, minocycline (ook bij acne)
Typische mycobacteriën: combinatietherapie met tuberculostatica: rifampicine, isoniazide, pyrazinamide,
ethambutol
IMPETIGO
- Wat: Oppervlakkige bacteriële huidinfectie
- Kiemen: staphylococcys aureus > streptococcus pyogenes
o Ziektekiemen, geen commensalen horen daar van nature niet thuis
o Super besmettelijk, overdraagbaar via handcontact
- Wie: kinderen > volwassenen
- Waar: gelaat (mond, oren) > romp, ledematen
- Behandeling: lokale AB, soms orale AB, hygiëne!
o Lokaal: fusidinezuur
o Oraal: flucloxacilline
- 3 vormen:
o Klassieke vorm = krentenbaard
Uitzicht: honinggele korsten zie foto’s hiernaast
Heel vaak bij kinderen rond de mond, krabben daar dan aan en zo overgedragen
INLEIDENDE BEGRIPPEN
Vlek = macula
- Niet verheven, plat
- Vb: vitiligo: bij 1/1000, AIZ, valt pigmentcellen aan, typisch op handen en gezicht
Kan ook rood zijn, zoals bij tekenbeet
Kan bruin/zwart zijn, evt melanoom
Kan wit zijn = hypo/depigmentatie
Kan donkerder zijn = hyperpigmentatie
Dikke vlek = plaque
- Ligt er dikker op
- Vb psoriasis: zilverachtige schilfering, scherp begrens, dieprode kleur
Bultje = papel
- < 5 mm
- Kleine huidskleurige of rode bultjes
- Vb:
o Acne: polymorfe papels met pustels en comedonen
o Teveel cortisonezalf dermatitis: monomorf
Knobbel = nodule
- > 5 mm, dikke grotere papel
Blaasje = vesikel
- < 5 mm
- Zit vocht in, doen pijn = nooit normaal
- Hier: vesikels zitten op erytheem, dauwdruppels op rozenblad
o Volw: Koorts, zieke pt, blaasjes = water/windpokken = varicella
- Op handen en voeten: lijkt op tapioca pudding blaasjes liggen onder dikke hoornlaag
Blaar = bulla
- > 5 mm
- Blaarziekten: vooral oudere pt, auto-immune ziektes
Puist = pustel
, - Vesikel met pus/etter
Wonde = erose/ulcus
- Erosie = oppervlakkige schaafwonde blijft boven basale membraan
in epidermis
- Ulcus = diepe wonden onder basaal membraan, in dermis meer kans op littekens want geen
vernieuwing
Cyste
- Goedaardige papels of noduli: gevuld met huidweefsel, talg, keratine
Milium cyste = gerstekorrel
- Papels gevuld met talg en keratine
- Groeien vaak kunnen dan ontsteken en moeten behandeld worden
Pellekes = schilfering = desquamatie
- Typisch bij psoriasis
Vochtophoping = oedeem, kwaddel
- = nooit schilferend
- Gezwollen rode huidplek, zoals je in brandnetels bent gevallen
- Gaat vanzelf ook weer weg, verplaatsen zich
- Jeukt
- Bv: urticaria
Oedeem = vocht ophoping = beschrijving
Angio-oedeem = diagnose
Huiduitslag = rash/eruptie/exantheem
- = maculopapuleus: vlek, licht verheven
- MPE = maculo papuleus exantheem
- 2 grote oorzaken: infectie >> medicatie
- Kan veralgemeend (bv mazelen) of vooral in de plooien (parvovirus, EBV, CMV)
- Vooral romp of ledematen (enterovirus bv coxsackie)
Zie ppt
,INFECTIES
BACTERIEEL
!! Urgenties: SSSS, Steven Johnson, erythrodermie, vasculitis
INLEIDING
- Geheel van bacteriën, gisten/schimmels, virussen “gezonde huid”
- Samenstelling afh. van persoon, en binnen 1 persoon ook afh. van lokatie
- Verworven bij geboorte, dynamisch veranderend doorheen het leven
o gevormd door genetica & omgeving (levensstijl!)
o belang van: washygiëne, hydratatie, UV-bescherming, gezonde voeding, lichaamsbeweging,
stresscontrole
- Functies: bv. bescherming tegen exogene pathogenen, indien dysregulatie:
o infecties
o inflammatie (bv. acne vulgaris, atopisch eczeem)
- Afh van plaats op lichaam andere fysiologische kenmerken ander microbioom
- Huidproblemen door overgroei van aanwezige commensalen
o Bv corynebacteriën
- Huidproblemen door besmetting met externe kiemen
o Vaak gram +: staphylococcys aureus, streptococcus pyogenes
o Soms gram -: pseudomonas aeruginosa
Alarm
- Pt met een acute onduidelijke huiduitslag denk altijd ook eerst aan infectie als DD
o Bv pt met virale infectie (water/wind/wijn pokken)
- Zeker als de huidletsels pijnlijk zijn
- Zeker als de pt malaise / koorts vertoont
- Extra alarm als mucosa ook betrokken
- Niet-infectieuze huidaandoeningen kunnen ook secundair infecteren = surinfectie
Klassieke bacteriële huidinfecties: frequente dingen
- Impetigo
- Ecthyma
- Folliculitis
- Furonkel, karbonkel, sycosis
- Erysipelas / cellulitis
- Intertrigo
- Pitted keratolysis
Bijzondere bacteriële huidinfecties: ga je niet vaak zien, maar mensen hebben wel grote bezorgdheid errond
- Mycobacteriële huidinfecties
- Lyme borreliose
- Gram – huidinfecties
Aanvullende onderzoeken bij bacteriële huidinfecties
, Klassieke bacteriële huidinfecties: huidkweek, evt met dragerschap neus
Ernstige bacteriële infecties: diepe kweken/bioptkweken meer betrouwbaar
- Erysipelas/cellulitis: kweken ingangspoort, bloedkweek overwegen
Mycobacteriën
- Huidbiopt met Ziehl-Neelsen kleuring (vals negatief mogelijk)
- Bioptkweek (cultuur, PCR vals negatief mogelijk)
- IGRA/Quantiferon: niet sensitief bij atypische mycobacteriën
Lyme borreliose
- ECM: klinische diagnose, serologie soms vals neg
- ACA: borrelia IgG + serologie pas in laat stadium, zinloos in acuut
Behandelingen van bacteriële huidinfecties
Impetigo
- Beperkt letsel: topisch met fusidinezuur
- Uitgebreid of falen topisch: PO flucloxacilline (4x 500 mg)
Ecthyma: vrijwel altijd systemisch met flucloxacilline (4x 500 mg)
Folliculitis en aanverwanten
- Beperkt letsel: topisch met fusidinezuur
- Uitgebreid letsel: PO flucloxacilline (4x 500 mg)
- + antiseptica: isobetadine zeep, chloorhexidine crème
Erysipelas/Cellulitis = altijd systemisch
-
Atypische mycobacteriën: clarithromycine, minocycline (ook bij acne)
Typische mycobacteriën: combinatietherapie met tuberculostatica: rifampicine, isoniazide, pyrazinamide,
ethambutol
IMPETIGO
- Wat: Oppervlakkige bacteriële huidinfectie
- Kiemen: staphylococcys aureus > streptococcus pyogenes
o Ziektekiemen, geen commensalen horen daar van nature niet thuis
o Super besmettelijk, overdraagbaar via handcontact
- Wie: kinderen > volwassenen
- Waar: gelaat (mond, oren) > romp, ledematen
- Behandeling: lokale AB, soms orale AB, hygiëne!
o Lokaal: fusidinezuur
o Oraal: flucloxacilline
- 3 vormen:
o Klassieke vorm = krentenbaard
Uitzicht: honinggele korsten zie foto’s hiernaast
Heel vaak bij kinderen rond de mond, krabben daar dan aan en zo overgedragen
