Hoofdstuk 1: Introductie en studiedesigns
1.1 EBM = Evidence Based Medicine
Wetenschappelijk onderzoek realiseert haar potentieel maar moet nog breder w geïmplementeerd id klinische
praktijk
Waarom weinig impact? Barrières
- Vertaling wetenschap
o Toegang artikelen
o Richtlijnen, reviews onvoldoende
- Educatie
o Gebruik databanken
o Interpretatie resultaten
o Taal (altijd in Engels -> nt ied kan dat)
o Weinig tijd (na hele dag werken)
- Economisch: terugbetalingstarieven
- Onvoldoende bewijskracht
o Kwantiteit; niet alle domeinen -> over geestelijke kine is minder onderzoek
o Kwaliteit; gericht od ‘standaardP’
o Mentale barrières en attitudes
Bewijskracht in context:
Onder: meeste evidentie maar minste
bewijskracht
bv; P met pathologie waar nog niet
veel over geweten is => T probeert
iets en het werkt => past het toe op
de volgende P met die pathologie
(maar wel veel bias want T wilt ook
dat het werkt)
1.2 Wetenschappelijke communicatie
Wetenschappelijke teksten: geschreven en gericht op wetenschappers en onderzoekers om te communiceren over
onderzoek in dezelfde wetenschappelijke discipline
Wetenschappelijke posters en mondelinge presentaties: directe verbale/visuele rapporten gericht op
wetenschappers en onderzoekers om te communiceren over onderzoek in dezelfde wet discipline
Meerdere soorten artikels
Reviews
= artikel dat wet literatuur rond een spec subdomein bespreekt, maar waarin auteurs niet enkel over een eigen
onderzoek rapporteren
1
,= samenvatting
Soorten:
Systematische Met of zonder meta-analyse
Systematische aanpak vd selectie vd artikelen
Bevat altijd een methodologische analyse (bias)
Kwaliteit vd studies nagaan (randomisatie, blindering,…)
Sterkste bewijskracht
Scoping Synthetiseren van onderzoeksgegevens die vaak gebruikt worden om
bestaande literatuur o/e bep gebied te categoriseren of groeperen in termen
van aard, kenmerken en volume
Geen bias-analyse
Wel systematische benadering vd selectie van materiaal
Niet-systematische Bevat geen methodologische analyse
Selectie materiaal gebeurt dr auteur
1 persoon heeft nieuw idee/ingeving en schrijft daarover
Gaat over opinies
Klinische richtlijn Bevat methodologische analyse (minder uitgebreid als systematische)
Met klinische toepassing
Overzicht met alles wat er geweten is op dat moment
Nadeel: veel werk en als het gepubliceerd is is het mss al gedateerd
Empirische artikels
= artikel waarin auteurs een eigen wet onderzoek rapporteren, dat onderzoek is ingebed id context v/e voorgaand
onderzoek, dus deze artikels bevatten ook een overzicht van literatuur ter introductie
= eigen data, nieuwe resultaten
Soorten:
Gecontroleerde effect studies Met controle groep
Ongecontroleerde effect studies Geen controle groep
Prognostische studies Meestal met doel om uitkomst id tijd te voorspellen
Diagnostische studies Correctheid van diagnostische instrumenten nagaan
Validiteitsstudies Betrouwbaarheid meetinstrumenten
1.3 Beoordelen vd methodologische kwaliteit
Obv;
- Peer review en impact factor
- Studiedesign
2
,Hoe komt een publicatie tot stand?
Peer-reviewers: krijgen tekst zonder dat ze auteurs weten en dan geven ze feedback
- Kwaliteit, te vertrouwen,…
- Opties:
o Major: statistiek moeten er dingen veranderen
o Minor: in tekst moet er iets veranderen
dingen veranderen die ze aangeven en dan terugsturen tot het goedgekeurd wordt
Hoe weet ik of ik od uitkomst v/e studie kan vertrouwen?
Peer review:
- Meest belangrijke kwaliteitslabel
- Elk artikel peer review van min 2/3 reviewers
- Vrijwillig, zonder betaling
Impactfactoren:
- Zeggen iets over kwaliteit v/e tijdschrift waarin paper gepubliceerd is
- Nl: # citaties in verhouding tot # publicaties
- Revalidatie:
o Kleinere lezerskring
o Impactfactoren tss 0 en 5
o Lagere onderzoeksfinanciering
o Groeiend vakgebied van toegepaste wetenschap
o MAAR groeiende interesse en kan gepubliceerd w in medische tijdschriften met hogere
impactfactoren
Eigen interpretatie: significantie en impactfactor is niet genoeg
Gebruik je statistische kennis en je methodologisch kritisch inzicht voor bias
3
, 1.4 Sackett’s levels of evidence
Levels Studiedesigns Aanbevelingsniveau
1 Systematische review RCT A
Individuele RCT
2 Systematische review cohort-studies B2
Of RCT lage kwaliteit
Individuele cohort
3 Systematische review case-control (P onderzoek) B3
Individuele case-control
4 Case series P serie C
Of cohort of case-control lage kwaliteit
5 Case reports D
Ervaring van deskundigen
4 en 5 lagere aanbeveling want geen controle groep
Er zijn =/ classificatie systemen
Soms maken auteurs zelf ook een -> moeten ze dan wel uitleggen
Conclusie: het beoordelen van studies obv het design alleen is onvoldoende, vandaar dat alle bronnen van
vertekening specifiek moeten w beoordeeld binnen elk studie-design
1.5 Randomized clinical trials (RCT’s)
Selectiebias vermijden door randomisatie
Cross-over design
Lage kwaliteit RCT
- Cohorten wel gerandomiseerd
- Iedereen heeft uiteindelijk beide groepen (dus hun eigen controlegroep)
- Wash out fase (= klinische manipulatie)
4
1.1 EBM = Evidence Based Medicine
Wetenschappelijk onderzoek realiseert haar potentieel maar moet nog breder w geïmplementeerd id klinische
praktijk
Waarom weinig impact? Barrières
- Vertaling wetenschap
o Toegang artikelen
o Richtlijnen, reviews onvoldoende
- Educatie
o Gebruik databanken
o Interpretatie resultaten
o Taal (altijd in Engels -> nt ied kan dat)
o Weinig tijd (na hele dag werken)
- Economisch: terugbetalingstarieven
- Onvoldoende bewijskracht
o Kwantiteit; niet alle domeinen -> over geestelijke kine is minder onderzoek
o Kwaliteit; gericht od ‘standaardP’
o Mentale barrières en attitudes
Bewijskracht in context:
Onder: meeste evidentie maar minste
bewijskracht
bv; P met pathologie waar nog niet
veel over geweten is => T probeert
iets en het werkt => past het toe op
de volgende P met die pathologie
(maar wel veel bias want T wilt ook
dat het werkt)
1.2 Wetenschappelijke communicatie
Wetenschappelijke teksten: geschreven en gericht op wetenschappers en onderzoekers om te communiceren over
onderzoek in dezelfde wetenschappelijke discipline
Wetenschappelijke posters en mondelinge presentaties: directe verbale/visuele rapporten gericht op
wetenschappers en onderzoekers om te communiceren over onderzoek in dezelfde wet discipline
Meerdere soorten artikels
Reviews
= artikel dat wet literatuur rond een spec subdomein bespreekt, maar waarin auteurs niet enkel over een eigen
onderzoek rapporteren
1
,= samenvatting
Soorten:
Systematische Met of zonder meta-analyse
Systematische aanpak vd selectie vd artikelen
Bevat altijd een methodologische analyse (bias)
Kwaliteit vd studies nagaan (randomisatie, blindering,…)
Sterkste bewijskracht
Scoping Synthetiseren van onderzoeksgegevens die vaak gebruikt worden om
bestaande literatuur o/e bep gebied te categoriseren of groeperen in termen
van aard, kenmerken en volume
Geen bias-analyse
Wel systematische benadering vd selectie van materiaal
Niet-systematische Bevat geen methodologische analyse
Selectie materiaal gebeurt dr auteur
1 persoon heeft nieuw idee/ingeving en schrijft daarover
Gaat over opinies
Klinische richtlijn Bevat methodologische analyse (minder uitgebreid als systematische)
Met klinische toepassing
Overzicht met alles wat er geweten is op dat moment
Nadeel: veel werk en als het gepubliceerd is is het mss al gedateerd
Empirische artikels
= artikel waarin auteurs een eigen wet onderzoek rapporteren, dat onderzoek is ingebed id context v/e voorgaand
onderzoek, dus deze artikels bevatten ook een overzicht van literatuur ter introductie
= eigen data, nieuwe resultaten
Soorten:
Gecontroleerde effect studies Met controle groep
Ongecontroleerde effect studies Geen controle groep
Prognostische studies Meestal met doel om uitkomst id tijd te voorspellen
Diagnostische studies Correctheid van diagnostische instrumenten nagaan
Validiteitsstudies Betrouwbaarheid meetinstrumenten
1.3 Beoordelen vd methodologische kwaliteit
Obv;
- Peer review en impact factor
- Studiedesign
2
,Hoe komt een publicatie tot stand?
Peer-reviewers: krijgen tekst zonder dat ze auteurs weten en dan geven ze feedback
- Kwaliteit, te vertrouwen,…
- Opties:
o Major: statistiek moeten er dingen veranderen
o Minor: in tekst moet er iets veranderen
dingen veranderen die ze aangeven en dan terugsturen tot het goedgekeurd wordt
Hoe weet ik of ik od uitkomst v/e studie kan vertrouwen?
Peer review:
- Meest belangrijke kwaliteitslabel
- Elk artikel peer review van min 2/3 reviewers
- Vrijwillig, zonder betaling
Impactfactoren:
- Zeggen iets over kwaliteit v/e tijdschrift waarin paper gepubliceerd is
- Nl: # citaties in verhouding tot # publicaties
- Revalidatie:
o Kleinere lezerskring
o Impactfactoren tss 0 en 5
o Lagere onderzoeksfinanciering
o Groeiend vakgebied van toegepaste wetenschap
o MAAR groeiende interesse en kan gepubliceerd w in medische tijdschriften met hogere
impactfactoren
Eigen interpretatie: significantie en impactfactor is niet genoeg
Gebruik je statistische kennis en je methodologisch kritisch inzicht voor bias
3
, 1.4 Sackett’s levels of evidence
Levels Studiedesigns Aanbevelingsniveau
1 Systematische review RCT A
Individuele RCT
2 Systematische review cohort-studies B2
Of RCT lage kwaliteit
Individuele cohort
3 Systematische review case-control (P onderzoek) B3
Individuele case-control
4 Case series P serie C
Of cohort of case-control lage kwaliteit
5 Case reports D
Ervaring van deskundigen
4 en 5 lagere aanbeveling want geen controle groep
Er zijn =/ classificatie systemen
Soms maken auteurs zelf ook een -> moeten ze dan wel uitleggen
Conclusie: het beoordelen van studies obv het design alleen is onvoldoende, vandaar dat alle bronnen van
vertekening specifiek moeten w beoordeeld binnen elk studie-design
1.5 Randomized clinical trials (RCT’s)
Selectiebias vermijden door randomisatie
Cross-over design
Lage kwaliteit RCT
- Cohorten wel gerandomiseerd
- Iedereen heeft uiteindelijk beide groepen (dus hun eigen controlegroep)
- Wash out fase (= klinische manipulatie)
4
