ANTROPOLOGIE
Lotte Claessens
,H1: WAT IS ANTROPOLOGIE?
WAT IS ANTROPOLOGIE?
Definitie: Antropologie betekent letterlijk studie van de mens. Antropologen willen weten hoe mensen
overal ter wereld vorm en betekenis geven aan hun leefwerelden door het aangaan van sociale relaties op
heel verschillende manieren.
Mens en cultuur bestuderen in contexten al dan niet verschillend van wat in Westerse context gekend is
De vraag of menselijk gedrag biologisch of cultureel bepaald is
BRAINSTORM
Bestuderen van de mens
Culturen vergelijken met elkaar en proberen begrijpen
Door te observeren (participerende observatie in het veld)
Observatie in verschillende lagen van de samenleving
Veld dat je bestudeert vaak in radicaal andere contexten dan de context van de onderzoeker zelf
FRAGMENT BABAKIUERIA
Paternalistische houding wordt aangekaart
Mannen nemen het gebied in door de vlag te planten -> komen toe met boot en bezetten gebied
Babakiueria -> BBQ era -> lost in translation
‘Hoe ga je een cultuur beschrijven zonder dat het een stereotiep beeld wordt?’
Zoektocht die vandaag de dag nog gaande is
Complexiteit van culturen begrijpen zonder te stereotyperen en te veralgemenen
TROEBELE GESCHIEDENIS VAN HET KIJKEN NAAR ‘DE ANDER’
Interesse in ‘De Ander’ is er altijd geweest
Relatie met ‘De Ander’ gekenmerkt door dominantie en uitbuiting
‘Vanuit welk perspectief bestudeer je dit dan?’
2 acceleraties
1
,Ontdekkingsreizen:
- navigators zoals Columbus en Vasco Da Gamma
- Europese aanwezigheid in gebieden zoals kust van West-Afrika
- exotische culturen
Handel en kolonisatie:
- niet enkel geïnteresseerd in ‘De Ander’
- onderdrukken om toegang te krijgen tot grondstoffen en andere kostbaarheden
- belangrijke rol in ontwikkeling antropologie
EEN VAKGEBIED DAT ZICHZELF VOORTDUREND KRITISCH BEVRAAGT
In vraag stellen van het eigen Westers en Eurocentrisch perspectief
antropologen omzeilen monopolie van eigen perspectief door inleven in andere perspectieven
kennis over wereld vertrekt vanuit normatief waardekader
discipline die zich bewust is van feit dat er sterk nagedacht wordt vanuit ‘wij versus zij’
Antropoloog als bemiddelaar en intercultureel vertaler
‘mensen zonder geschiedenis’ een stem geven
vertrekken vanuit lokale perspectieven
Belang van positionaliteit
ongekende geschiedenis aan het licht brengen a.d.h.v. lokale kennis, geschriften en verhalen
ANTROPOLOGIE ALS ‘WITTE’ DISCIPLINE
Westerse geschiedschrijving neemt dominante plaats in, in manier waarop wij naar wereld kijken
In Westen slechts één visie van wereldgeschiedenis gekend (geschiedenis van witte wereld)
Geschiedenis vanuit wit referentiekader en enkel dat referentiekader bekijken
Rijkdom aan kennis gaat verloren
What the rest think of the west:
- blik van geschiedenis omdraaien
- vertrekken vanuit lokale verhalen en geschriften
Positionaliteit:
- niet vertrekken vanuit dominante narratief
- op zoek naar die vergeten stukken geschiedenis (door uitbuiting en kolonisatie)
2
, METHODOLOGIE
Etnografisch veldwerk volgens principe van participerende observatie
Antropologen dompelen zich onder in gebruiken en tradities van culturen die ze bestuderen
Participeren en observeren
Malinowski:
- wil veldwerk doen in Papoea-Nieuw-Guinea maar WO breekt
- hij zit vast op eiland en bleef ter plaatse veldwerk doen
- ontdekt zo meerwaarde van langdurig veldwerk
- schrijft ‘Astronauts of the Western Pacific’
VELDWERK
Een antropoloog gaat alleen en voor lange tijd leven in een cultuur
Leert de taal, gebruiken en gewoontes, participeert en observeert (niet vanzelfsprekend)
Etnografische data worden gebruikt om de cultuur te analyseren en te begrijpen
Ruwe etnografische data wordt omgezet in theoretische kaders in de antropologie
Geen al te gerichte vragen
Etnografische data:
- veldwerknotities in notitieboekjes
- audio- en filmopnames
- informele momenten en reflecties
DATA
Alles registreren wat zich afspeelt op dagelijks niveau (elk klein detail)
Antropoloog kijkt niet enkel naar dramatische rituelen
Ook bv. hoe mannen en vrouwen omgaan met kinderen, onderwijsactiviteiten, dagelijkse taken, …
ETNOGRAFIE
Etnografie en antropologie worden door elkaar gebruikt
Antropologie is de ruimere academische discipline die theorieën probeert te vormen over culturen
Etnografie is wat uit antropologisch onderzoek naar voren komt
3
Lotte Claessens
,H1: WAT IS ANTROPOLOGIE?
WAT IS ANTROPOLOGIE?
Definitie: Antropologie betekent letterlijk studie van de mens. Antropologen willen weten hoe mensen
overal ter wereld vorm en betekenis geven aan hun leefwerelden door het aangaan van sociale relaties op
heel verschillende manieren.
Mens en cultuur bestuderen in contexten al dan niet verschillend van wat in Westerse context gekend is
De vraag of menselijk gedrag biologisch of cultureel bepaald is
BRAINSTORM
Bestuderen van de mens
Culturen vergelijken met elkaar en proberen begrijpen
Door te observeren (participerende observatie in het veld)
Observatie in verschillende lagen van de samenleving
Veld dat je bestudeert vaak in radicaal andere contexten dan de context van de onderzoeker zelf
FRAGMENT BABAKIUERIA
Paternalistische houding wordt aangekaart
Mannen nemen het gebied in door de vlag te planten -> komen toe met boot en bezetten gebied
Babakiueria -> BBQ era -> lost in translation
‘Hoe ga je een cultuur beschrijven zonder dat het een stereotiep beeld wordt?’
Zoektocht die vandaag de dag nog gaande is
Complexiteit van culturen begrijpen zonder te stereotyperen en te veralgemenen
TROEBELE GESCHIEDENIS VAN HET KIJKEN NAAR ‘DE ANDER’
Interesse in ‘De Ander’ is er altijd geweest
Relatie met ‘De Ander’ gekenmerkt door dominantie en uitbuiting
‘Vanuit welk perspectief bestudeer je dit dan?’
2 acceleraties
1
,Ontdekkingsreizen:
- navigators zoals Columbus en Vasco Da Gamma
- Europese aanwezigheid in gebieden zoals kust van West-Afrika
- exotische culturen
Handel en kolonisatie:
- niet enkel geïnteresseerd in ‘De Ander’
- onderdrukken om toegang te krijgen tot grondstoffen en andere kostbaarheden
- belangrijke rol in ontwikkeling antropologie
EEN VAKGEBIED DAT ZICHZELF VOORTDUREND KRITISCH BEVRAAGT
In vraag stellen van het eigen Westers en Eurocentrisch perspectief
antropologen omzeilen monopolie van eigen perspectief door inleven in andere perspectieven
kennis over wereld vertrekt vanuit normatief waardekader
discipline die zich bewust is van feit dat er sterk nagedacht wordt vanuit ‘wij versus zij’
Antropoloog als bemiddelaar en intercultureel vertaler
‘mensen zonder geschiedenis’ een stem geven
vertrekken vanuit lokale perspectieven
Belang van positionaliteit
ongekende geschiedenis aan het licht brengen a.d.h.v. lokale kennis, geschriften en verhalen
ANTROPOLOGIE ALS ‘WITTE’ DISCIPLINE
Westerse geschiedschrijving neemt dominante plaats in, in manier waarop wij naar wereld kijken
In Westen slechts één visie van wereldgeschiedenis gekend (geschiedenis van witte wereld)
Geschiedenis vanuit wit referentiekader en enkel dat referentiekader bekijken
Rijkdom aan kennis gaat verloren
What the rest think of the west:
- blik van geschiedenis omdraaien
- vertrekken vanuit lokale verhalen en geschriften
Positionaliteit:
- niet vertrekken vanuit dominante narratief
- op zoek naar die vergeten stukken geschiedenis (door uitbuiting en kolonisatie)
2
, METHODOLOGIE
Etnografisch veldwerk volgens principe van participerende observatie
Antropologen dompelen zich onder in gebruiken en tradities van culturen die ze bestuderen
Participeren en observeren
Malinowski:
- wil veldwerk doen in Papoea-Nieuw-Guinea maar WO breekt
- hij zit vast op eiland en bleef ter plaatse veldwerk doen
- ontdekt zo meerwaarde van langdurig veldwerk
- schrijft ‘Astronauts of the Western Pacific’
VELDWERK
Een antropoloog gaat alleen en voor lange tijd leven in een cultuur
Leert de taal, gebruiken en gewoontes, participeert en observeert (niet vanzelfsprekend)
Etnografische data worden gebruikt om de cultuur te analyseren en te begrijpen
Ruwe etnografische data wordt omgezet in theoretische kaders in de antropologie
Geen al te gerichte vragen
Etnografische data:
- veldwerknotities in notitieboekjes
- audio- en filmopnames
- informele momenten en reflecties
DATA
Alles registreren wat zich afspeelt op dagelijks niveau (elk klein detail)
Antropoloog kijkt niet enkel naar dramatische rituelen
Ook bv. hoe mannen en vrouwen omgaan met kinderen, onderwijsactiviteiten, dagelijkse taken, …
ETNOGRAFIE
Etnografie en antropologie worden door elkaar gebruikt
Antropologie is de ruimere academische discipline die theorieën probeert te vormen over culturen
Etnografie is wat uit antropologisch onderzoek naar voren komt
3
