SOCIALE PSYCHOLOGIE
2023-2024
Joke De Leener
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: openingscollege
Hoorcollege 2: beïnvloeden van gedrag
Hoorcollege 3: het zelf
Hoorcollege 4: Documentaire ‘perfect me’
Hoorcollege 5: build self confidence and esteem
Hoorcollege 6: nabespreking documentaires
Hoorcollege 7: sociale emoties en sociale interacties
Hoorcollege 8: cognitieve vertekeningen
Hoorcollege 9: studies i.v.m. desegregatie, contacttheorie en jigsaw model
Hoorcollege 10: Psychology of Poverty
Hoorcollege 11: attractie en intimiteit
Hoorcollege 12: theoretische background voorbereiding gastcollege prof.dr.Ir.T. Avermaete
Pagina 1 van 90
, -HOORCOLLEGE 1: OPENINGSCOLLEGE-
1.Wat is sociale psychologie? Wat doen sociale psychologen?
• De sociale psychologie is de wetenschap die de relatie tussen een individu en
(imaginaire) groepen onderzoekt, ofwel in hoeverre en hoe een individu wordt
beïnvloed door zijn omgeving.
• Sociaal psychologen zijn vaak actief als wetenschappelijk onderzoeker, als deskundige
op een bepaald gebied (reclame, loopbaanontwikkeling) of meer praktisch werkzaam
in bv trainingen rond communicatie.
• Het specialisme van de sociaal psycholoog maakt hem (meer dan andere
psychologen) interessant voor de profit sector. Een sociaal psycholoog kan
bijvoorbeeld inzicht geven in hoe reclame een bepaalde doelgroep maximaal bereikt en
beïnvloedt en zo een belangrijke bijdrage leveren aan de marketingstrategie van een
bedrijf. Hij kan ook bijdragen aan de effectiviteit van een politieke campagne. In het
verlengde hiervan vind je ze ook bij organisaties die zich richten op voorlichting en bij
goede doelen. Een sociaal psycholoog kan bij iedere organisatie die op een of andere
manier mensen wil sturen terecht.
• Het vakgebied van de sociaal psycholoog kent een overlap met dat van de
organisatiepsycholoog. Sociaal psychologen kunnen dan ook werken op HR afdelingen,
adviseren bij reorganisaties en bijdragen aan scholing en training van personeel. Bij dat
laatste zal de nadruk vooral liggen op communicatietraining.
• Sociaal psychologen die wetenschappelijk onderzoek doen houden zich bezig met
onderwerpen als de invloed van culturele verschillen op communicatie op de werkvloer,
de menselijke neiging zijn zich te conformeren naar een meerderheidsstandpunt of het
gebruik van stereotyperingen om groepen te mobiliseren.
Pagina 2 van 90
, 2. Webinar: wat zorgt ervoor dat mensen bepaald gedrag vertonen en onder welke
voorwaarden zijn zij bereid om dat te veranderen?
2.1 Kijkje in wat gedrag bepaalt (determinanten)
• Wat gaat er aan gedrag vooraf (welk gevoel en welke gedachten gaan eraan vooraf dat ze
dit gedrag stellen).
PRAKTIJK
• Te snel naar oplossingen grijpen
o Is logisch: ze willen de andere zo snel mogelijk helpen.
• Gebrekkige analyse vooraf: wat zijn nu precies de determinanten van het
probleem/gedrag?
o Als je inzicht hebt in de cognities geeft dit handvaten om het gedrag effectief te
gaan beïnvloeden.
• Kiezen voor een methode vanuit eigen voorkeuren (omdat deze ‘leuk’ of vertrouwd is), of
omdat je er subsidie voor krijgt (bv antipestprogramma’s)
STELLING
• ‘Hulpverleners gebruiken in het contact met cliënten vaak een methode of manier van
werken die vertrouw is en niet persé het beste bij de cliënt past.’
o Hulpverleners bedoelen het vaak goed.
o Beter als je er evidence-based mee omgaat: niet alleen je intuïtie, maar ook
kijken naar theorie en wetenschappelijk onderzoek over het gedrag waarmee je te
maken hebt.
THEORIE VAN GEPLAND GEDRAG
• Helpt begrijpen hoe gedrag tot stand komt.
• Zowel op doelgroepniveau als op individueel niveau.
• Wetenschappelijk onderzoek: (on)gezond eten, sporten, roken, blowen, delinquent
gedrag, condoomgebruik, tandenpoetsen, therapietrouw…
• Een theorie die heel goed is, onderzocht en waarvan geweten is dat die goed kan
verklaren waarom mensen bepaald gedrag stellen (roken, blowen, milieu vervuilen).
Pagina 3 van 90
2023-2024
Joke De Leener
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: openingscollege
Hoorcollege 2: beïnvloeden van gedrag
Hoorcollege 3: het zelf
Hoorcollege 4: Documentaire ‘perfect me’
Hoorcollege 5: build self confidence and esteem
Hoorcollege 6: nabespreking documentaires
Hoorcollege 7: sociale emoties en sociale interacties
Hoorcollege 8: cognitieve vertekeningen
Hoorcollege 9: studies i.v.m. desegregatie, contacttheorie en jigsaw model
Hoorcollege 10: Psychology of Poverty
Hoorcollege 11: attractie en intimiteit
Hoorcollege 12: theoretische background voorbereiding gastcollege prof.dr.Ir.T. Avermaete
Pagina 1 van 90
, -HOORCOLLEGE 1: OPENINGSCOLLEGE-
1.Wat is sociale psychologie? Wat doen sociale psychologen?
• De sociale psychologie is de wetenschap die de relatie tussen een individu en
(imaginaire) groepen onderzoekt, ofwel in hoeverre en hoe een individu wordt
beïnvloed door zijn omgeving.
• Sociaal psychologen zijn vaak actief als wetenschappelijk onderzoeker, als deskundige
op een bepaald gebied (reclame, loopbaanontwikkeling) of meer praktisch werkzaam
in bv trainingen rond communicatie.
• Het specialisme van de sociaal psycholoog maakt hem (meer dan andere
psychologen) interessant voor de profit sector. Een sociaal psycholoog kan
bijvoorbeeld inzicht geven in hoe reclame een bepaalde doelgroep maximaal bereikt en
beïnvloedt en zo een belangrijke bijdrage leveren aan de marketingstrategie van een
bedrijf. Hij kan ook bijdragen aan de effectiviteit van een politieke campagne. In het
verlengde hiervan vind je ze ook bij organisaties die zich richten op voorlichting en bij
goede doelen. Een sociaal psycholoog kan bij iedere organisatie die op een of andere
manier mensen wil sturen terecht.
• Het vakgebied van de sociaal psycholoog kent een overlap met dat van de
organisatiepsycholoog. Sociaal psychologen kunnen dan ook werken op HR afdelingen,
adviseren bij reorganisaties en bijdragen aan scholing en training van personeel. Bij dat
laatste zal de nadruk vooral liggen op communicatietraining.
• Sociaal psychologen die wetenschappelijk onderzoek doen houden zich bezig met
onderwerpen als de invloed van culturele verschillen op communicatie op de werkvloer,
de menselijke neiging zijn zich te conformeren naar een meerderheidsstandpunt of het
gebruik van stereotyperingen om groepen te mobiliseren.
Pagina 2 van 90
, 2. Webinar: wat zorgt ervoor dat mensen bepaald gedrag vertonen en onder welke
voorwaarden zijn zij bereid om dat te veranderen?
2.1 Kijkje in wat gedrag bepaalt (determinanten)
• Wat gaat er aan gedrag vooraf (welk gevoel en welke gedachten gaan eraan vooraf dat ze
dit gedrag stellen).
PRAKTIJK
• Te snel naar oplossingen grijpen
o Is logisch: ze willen de andere zo snel mogelijk helpen.
• Gebrekkige analyse vooraf: wat zijn nu precies de determinanten van het
probleem/gedrag?
o Als je inzicht hebt in de cognities geeft dit handvaten om het gedrag effectief te
gaan beïnvloeden.
• Kiezen voor een methode vanuit eigen voorkeuren (omdat deze ‘leuk’ of vertrouwd is), of
omdat je er subsidie voor krijgt (bv antipestprogramma’s)
STELLING
• ‘Hulpverleners gebruiken in het contact met cliënten vaak een methode of manier van
werken die vertrouw is en niet persé het beste bij de cliënt past.’
o Hulpverleners bedoelen het vaak goed.
o Beter als je er evidence-based mee omgaat: niet alleen je intuïtie, maar ook
kijken naar theorie en wetenschappelijk onderzoek over het gedrag waarmee je te
maken hebt.
THEORIE VAN GEPLAND GEDRAG
• Helpt begrijpen hoe gedrag tot stand komt.
• Zowel op doelgroepniveau als op individueel niveau.
• Wetenschappelijk onderzoek: (on)gezond eten, sporten, roken, blowen, delinquent
gedrag, condoomgebruik, tandenpoetsen, therapietrouw…
• Een theorie die heel goed is, onderzocht en waarvan geweten is dat die goed kan
verklaren waarom mensen bepaald gedrag stellen (roken, blowen, milieu vervuilen).
Pagina 3 van 90
