Biomedische wetenschappen 3
Anatomie & fysiologie van de mens – zenuwstelsel
Inhoud
1. Inleiding
2. Hersen- en ruggenmergvliezen
3. Hersenholtes en liquorcirculatie
4. Centraal zenuwstelsel
5. Perifere zenuwstelsel
6. Autonoom zenuwstelsel
1. Inleiding
ZENUWSTELSEL (ZS)
Regulerend stelsel, net als endocriene stelsel:
- Sneller & verfijnder dan endocrien stelsel door communicatie via zenuwprikkels
(neuronaal)
- Het ZS reguleert via de hypofyse ook het endocrien stelsel (vandaar: neuro-endocrien
stelsel)
ANATOMISCHE/ FUNCTIONELE INDELING VAN HET ZS
1.1. Anatomische indeling
• Het centrale zenuwstelsel (CZS)
= hersenen en ruggenmerg
Beschermd door benige structuren:
o Schedel
o Wervelzuil
• Het perifere zenuwstelsel (PZS)
= 43 paar zenuwen
Niet beschermd door benige structuren
,CZS: PZS:
43 paar zenuwen, 12 paar hersenzenuwen,
31 paar ruggenmergzenuwen
1.2. Functionele indeling
Nodig voor zijn coördinerende werking
A) Input vanuit sensorcellen/receptoren (= zintuigen)
➔ Sensibele neuronen & stijgende banen (PZS) => hersenen/ruggenmerg (CZS)
B) Centrale verwerking in neuronale netwerken (CZS)
C) Output vanuit CZS => motorische neuronen en dalende banen (PZS) => naar
effectorcellen: spieren en klieren
(=effectoren)
HET ZENUWSTELSEL: WERKINGSPRINCIPE
,1.2.1 Neuronen (zenuwcellen)
• Algemene structuur van een neuron (zie sem 1)
• Functionele indeling van neuronen
o Sensibele of afferente neuronen
o Schakel neuronen
o Motorische of efferente neuronen
1.2.2 Organisatie binnen zenuwweefsel
A) structuren voor verwerking:
• Centrum: Een verzameling/netwerk van cellichamen van zenuwcellen in het centraal
zenuwstelsel met een gemeenschappelijke functie
bvb. hartritmecentrum
• Kern of nucleus: een verzameling cellichamen van zenuwcellen in het centraal
zenuwstelsel die een anatomisch geheel vormen. bvb nucleus caudatus (basale kern)
• Ganglion: een verzameling van cellichamen van zenuwcellen in het perifeer
zenuwstelsel die een anatomisch geheel vormen. bvb spinaal ganglion
B) structuren voor aan- en afvoer
• Baan: een verzameling van neurieten binnen het centraal zenuwstelsel die op een
gezamelijke plaats ontspringen/toekomen en eenzelfde functie hebben. Bvb. de dalende
(motorische) baan
• Zenuw: een anatomisch afgelijnde bundeling van neurieten binnen het perifeer
zenuwstelsel die op een gezamelijke plaats ontspringen en eenzelfde bestemming
hebben. Bvb. de nervus ischiadicus
Elke zenuw bevat 100-den uitlopers van sensorische en/of motorische neuronen (neurieten),
omgeven door bindweefsel
ORGANISATIE VAN NEURONEN IN: ganglia; centra; kernen; zenuwen; banen,…
, Functionele indeling:
1) Vegetatief = visceraal = autonoom zenuwstelsel
Zorgen voor homeostase (instandhouding) van het inwendig milieu, dmv onbewuste
reflexen (parasympatisch ZS)
+ fight & flight respons (sympatisch ZS) bij acute stress & general adaption syndrome bij
chronische stress
Werkt onbewust & onvrijwillig
2) Animal = dierlijk = somatisch zenuwstelsel
Bewuste interactie met onze omgeving (doelgericht gedrag) Werkt bewust & vrijwillig
2. De hersen- en
ruggenmergvliezen
Anatomie & fysiologie van de mens – zenuwstelsel
Inhoud
1. Inleiding
2. Hersen- en ruggenmergvliezen
3. Hersenholtes en liquorcirculatie
4. Centraal zenuwstelsel
5. Perifere zenuwstelsel
6. Autonoom zenuwstelsel
1. Inleiding
ZENUWSTELSEL (ZS)
Regulerend stelsel, net als endocriene stelsel:
- Sneller & verfijnder dan endocrien stelsel door communicatie via zenuwprikkels
(neuronaal)
- Het ZS reguleert via de hypofyse ook het endocrien stelsel (vandaar: neuro-endocrien
stelsel)
ANATOMISCHE/ FUNCTIONELE INDELING VAN HET ZS
1.1. Anatomische indeling
• Het centrale zenuwstelsel (CZS)
= hersenen en ruggenmerg
Beschermd door benige structuren:
o Schedel
o Wervelzuil
• Het perifere zenuwstelsel (PZS)
= 43 paar zenuwen
Niet beschermd door benige structuren
,CZS: PZS:
43 paar zenuwen, 12 paar hersenzenuwen,
31 paar ruggenmergzenuwen
1.2. Functionele indeling
Nodig voor zijn coördinerende werking
A) Input vanuit sensorcellen/receptoren (= zintuigen)
➔ Sensibele neuronen & stijgende banen (PZS) => hersenen/ruggenmerg (CZS)
B) Centrale verwerking in neuronale netwerken (CZS)
C) Output vanuit CZS => motorische neuronen en dalende banen (PZS) => naar
effectorcellen: spieren en klieren
(=effectoren)
HET ZENUWSTELSEL: WERKINGSPRINCIPE
,1.2.1 Neuronen (zenuwcellen)
• Algemene structuur van een neuron (zie sem 1)
• Functionele indeling van neuronen
o Sensibele of afferente neuronen
o Schakel neuronen
o Motorische of efferente neuronen
1.2.2 Organisatie binnen zenuwweefsel
A) structuren voor verwerking:
• Centrum: Een verzameling/netwerk van cellichamen van zenuwcellen in het centraal
zenuwstelsel met een gemeenschappelijke functie
bvb. hartritmecentrum
• Kern of nucleus: een verzameling cellichamen van zenuwcellen in het centraal
zenuwstelsel die een anatomisch geheel vormen. bvb nucleus caudatus (basale kern)
• Ganglion: een verzameling van cellichamen van zenuwcellen in het perifeer
zenuwstelsel die een anatomisch geheel vormen. bvb spinaal ganglion
B) structuren voor aan- en afvoer
• Baan: een verzameling van neurieten binnen het centraal zenuwstelsel die op een
gezamelijke plaats ontspringen/toekomen en eenzelfde functie hebben. Bvb. de dalende
(motorische) baan
• Zenuw: een anatomisch afgelijnde bundeling van neurieten binnen het perifeer
zenuwstelsel die op een gezamelijke plaats ontspringen en eenzelfde bestemming
hebben. Bvb. de nervus ischiadicus
Elke zenuw bevat 100-den uitlopers van sensorische en/of motorische neuronen (neurieten),
omgeven door bindweefsel
ORGANISATIE VAN NEURONEN IN: ganglia; centra; kernen; zenuwen; banen,…
, Functionele indeling:
1) Vegetatief = visceraal = autonoom zenuwstelsel
Zorgen voor homeostase (instandhouding) van het inwendig milieu, dmv onbewuste
reflexen (parasympatisch ZS)
+ fight & flight respons (sympatisch ZS) bij acute stress & general adaption syndrome bij
chronische stress
Werkt onbewust & onvrijwillig
2) Animal = dierlijk = somatisch zenuwstelsel
Bewuste interactie met onze omgeving (doelgericht gedrag) Werkt bewust & vrijwillig
2. De hersen- en
ruggenmergvliezen
