Oumaima
GUT–BRAIN AXIS
Examensamenvatting – Dr. Peter Verstraelen
LEESWIJZER: Examengerichte samenvatting van de PowerPoint en speaker notes. Herhaling,
volledige MCQ-blokken en bronlijsten zijn gecomprimeerd; de leerinhoud en
experimentconclusies zijn behouden.
GUT–BRAIN AXIS 2025- 2026
, Oumaima
1. Neurodegeneratie: basis
Neurodegeneratie = progressief afsterven van neuronaal weefsel met neurologische
dysfunctie.
Gemeenschappelijke kenmerken: toxische/foutgevouwen eiwitaggregaten, chronische neuro-
inflammatie/inflammaging, multifactoriële oorzaak en vaak vooral symptomatische
behandeling.
Ziekte Typische eiwitten Belangrijke Kliniek
cellen/plaats
dopaminerge
motorisch + non-
α-synucleïne → Lewy neuronen substantia
Parkinson motorisch, o.a.
bodies nigra; microglia-
constipatie
activatie
nucleus basalis van
extracellulair
Meynert, limbisch geheugen, gedrag,
Alzheimer amyloïd-β +
systeem, cortex; dag-nacht, taal
intracellulair tau
microglia/astrocyten
Alzheimer is multifactoriëel: zeldzame APP/PSEN1/PSEN2-mutaties geven familiale vroege
vormen; APOE4 is een vaker voorkomend risicogen.
Omgevings-/leefstijlfactoren verschuiven risico. De presentatie bespreekt o.a. diabetes,
hypertensie, obesitas, TBI, roken, slaap en beweging.
EXAMENKERN: Eiwitaggregaten + neuro-inflammatie zijn terugkerende thema's bij zowel
Parkinson als Alzheimer.
2. Darmwand en enterisch zenuwstelsel
Darmwand van binnen naar buiten: mucosa → submucosa → muscularis → serosa.
Structuur Functie
Submucosale/Meissner-plexus secretie, absorptie en lokale doorbloeding
Myenterische/Auerbach-plexus motiliteit/peristaltiek
Enterische glia ondersteuning van enterische neuronen
ENS = 'small brain': complex intrinsiek neuronaal netwerk met veel neuronen, neuronale
subtypes en neurotransmitters.
Whole-mount + βIII-tubuline maakt ganglia en neuronale uitlopers zichtbaar.
ChAT-neuronen: cholinerg/excitatoir, motorische aansturing. Calbindine wordt in de les
gebruikt als marker voor sensorische/IPAN-neuronen.
Een geïsoleerd darmsegment behoudt motiliteit: bewijs dat darmmotiliteit intrinsiek door het
ENS kan worden gecoördineerd.
ENS staat daarnaast extrinsiek in verbinding met het CZS via autonome banen, waaronder
de nervus vagus.
MOET KENNEN: Submucosale plexus = secretie/absorptie; myenterische plexus = motiliteit.
GUT–BRAIN AXIS 2025- 2026
GUT–BRAIN AXIS
Examensamenvatting – Dr. Peter Verstraelen
LEESWIJZER: Examengerichte samenvatting van de PowerPoint en speaker notes. Herhaling,
volledige MCQ-blokken en bronlijsten zijn gecomprimeerd; de leerinhoud en
experimentconclusies zijn behouden.
GUT–BRAIN AXIS 2025- 2026
, Oumaima
1. Neurodegeneratie: basis
Neurodegeneratie = progressief afsterven van neuronaal weefsel met neurologische
dysfunctie.
Gemeenschappelijke kenmerken: toxische/foutgevouwen eiwitaggregaten, chronische neuro-
inflammatie/inflammaging, multifactoriële oorzaak en vaak vooral symptomatische
behandeling.
Ziekte Typische eiwitten Belangrijke Kliniek
cellen/plaats
dopaminerge
motorisch + non-
α-synucleïne → Lewy neuronen substantia
Parkinson motorisch, o.a.
bodies nigra; microglia-
constipatie
activatie
nucleus basalis van
extracellulair
Meynert, limbisch geheugen, gedrag,
Alzheimer amyloïd-β +
systeem, cortex; dag-nacht, taal
intracellulair tau
microglia/astrocyten
Alzheimer is multifactoriëel: zeldzame APP/PSEN1/PSEN2-mutaties geven familiale vroege
vormen; APOE4 is een vaker voorkomend risicogen.
Omgevings-/leefstijlfactoren verschuiven risico. De presentatie bespreekt o.a. diabetes,
hypertensie, obesitas, TBI, roken, slaap en beweging.
EXAMENKERN: Eiwitaggregaten + neuro-inflammatie zijn terugkerende thema's bij zowel
Parkinson als Alzheimer.
2. Darmwand en enterisch zenuwstelsel
Darmwand van binnen naar buiten: mucosa → submucosa → muscularis → serosa.
Structuur Functie
Submucosale/Meissner-plexus secretie, absorptie en lokale doorbloeding
Myenterische/Auerbach-plexus motiliteit/peristaltiek
Enterische glia ondersteuning van enterische neuronen
ENS = 'small brain': complex intrinsiek neuronaal netwerk met veel neuronen, neuronale
subtypes en neurotransmitters.
Whole-mount + βIII-tubuline maakt ganglia en neuronale uitlopers zichtbaar.
ChAT-neuronen: cholinerg/excitatoir, motorische aansturing. Calbindine wordt in de les
gebruikt als marker voor sensorische/IPAN-neuronen.
Een geïsoleerd darmsegment behoudt motiliteit: bewijs dat darmmotiliteit intrinsiek door het
ENS kan worden gecoördineerd.
ENS staat daarnaast extrinsiek in verbinding met het CZS via autonome banen, waaronder
de nervus vagus.
MOET KENNEN: Submucosale plexus = secretie/absorptie; myenterische plexus = motiliteit.
GUT–BRAIN AXIS 2025- 2026
