Hoofdstuk 8 – Protostomen
8.1 Phylum platyhelminthes (platwormen)
8.1.1 Lichaamsopbouw
8.1.2 Lichaamsfuncties
Voeding: slechts 1 opening thv uitstulpbare pharynx en verder blind eindigende
vertakkingen
Eerst extracellulaire vertering; dan intracellulaire via fagocytose - vele
parasitairen nemen rechtstreeks reeds verteerd voedsel op van gastheer:
verteringsstelsel sterk gereduceerd tot zelfs afwezig
Ademhaling: via diffusie, geen circulatiestelsel
Excretiestelsel: netwerk van vlamcellen en porien in epidermis (vooral
osmoregulatie)
Zenuwstelsel: anterior cerebraal ganglion en zenuwstrengen (laddertype) –
vrijlevende platwormen hebben fotoreceptoren op kop
Voortplanting:
Hermafrodiet, meestal kruisbevruchting
Interne bevruchting, eiafleg en externe ontwikkeling (soms via larve)
Regeneratie: in stukken: elk stuk groeit uit tot volledige platwormen
8.1.3 Classificatie
Tutbellaria (trilhaarwormen) (vrijlvend)
Tremaroda (zuigwormen) Neodermata
Cestoda (lintwormen) (parasitair)
8.1.3.1 Turbelallaria of trilhaarwormen
Vrijlevend, bewegen voort via trilharen op buikzijde
Carnivoor
Bv Dugesia
, 8.1.3.2 Trematodoa of zuigwormen
Endoparasieten, vooral van vertebraten
Hebben meestal mond- en buikzuignap
Meestal meerdere gastheren, waaronder 1 vetebraat
Bv leverbot
8.1.3.3 Cestoda of cercomeromorpha of lintwormen
Endoparasieten in darm van vertebraten
Geen eigen spijsvertering
Hechten zich vast via hun scolex met zuignapjes of haakjes
2 gastheren
8.1.4 Nut/nadeel
Sterk regeneratievermogen onderzoek op o.a. Dugesia
Productieverlies in veeteelt
Leverbot, herkauwers, schapen gevoeliger dan runderen
Tussengastheer voor lintwormen
Infecties bij de mens
Levercirrose
Schistosomiase
Runder- en varkenslintworm
8.2 Phylum annelida (ringwormen - gelede wormen)
8.2.1 Lichaamsopbouw
Leven in zee of op het land
Lichaam opgebouwd uit ringachtige segmenten - verschillende combinaties van
organen of verschillende functies ivm voortbeweging, voeding, ademhaling, excretie
– inwendig gescheiden door septa - wel info en materiaal uitwisseling tussen de
segmenten
Gespecialiseerde segmenten: bv anterior: sensorische organen bv gevoelig voor licht
(ogen) - hoofd en staart zijn geen echte segmenten, ontstaan eerst in ontwikkeling en
vormen groeizone
Hydroskelet = vloeistof in coeloom van elk segment ) peristaltische beweging
Longitudinale en ciculaire spieren contraheren afwisselend voor voortbeweging
Meestal chaetea op elk segment = borstels - vasthechten op substraat
Ventrae zenuwstreng verbindt de ganglia in elk segment en de hersenen
Intern niet gesegmenteerd spijsverteringskanaal: mond, pharynx, oesophagus, krop,
maag, darm, anus
8.1 Phylum platyhelminthes (platwormen)
8.1.1 Lichaamsopbouw
8.1.2 Lichaamsfuncties
Voeding: slechts 1 opening thv uitstulpbare pharynx en verder blind eindigende
vertakkingen
Eerst extracellulaire vertering; dan intracellulaire via fagocytose - vele
parasitairen nemen rechtstreeks reeds verteerd voedsel op van gastheer:
verteringsstelsel sterk gereduceerd tot zelfs afwezig
Ademhaling: via diffusie, geen circulatiestelsel
Excretiestelsel: netwerk van vlamcellen en porien in epidermis (vooral
osmoregulatie)
Zenuwstelsel: anterior cerebraal ganglion en zenuwstrengen (laddertype) –
vrijlevende platwormen hebben fotoreceptoren op kop
Voortplanting:
Hermafrodiet, meestal kruisbevruchting
Interne bevruchting, eiafleg en externe ontwikkeling (soms via larve)
Regeneratie: in stukken: elk stuk groeit uit tot volledige platwormen
8.1.3 Classificatie
Tutbellaria (trilhaarwormen) (vrijlvend)
Tremaroda (zuigwormen) Neodermata
Cestoda (lintwormen) (parasitair)
8.1.3.1 Turbelallaria of trilhaarwormen
Vrijlevend, bewegen voort via trilharen op buikzijde
Carnivoor
Bv Dugesia
, 8.1.3.2 Trematodoa of zuigwormen
Endoparasieten, vooral van vertebraten
Hebben meestal mond- en buikzuignap
Meestal meerdere gastheren, waaronder 1 vetebraat
Bv leverbot
8.1.3.3 Cestoda of cercomeromorpha of lintwormen
Endoparasieten in darm van vertebraten
Geen eigen spijsvertering
Hechten zich vast via hun scolex met zuignapjes of haakjes
2 gastheren
8.1.4 Nut/nadeel
Sterk regeneratievermogen onderzoek op o.a. Dugesia
Productieverlies in veeteelt
Leverbot, herkauwers, schapen gevoeliger dan runderen
Tussengastheer voor lintwormen
Infecties bij de mens
Levercirrose
Schistosomiase
Runder- en varkenslintworm
8.2 Phylum annelida (ringwormen - gelede wormen)
8.2.1 Lichaamsopbouw
Leven in zee of op het land
Lichaam opgebouwd uit ringachtige segmenten - verschillende combinaties van
organen of verschillende functies ivm voortbeweging, voeding, ademhaling, excretie
– inwendig gescheiden door septa - wel info en materiaal uitwisseling tussen de
segmenten
Gespecialiseerde segmenten: bv anterior: sensorische organen bv gevoelig voor licht
(ogen) - hoofd en staart zijn geen echte segmenten, ontstaan eerst in ontwikkeling en
vormen groeizone
Hydroskelet = vloeistof in coeloom van elk segment ) peristaltische beweging
Longitudinale en ciculaire spieren contraheren afwisselend voor voortbeweging
Meestal chaetea op elk segment = borstels - vasthechten op substraat
Ventrae zenuwstreng verbindt de ganglia in elk segment en de hersenen
Intern niet gesegmenteerd spijsverteringskanaal: mond, pharynx, oesophagus, krop,
maag, darm, anus
