Hoofdstuk 9
9.1 Hart en bloedsomloop
Het hart van een mens bestaat uit een linker en rechter helft. Elke helft bestaat uit een boezem en
kamer. Met een stethoscoop hor je twee verschillende tonen; een van het sluiten van de
hartkleppen (tussen boezem en kamer) en een van het sluiten van de slagaderkleppen (tussen de
kamers en slagaders). De hartcyclus bestaat uit drie verschillende fasen.
De kamers en de boezems zijn ontspannen (diastole) en de kamers vullen zich met bloed. →Trekken
de boezems samen (boezemsystole) en het bloed wat nog in de boezems zit gaat dan allemaal in de
kamers. → De hartkleppen sluiten en de slagaderkleppen (long en aorta) openen door de druk van de
kamersystole.
De linker en recht harthelft zijn van elkaar gescheiden door een tussenschot. De rechter helft pompt
O -arm bloed door de longslagaders richten de longen. Het O -rijke bloed komt door de longaders
terug naar de linker boezem van het hart. Dit wordt ook wel de kleine bloedsomloop genoemd.
De linker harthelft pompt het O -rijke bloed via de aorta en slagaders naar de organen. Het O -arme
bloed stroomt via de aders terug de rechter boezem in. Dit wordt ook wel de grote bloedsomloop
genoemd. De grote en kleine bloedsomloop samen vormen een dubbele bloedsomloop.
Door slagaders stroomt het bloed van het hart af, meestal vernoemt naar het orgaan waar het bloed
naartoe gaat. De eerste slagader uit de aorta brengt bloed naar de hartspier en heet de
kransslagader. In aders stroomt het bloed van de organen naar het hart toe, vernoemt naar het
orgaan waar ze vandaan komen. In je weefsel stroomt het bloed door haarvaten. Je rode bloedcellen
zitten dus altijd in een bloedvat en daarom heb je een gesloten bloedsomloop.
Bij een embryo werkt de bloedsomloop net een beetje anders. Aangezien zij al hun zuurstof binnen
krijgen via de navelstreng gebruiken ze hun longen dus nog niet. Hun rechterboezem is daarom
verbonden met hun linkerboezem door het ovale venster (foramen ovale).
Wanneer de baby wordt geboren vinden er vijf veranderingen plaats:
• De baby huilt, waardoor er meer bloed naar de longen stroomt en terug.
• Het foramen sluit en vergroeit met het tussenschot.
• De verbinding tussen aorta en longslagader, de ductus Botalli, sluit een paar dagen na de
geboorte.
• Het bloedvat tussen de navelstrengader en de holle ader sluit na het afbinden van de
navelstreng.
• De bloedvaten van de navelstreng verschrompelen enkele dagen na de geboorte.
, 9.2 Bloeddruk
Bij een hogere dan de normale g-kracht (zwaartekracht) stroomt meer bloed naar de benen en dus
minder naar het hart en het hoofd. De bloeddruk in hart en hoofd daalt. Bloeddrukreceptoren in de
aorta en de halsslagader registreren deze lagere bloeddruk. De reactie hierop is het vernauwen van
de slagaders in de benen en het verhogen van de hartslagfrequentie.
De pompdruk van het hart veroorzaakt tijdelijk een verhoging van de bloeddruk in de slagaders, de
systolische druk/ bovendruk. Het uitrekken van de slagaderwanden kun je voelen als een polsslag.
Ontspannen de kamers tijdens de diastole, dan neemt de bloeddruk weer af tot de basiswaarde: de
diastolische druk/ onderdruk.
In de loop van de jaren ontstaan in de wanden littekentjes waar vetachtige stoffen aan blijven
kleven. Dit leidt tot atherosclerose, vernauwing van bloedvaten. Cholesterol speelt hier een grote rol
in. Bij het meten van de bloeddruk heb je een manchet rond de boven arm nodig. Je moet de
bloeddruk altijd meten op de hoogte van het hart. Als je het ventiel van de manchet een beetje
opendraait dan neemt de druk langzaam af. Op een bepaald moment is de druk van de manchet net
iets lager dan de druk tijdens de systole van de linkerkamer. Op de bloeddrukmeter lees je dan de
bovendruk af. Wanneer je het bloed ongehinderd laat stromen kun je de onderdruk aflezen.
9.3 Regeling hartwerking
De elektrische activiteit begint in een gebied met gespecialiseerde spiercellen in de wand van de
rechterboezem, de sinusknoop (beweegt in een vast tempo). Door het elektrische stroompje van de
sinusknoop trekken spiervezels in de buurt samen, die weer zorgen voor een elektrisch stroompje,
waardoor er nog meer spiervezels in de buurt samentrekken. Hierdoor trekken beide boezems
tegelijk samen. De elektrische stroom bereikt een tweede gebied van het hart met gespecialiseerde
celen: de AV-knoop (in het tussenschot tussen de kamers). Hierdoor treedt er vertraging op,
waardoor de kamers iets later samentrekken dan de boezems. Van de AV-knoop naar de hartpunt
toe loopt een bundel geleidingscellen, de bundel van His. Vanuit de bundel van His verspreiden de
signalen zich in Purkinjevezels. Hierdoor start de kamersystole vanuit onder het hart. De P-top geeft
het samentrekken van de boezems weer. Het
stukje tussen de P-top en de Q komt door de
vertraging van de AV-knoop. Het QRS-complex
zorgt voor het samentrekken van de kamers en
het ontspannen van de boezems. T-top geeft de
ontspanning van de kamers weer.
Het hartritme kan versnellen en vertragen. In rust is het hartminuutvolume 4,9 L. Bij inspanning
neemt het slagvolume toe. De hoeveelheid bloed in de kamers neemt toe net als de kracht waarmee
ze samentrekken. Ook de verdeling van het bloed verandert bij inspanning. Veranderen van de
bloedverdeling gaat via kringspiertjes rond de kleine slagaders. Je zenuwstelsel speelt hierbij een
grote rol.
9.1 Hart en bloedsomloop
Het hart van een mens bestaat uit een linker en rechter helft. Elke helft bestaat uit een boezem en
kamer. Met een stethoscoop hor je twee verschillende tonen; een van het sluiten van de
hartkleppen (tussen boezem en kamer) en een van het sluiten van de slagaderkleppen (tussen de
kamers en slagaders). De hartcyclus bestaat uit drie verschillende fasen.
De kamers en de boezems zijn ontspannen (diastole) en de kamers vullen zich met bloed. →Trekken
de boezems samen (boezemsystole) en het bloed wat nog in de boezems zit gaat dan allemaal in de
kamers. → De hartkleppen sluiten en de slagaderkleppen (long en aorta) openen door de druk van de
kamersystole.
De linker en recht harthelft zijn van elkaar gescheiden door een tussenschot. De rechter helft pompt
O -arm bloed door de longslagaders richten de longen. Het O -rijke bloed komt door de longaders
terug naar de linker boezem van het hart. Dit wordt ook wel de kleine bloedsomloop genoemd.
De linker harthelft pompt het O -rijke bloed via de aorta en slagaders naar de organen. Het O -arme
bloed stroomt via de aders terug de rechter boezem in. Dit wordt ook wel de grote bloedsomloop
genoemd. De grote en kleine bloedsomloop samen vormen een dubbele bloedsomloop.
Door slagaders stroomt het bloed van het hart af, meestal vernoemt naar het orgaan waar het bloed
naartoe gaat. De eerste slagader uit de aorta brengt bloed naar de hartspier en heet de
kransslagader. In aders stroomt het bloed van de organen naar het hart toe, vernoemt naar het
orgaan waar ze vandaan komen. In je weefsel stroomt het bloed door haarvaten. Je rode bloedcellen
zitten dus altijd in een bloedvat en daarom heb je een gesloten bloedsomloop.
Bij een embryo werkt de bloedsomloop net een beetje anders. Aangezien zij al hun zuurstof binnen
krijgen via de navelstreng gebruiken ze hun longen dus nog niet. Hun rechterboezem is daarom
verbonden met hun linkerboezem door het ovale venster (foramen ovale).
Wanneer de baby wordt geboren vinden er vijf veranderingen plaats:
• De baby huilt, waardoor er meer bloed naar de longen stroomt en terug.
• Het foramen sluit en vergroeit met het tussenschot.
• De verbinding tussen aorta en longslagader, de ductus Botalli, sluit een paar dagen na de
geboorte.
• Het bloedvat tussen de navelstrengader en de holle ader sluit na het afbinden van de
navelstreng.
• De bloedvaten van de navelstreng verschrompelen enkele dagen na de geboorte.
, 9.2 Bloeddruk
Bij een hogere dan de normale g-kracht (zwaartekracht) stroomt meer bloed naar de benen en dus
minder naar het hart en het hoofd. De bloeddruk in hart en hoofd daalt. Bloeddrukreceptoren in de
aorta en de halsslagader registreren deze lagere bloeddruk. De reactie hierop is het vernauwen van
de slagaders in de benen en het verhogen van de hartslagfrequentie.
De pompdruk van het hart veroorzaakt tijdelijk een verhoging van de bloeddruk in de slagaders, de
systolische druk/ bovendruk. Het uitrekken van de slagaderwanden kun je voelen als een polsslag.
Ontspannen de kamers tijdens de diastole, dan neemt de bloeddruk weer af tot de basiswaarde: de
diastolische druk/ onderdruk.
In de loop van de jaren ontstaan in de wanden littekentjes waar vetachtige stoffen aan blijven
kleven. Dit leidt tot atherosclerose, vernauwing van bloedvaten. Cholesterol speelt hier een grote rol
in. Bij het meten van de bloeddruk heb je een manchet rond de boven arm nodig. Je moet de
bloeddruk altijd meten op de hoogte van het hart. Als je het ventiel van de manchet een beetje
opendraait dan neemt de druk langzaam af. Op een bepaald moment is de druk van de manchet net
iets lager dan de druk tijdens de systole van de linkerkamer. Op de bloeddrukmeter lees je dan de
bovendruk af. Wanneer je het bloed ongehinderd laat stromen kun je de onderdruk aflezen.
9.3 Regeling hartwerking
De elektrische activiteit begint in een gebied met gespecialiseerde spiercellen in de wand van de
rechterboezem, de sinusknoop (beweegt in een vast tempo). Door het elektrische stroompje van de
sinusknoop trekken spiervezels in de buurt samen, die weer zorgen voor een elektrisch stroompje,
waardoor er nog meer spiervezels in de buurt samentrekken. Hierdoor trekken beide boezems
tegelijk samen. De elektrische stroom bereikt een tweede gebied van het hart met gespecialiseerde
celen: de AV-knoop (in het tussenschot tussen de kamers). Hierdoor treedt er vertraging op,
waardoor de kamers iets later samentrekken dan de boezems. Van de AV-knoop naar de hartpunt
toe loopt een bundel geleidingscellen, de bundel van His. Vanuit de bundel van His verspreiden de
signalen zich in Purkinjevezels. Hierdoor start de kamersystole vanuit onder het hart. De P-top geeft
het samentrekken van de boezems weer. Het
stukje tussen de P-top en de Q komt door de
vertraging van de AV-knoop. Het QRS-complex
zorgt voor het samentrekken van de kamers en
het ontspannen van de boezems. T-top geeft de
ontspanning van de kamers weer.
Het hartritme kan versnellen en vertragen. In rust is het hartminuutvolume 4,9 L. Bij inspanning
neemt het slagvolume toe. De hoeveelheid bloed in de kamers neemt toe net als de kracht waarmee
ze samentrekken. Ook de verdeling van het bloed verandert bij inspanning. Veranderen van de
bloedverdeling gaat via kringspiertjes rond de kleine slagaders. Je zenuwstelsel speelt hierbij een
grote rol.
