H11: Emotie
Basisidee van Damasio: emoties ≠ gevoelens
Emoties = automatische reacties van je lichaam en brein
Worden geactiveerd door iets in je omgeving of in je gedachten
Zijn eigenlijk “actieprogramma’s” in je brein
Zorgen voor gedrag en lichamelijke reacties
Voorbeelden:
Hartslag gaat omhoog
Zweten
Blozen
Vluchten, schrikken, lachen
Emoties = wat je lichaam doet
Gevoelens = wat je bewust ervaart van die emoties
Dit is hoe je de emotie “voelt” in je hoofd
Je bent je ervan bewust
Voorbeelden:
“Ik ben bang”
“Ik ben verdrietig”
“Ik ben blij”
Gevoelens = wat je bewust ervaart
Belangrijk verschil
Emoties Gevoelens
Onbewust/ Bewust
automatisch
Lichaamsreacties + Innerlijke ervaring
gedrag
“Actieprogramma” “Gevoel van die
actie”
1
, Soorten emotieprogramma’s
Damasio zegt: emoties zijn niet allemaal hetzelfde, ze verschillen in complexiteit.
1: Eenvoudige emoties
Basisreacties
Vaak ook bij dieren
Voorbeelden: opwinding, afkeer, enthousiasme
2: Complexe emoties
Meer bewust en ingewikkeld
Vaak bij mensen
Voorbeelden: angst, verdriet, vreugde, verrassing, woede
3: Hypercomplexe emoties
Sterk verbonden met sociale en morele gedachten
Hogere hersenfuncties nodig
Voorbeelden: schaamte, schuld, empathie, bewondering, respect
William James: originele idee
William James zei iets verrassends:
Emotie komt ná de lichamelijke reactie
Voorbeeld:
1. Je ziet een gevaar (auto komt op je af)
2. Je lichaam reageert (hartslag omhoog, stress)
3. Je voelt pas daarna: “ik ben bang”
Dus volgens James:
Lichaam reageert eerst
Gevoel komt daarna
Damasio vs James (simpel verschil)
James: lichaam → gevoel
Damasio: breinprogramma’s → lichaam + gevoel samen, maar gevoel is
bewust deel ervan
2
, Waarom emoties belangrijk zijn
Emoties helpen je overleven:
Angst → gevaar vermijden
Plezier → herhalen van goede dingen
Walging → slechte dingen vermijden
Ze sturen je gedrag automatisch in de juiste richting
Emotie en motivatie
Emoties zijn ook je drijfveren:
Ze zetten je aan tot actie
Ze sturen je keuzes
Voorbeelden:
Angst → je vlucht
Plezier → je zoekt het opnieuw op
Verdriet → je zoekt steun
Belangrijk besluit
Emoties zijn niet hetzelfde als gevoelens
Emoties zijn lichamelijke en automatische programma’s
Gevoelens zijn bewuste ervaringen daarvan
Emoties helpen gedrag sturen en overleven
Ze zijn biologisch én sociaal belangrijk
Limbisch systeem - PFC
3
Basisidee van Damasio: emoties ≠ gevoelens
Emoties = automatische reacties van je lichaam en brein
Worden geactiveerd door iets in je omgeving of in je gedachten
Zijn eigenlijk “actieprogramma’s” in je brein
Zorgen voor gedrag en lichamelijke reacties
Voorbeelden:
Hartslag gaat omhoog
Zweten
Blozen
Vluchten, schrikken, lachen
Emoties = wat je lichaam doet
Gevoelens = wat je bewust ervaart van die emoties
Dit is hoe je de emotie “voelt” in je hoofd
Je bent je ervan bewust
Voorbeelden:
“Ik ben bang”
“Ik ben verdrietig”
“Ik ben blij”
Gevoelens = wat je bewust ervaart
Belangrijk verschil
Emoties Gevoelens
Onbewust/ Bewust
automatisch
Lichaamsreacties + Innerlijke ervaring
gedrag
“Actieprogramma” “Gevoel van die
actie”
1
, Soorten emotieprogramma’s
Damasio zegt: emoties zijn niet allemaal hetzelfde, ze verschillen in complexiteit.
1: Eenvoudige emoties
Basisreacties
Vaak ook bij dieren
Voorbeelden: opwinding, afkeer, enthousiasme
2: Complexe emoties
Meer bewust en ingewikkeld
Vaak bij mensen
Voorbeelden: angst, verdriet, vreugde, verrassing, woede
3: Hypercomplexe emoties
Sterk verbonden met sociale en morele gedachten
Hogere hersenfuncties nodig
Voorbeelden: schaamte, schuld, empathie, bewondering, respect
William James: originele idee
William James zei iets verrassends:
Emotie komt ná de lichamelijke reactie
Voorbeeld:
1. Je ziet een gevaar (auto komt op je af)
2. Je lichaam reageert (hartslag omhoog, stress)
3. Je voelt pas daarna: “ik ben bang”
Dus volgens James:
Lichaam reageert eerst
Gevoel komt daarna
Damasio vs James (simpel verschil)
James: lichaam → gevoel
Damasio: breinprogramma’s → lichaam + gevoel samen, maar gevoel is
bewust deel ervan
2
, Waarom emoties belangrijk zijn
Emoties helpen je overleven:
Angst → gevaar vermijden
Plezier → herhalen van goede dingen
Walging → slechte dingen vermijden
Ze sturen je gedrag automatisch in de juiste richting
Emotie en motivatie
Emoties zijn ook je drijfveren:
Ze zetten je aan tot actie
Ze sturen je keuzes
Voorbeelden:
Angst → je vlucht
Plezier → je zoekt het opnieuw op
Verdriet → je zoekt steun
Belangrijk besluit
Emoties zijn niet hetzelfde als gevoelens
Emoties zijn lichamelijke en automatische programma’s
Gevoelens zijn bewuste ervaringen daarvan
Emoties helpen gedrag sturen en overleven
Ze zijn biologisch én sociaal belangrijk
Limbisch systeem - PFC
3
