Samenvatting Inleiding in de gedragsneurowetenschappen H9 | Psychologie | KU Leuven | 2025/26

H9: Waken en slapen
Waarom slaap zo belangrijk is

 Ons lichaam werkt volgens ritmes (fluctuaties doorheen de tijd).
 Het belangrijkste ritme is het dag-nachtritme (slapen vs. wakker zijn).
 Zonder slaap krijg je snel problemen: slechter denken, emotionele
problemen en zelfs levensgevaarlijk bij extreme gevallen.
 Iedereen slaapt, ook dieren (zelfs prooidieren zoals muizen).

Conclusie: slaap is onmisbaar voor het brein en lichaam.



Het circadiaans ritme (biologische klok)
Dit is je interne klok van ±24 uur.

Stuurt wanneer je:

 Slaperig wordt
 Wakker en alert bent
 Zit in de hersenen in de suprachiasmatische nucleus


Hoe werkt dat?

 Licht komt binnen via je ogen
 Signaal gaat naar de SCN
 SCN stuurt hormonen en gedrag aan

Belangrijk: zonder licht raakt je ritme uit fase (bv. in
een donkere kamer of bij jetlag) →



Belangrijke hormonen
Cortisol

 Wordt ’s morgens hoog
 Zorgt voor: energie + wakker worden
 Daalt in de avond

Melatonine

 Wordt ’s avonds/nachts vrijgezet (in de epifyse)
 Zorgt voor: slaperigheid
 Wordt geremd door licht

Samen regelen ze je slaap-waakritme.

Slaapdruk doorheen de dag


1

,Hoe langer je wakker bent → hoe meer slaapdruk

Typisch patroon:

 Ochtend: eerst slaperig, daarna alert
 Na de lunch: dipje (postprandiale dip)
 Avond: opnieuw slaperig

Daarom is alles last-minute studeren zonder slaap een slecht idee.



Wat gebeurt er tijdens slaap?

Slaap is niet gewoon “uit staan”.

 Je hersenen blijven actief en volgen een slaapcyclus.
 Je hebt twee hoofdtypes slaap:


1. Slow-wave sleep (SWS, diepe slaap)

 Hersenen werken traag
 Moeilijk wakker te maken
 Belangrijk voor: herstel +
lichamelijke rust


2. REM-slaap (droomslaap)

 Hersenen actief (zoals wakker!)
 Lichaam verlamd
 Snelle oogbewegingen
 Hier droom je

Functie:

 Geheugen (informatie opslaan)
 Hersenontwikkeling


Slaapcyclus

Je doorloopt 3–4 cycli per nacht

Elke cyclus:

1. Lichte slaap
2. Diepe slaap
3. REM-slaap

Naar de ochtend toe: minder diepe slaap
+ meer REM (meer dromen)

Geheugen en slaap

2

,  Tijdens slaap wordt info geconsolideerd (vastgezet in geheugen)
 Vooral REM-slaap is belangrijk
 Daarom helpt slaap bij leren!


Invloed van omgeving

Licht = belangrijkste “tijdgever”

Andere factoren:

 Cultuur (bv. werktijden)
 Maaltijden
 Seizoenen

Voorbeeld: in noordelijke landen → meer depressie in winter (minder licht)



Slaapstoornissen (kort)

 Insomnia = moeilijk slapen
 Slaapapneu = ademstops tijdens slaap
 Narcolepsie = plots in slaap vallen



Belangrijk

Slaap is actief en noodzakelijk

Wordt gestuurd door:

 Biologische klok (SCN)
 Hormonen (melatonine &
cortisol)

Bestaat uit cycli (diepe slaap +
REM)

Essentieel voor: herstel,
geheugen, functioneren
overdag




Registratie van hersengolven

3