SAMENVATTING
STRAFRECHT
Estée Denoyel
1E BACHELOR SEMESTER 1
0
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: juridische situering.......................................................................................7
Wat is strafrecht – begrippen................................................................................................................ 7
Publiekrecht.......................................................................................................................................... 8
Materieel en formeel strafrecht............................................................................................................ 8
Nationaal en internationaal strafrecht.................................................................................................. 9
Verschil algemeen – bijzonder strafrecht.............................................................................................. 9
Hoofdstuk 2: functies en achtergronden..........................................................................10
Evolutie en wortels van het strafrecht................................................................................................ 10
1. Oorsprong en biologische wortels................................................................................................ 10
2. Strafrecht als machtsinstrument..................................................................................................... 11
3. Geschiedenis van strafrecht............................................................................................................ 11
1. Vroege middeleeuwen (11e-15e eeuw):......................................................................................11
2. Late middeleeuwen (15e-18e eeuw):........................................................................................... 11
3. Eind 18e – eind 19e eeuw: daad- en schuldstrafrecht (klassieke leer):........................................11
4. Klassiek strafrecht en codificatie:................................................................................................ 12
5. Dader- en gevaarstrafrecht – Oud sociaal verweer (19e – eerste helft 20e eeuw).......................12
6. Daderstrafrecht met een menselijk gelaat – Nieuw sociaal verweer (tweede helft 20e eeuw).....13
7. Postmodern strafrecht (laatste kwart 20e – 21e eeuw)................................................................14
Hoofdstuk 1: legaliteitsbeginsel......................................................................................15
Legaliteitsbeginsel.............................................................................................................................. 15
1. Begripsomschrijving........................................................................................................................ 16
Het lex certa-beginsel...................................................................................................................... 16
2. Wet................................................................................................................................................. 16
2.1 (straf)Wet in materiele zin......................................................................................................... 16
2.2 Algemene beginselen die door de volkerengemeenschap worden erkend.................................16
2.3 Internationale verdragen........................................................................................................... 17
3. Legaliteitscontrole.......................................................................................................................... 17
3.1. Grondwettelijk Hof.................................................................................................................... 17
3.2. Hoven en rechtbanken.............................................................................................................. 18
Hoofdstuk 2: Toepassing van de strafwet in de tijd..........................................................18
Ten tijde van de gedraging................................................................................................................. 18
Conflicten in de tijd............................................................................................................................. 19
Geen terugwerkende kracht voor strengere wetten........................................................................19
Wel terugwerkende kracht voor mildere wetten..............................................................................19
Uitzonderingen (dus géén retroactiviteit)........................................................................................ 19
3. Toepassing van de strafwet in de ruimte......................................................................19
3.1 Rechtsmachtsrecht....................................................................................................................... 19
3.2 Territorialiteit als regel.................................................................................................................. 20
3.3 Lokalisatie van het misdrijf........................................................................................................... 20
1
, 3.4 Extraterritorialiteit = uitzondering................................................................................................ 20
4. Interpretatie van de strafwet......................................................................................21
4.1 Kwalificeren en interpreteren........................................................................................................ 21
4.2 Niet interpreteren of strikt interpreteren......................................................................................21
Toegelaten interpretatiemethoden.................................................................................................. 21
4.3. Nooit naar analogie in het nadeel van de vervolgde persoon......................................................22
Hoofdstuk 1: begrippen...................................................................................................................... 22
Hoofdstuk 1: begrippen...................................................................................................................... 22
Bestanddelen van een misdrijf......................................................................................................... 23
2. constitutieve bestanddelen van een misdrijf................................................................23
2.1 het materieel bestanddeel............................................................................................................ 23
2.1.1 Een uiterlijke waarneembare gedraging.................................................................................23
2.1.2 Een handeling of een nalaten................................................................................................. 23
2.1.3 Het veroorzaken van een bepaald gevolg...............................................................................24
2.2 Het moreel bestandsdeel.............................................................................................................. 24
2.2.1 Naast handelen of nalaten ook een ingesteldheid van de dader.............................................25
Opzet bij opzettelijke misdrijven..................................................................................................... 25
Algemeen opzet............................................................................................................................... 25
Bijzonder opzet................................................................................................................................ 26
2.2.2 Ook een zware fout vereist bij onopzettelijke misdrijven........................................................26
2.3 Het wederrechterlijk bestandsdeel............................................................................................27
2.4 “Vierde” bestanddeel: Strafwaardigheid....................................................................................27
Strafuitsluitende verschoningsgronden........................................................................................... 27
3. Verzwarend bestanddeel van een misdrijf......................................................................................29
Wat zijn verzwarende bestanddelen?..............................................................................................29
Bestanddelen versus factoren......................................................................................................... 29
Hoofdstuk 2: strafbare poging.........................................................................................30
1. Begripsomschrijving........................................................................................................................ 30
Begin van uitvoering........................................................................................................................ 31
Pogingsleer: objectivisme en subjectivisme.....................................................................................31
2. Voorwaarden voor strafbaarheid..................................................................................................... 31
Onmogelijke en ondeugdelijke pogingen.........................................................................................32
Specifieke bepalingen...................................................................................................................... 32
3. Vrijwillige terugtred (Art. 9 N.Sw.)................................................................................................... 33
4. De bestraffing van de strafbare poging.......................................................................................... 33
5. Crimineel aanbod (Art. 9, §2 N.Sw.)................................................................................................ 33
Hoofdstuk 3: Rechtvaardigheidsgronden.........................................................................34
1. begripsomschrijving........................................................................................................................ 34
2. Het gebod of de toelating bij de wet............................................................................................... 35
Twee vormen................................................................................................................................... 35
Toestemming van het slachtoffer.................................................................................................... 36
3. Het bevel van de overheid.............................................................................................................. 36
4. De noodtoestand............................................................................................................................ 37
2
, Begrip.............................................................................................................................................. 37
Achtergrond..................................................................................................................................... 37
Voorwaarden................................................................................................................................... 37
Grenzen........................................................................................................................................... 37
5. de wettige verdediging................................................................................................................... 38
Begrip.............................................................................................................................................. 38
Aanvalsdaad – voorwaarden............................................................................................................ 38
Verweringsdaad – voorwaarden....................................................................................................... 38
Geen vermoedens meer.................................................................................................................. 39
Noodweerexces & uitlokking............................................................................................................ 39
Putatief noodweer............................................................................................................................ 39
6. Het wettig verzet in geval van misbruik door de overheid..............................................................39
Begrip.............................................................................................................................................. 39
Context............................................................................................................................................ 39
Voorwaarden................................................................................................................................... 39
Hoofdstuk 1: strafrechterlijke verantwoordelijkheid.........................................................40
1. Individuele verantwoordelijkheid.................................................................................................... 40
betekenis......................................................................................................................................... 40
Verschil met burgerlijk recht............................................................................................................ 40
Strafrecht en burgerlijk recht samen...............................................................................................40
Belang van kennis van burgerlijk recht............................................................................................ 41
2. Daderschap..................................................................................................................................... 41
Verschil tussen daders en deelnemers............................................................................................ 41
Drie vormen van daderschap........................................................................................................... 41
Natuurlijke of rechtspersonen als dader.......................................................................................... 42
3. Verantwoordelijkheid van Rechtspersonen.....................................................................................42
Historische achtergrond................................................................................................................... 43
Strafrechterlijke verantwoordelijkheid van alle rechtspersonen en meer........................................43
Toerekening..................................................................................................................................... 43
4. administratieve en burgerlijke aansprakelijkheid van rechtspersonen........................................45
Hoofdstuk 2: Strafbare deelneming.................................................................................45
1. Begripsbepalingen.......................................................................................................................... 45
Verschil tussen daderschap en deelneming.....................................................................................45
Soorten deelneming......................................................................................................................... 46
Casus: BRANDSTICHTING/ ontploffing..............................................................................................46
2. Voorwaarden voor strafbare deelneming........................................................................................ 47
2.1. Een misdrijf door een ander gepleegd......................................................................................47
2.2 Een deelnemingsgedraging....................................................................................................... 47
3. Bestraffing van de deelneming....................................................................................................... 49
Hoofdstuk 3: doorwerking van verzwarende bestanddelen en verzwarende factoren.........49
1. objectieve en subjectieve verzwarende bestanddelen en factoren.................................................49
Algemene kenmerken...................................................................................................................... 49
Objectief VS subjectief..................................................................................................................... 50
2. Doorwerking................................................................................................................................... 50
Objectieve verzwarende bestanddelen/factoren:.............................................................................50
Subjectieve verzwarende bestanddelen/factoren............................................................................50
3
STRAFRECHT
Estée Denoyel
1E BACHELOR SEMESTER 1
0
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: juridische situering.......................................................................................7
Wat is strafrecht – begrippen................................................................................................................ 7
Publiekrecht.......................................................................................................................................... 8
Materieel en formeel strafrecht............................................................................................................ 8
Nationaal en internationaal strafrecht.................................................................................................. 9
Verschil algemeen – bijzonder strafrecht.............................................................................................. 9
Hoofdstuk 2: functies en achtergronden..........................................................................10
Evolutie en wortels van het strafrecht................................................................................................ 10
1. Oorsprong en biologische wortels................................................................................................ 10
2. Strafrecht als machtsinstrument..................................................................................................... 11
3. Geschiedenis van strafrecht............................................................................................................ 11
1. Vroege middeleeuwen (11e-15e eeuw):......................................................................................11
2. Late middeleeuwen (15e-18e eeuw):........................................................................................... 11
3. Eind 18e – eind 19e eeuw: daad- en schuldstrafrecht (klassieke leer):........................................11
4. Klassiek strafrecht en codificatie:................................................................................................ 12
5. Dader- en gevaarstrafrecht – Oud sociaal verweer (19e – eerste helft 20e eeuw).......................12
6. Daderstrafrecht met een menselijk gelaat – Nieuw sociaal verweer (tweede helft 20e eeuw).....13
7. Postmodern strafrecht (laatste kwart 20e – 21e eeuw)................................................................14
Hoofdstuk 1: legaliteitsbeginsel......................................................................................15
Legaliteitsbeginsel.............................................................................................................................. 15
1. Begripsomschrijving........................................................................................................................ 16
Het lex certa-beginsel...................................................................................................................... 16
2. Wet................................................................................................................................................. 16
2.1 (straf)Wet in materiele zin......................................................................................................... 16
2.2 Algemene beginselen die door de volkerengemeenschap worden erkend.................................16
2.3 Internationale verdragen........................................................................................................... 17
3. Legaliteitscontrole.......................................................................................................................... 17
3.1. Grondwettelijk Hof.................................................................................................................... 17
3.2. Hoven en rechtbanken.............................................................................................................. 18
Hoofdstuk 2: Toepassing van de strafwet in de tijd..........................................................18
Ten tijde van de gedraging................................................................................................................. 18
Conflicten in de tijd............................................................................................................................. 19
Geen terugwerkende kracht voor strengere wetten........................................................................19
Wel terugwerkende kracht voor mildere wetten..............................................................................19
Uitzonderingen (dus géén retroactiviteit)........................................................................................ 19
3. Toepassing van de strafwet in de ruimte......................................................................19
3.1 Rechtsmachtsrecht....................................................................................................................... 19
3.2 Territorialiteit als regel.................................................................................................................. 20
3.3 Lokalisatie van het misdrijf........................................................................................................... 20
1
, 3.4 Extraterritorialiteit = uitzondering................................................................................................ 20
4. Interpretatie van de strafwet......................................................................................21
4.1 Kwalificeren en interpreteren........................................................................................................ 21
4.2 Niet interpreteren of strikt interpreteren......................................................................................21
Toegelaten interpretatiemethoden.................................................................................................. 21
4.3. Nooit naar analogie in het nadeel van de vervolgde persoon......................................................22
Hoofdstuk 1: begrippen...................................................................................................................... 22
Hoofdstuk 1: begrippen...................................................................................................................... 22
Bestanddelen van een misdrijf......................................................................................................... 23
2. constitutieve bestanddelen van een misdrijf................................................................23
2.1 het materieel bestanddeel............................................................................................................ 23
2.1.1 Een uiterlijke waarneembare gedraging.................................................................................23
2.1.2 Een handeling of een nalaten................................................................................................. 23
2.1.3 Het veroorzaken van een bepaald gevolg...............................................................................24
2.2 Het moreel bestandsdeel.............................................................................................................. 24
2.2.1 Naast handelen of nalaten ook een ingesteldheid van de dader.............................................25
Opzet bij opzettelijke misdrijven..................................................................................................... 25
Algemeen opzet............................................................................................................................... 25
Bijzonder opzet................................................................................................................................ 26
2.2.2 Ook een zware fout vereist bij onopzettelijke misdrijven........................................................26
2.3 Het wederrechterlijk bestandsdeel............................................................................................27
2.4 “Vierde” bestanddeel: Strafwaardigheid....................................................................................27
Strafuitsluitende verschoningsgronden........................................................................................... 27
3. Verzwarend bestanddeel van een misdrijf......................................................................................29
Wat zijn verzwarende bestanddelen?..............................................................................................29
Bestanddelen versus factoren......................................................................................................... 29
Hoofdstuk 2: strafbare poging.........................................................................................30
1. Begripsomschrijving........................................................................................................................ 30
Begin van uitvoering........................................................................................................................ 31
Pogingsleer: objectivisme en subjectivisme.....................................................................................31
2. Voorwaarden voor strafbaarheid..................................................................................................... 31
Onmogelijke en ondeugdelijke pogingen.........................................................................................32
Specifieke bepalingen...................................................................................................................... 32
3. Vrijwillige terugtred (Art. 9 N.Sw.)................................................................................................... 33
4. De bestraffing van de strafbare poging.......................................................................................... 33
5. Crimineel aanbod (Art. 9, §2 N.Sw.)................................................................................................ 33
Hoofdstuk 3: Rechtvaardigheidsgronden.........................................................................34
1. begripsomschrijving........................................................................................................................ 34
2. Het gebod of de toelating bij de wet............................................................................................... 35
Twee vormen................................................................................................................................... 35
Toestemming van het slachtoffer.................................................................................................... 36
3. Het bevel van de overheid.............................................................................................................. 36
4. De noodtoestand............................................................................................................................ 37
2
, Begrip.............................................................................................................................................. 37
Achtergrond..................................................................................................................................... 37
Voorwaarden................................................................................................................................... 37
Grenzen........................................................................................................................................... 37
5. de wettige verdediging................................................................................................................... 38
Begrip.............................................................................................................................................. 38
Aanvalsdaad – voorwaarden............................................................................................................ 38
Verweringsdaad – voorwaarden....................................................................................................... 38
Geen vermoedens meer.................................................................................................................. 39
Noodweerexces & uitlokking............................................................................................................ 39
Putatief noodweer............................................................................................................................ 39
6. Het wettig verzet in geval van misbruik door de overheid..............................................................39
Begrip.............................................................................................................................................. 39
Context............................................................................................................................................ 39
Voorwaarden................................................................................................................................... 39
Hoofdstuk 1: strafrechterlijke verantwoordelijkheid.........................................................40
1. Individuele verantwoordelijkheid.................................................................................................... 40
betekenis......................................................................................................................................... 40
Verschil met burgerlijk recht............................................................................................................ 40
Strafrecht en burgerlijk recht samen...............................................................................................40
Belang van kennis van burgerlijk recht............................................................................................ 41
2. Daderschap..................................................................................................................................... 41
Verschil tussen daders en deelnemers............................................................................................ 41
Drie vormen van daderschap........................................................................................................... 41
Natuurlijke of rechtspersonen als dader.......................................................................................... 42
3. Verantwoordelijkheid van Rechtspersonen.....................................................................................42
Historische achtergrond................................................................................................................... 43
Strafrechterlijke verantwoordelijkheid van alle rechtspersonen en meer........................................43
Toerekening..................................................................................................................................... 43
4. administratieve en burgerlijke aansprakelijkheid van rechtspersonen........................................45
Hoofdstuk 2: Strafbare deelneming.................................................................................45
1. Begripsbepalingen.......................................................................................................................... 45
Verschil tussen daderschap en deelneming.....................................................................................45
Soorten deelneming......................................................................................................................... 46
Casus: BRANDSTICHTING/ ontploffing..............................................................................................46
2. Voorwaarden voor strafbare deelneming........................................................................................ 47
2.1. Een misdrijf door een ander gepleegd......................................................................................47
2.2 Een deelnemingsgedraging....................................................................................................... 47
3. Bestraffing van de deelneming....................................................................................................... 49
Hoofdstuk 3: doorwerking van verzwarende bestanddelen en verzwarende factoren.........49
1. objectieve en subjectieve verzwarende bestanddelen en factoren.................................................49
Algemene kenmerken...................................................................................................................... 49
Objectief VS subjectief..................................................................................................................... 50
2. Doorwerking................................................................................................................................... 50
Objectieve verzwarende bestanddelen/factoren:.............................................................................50
Subjectieve verzwarende bestanddelen/factoren............................................................................50
3
