Aardrijkskunde
Hoofdstuk 1 ab + 2ab
BOEK GLOBALISERING HOOFDSTUK 1
PARAGRAAF 1 ……… ……
Mensen van verschillende sociale en culturele achtergronden zijn door moderne communicatietechnologie nauw
met elkaar verbonden. Voor hen is de wereld een Global Village: een mondiaal dorp door de wereldwijde sociale
netwerken. Verder spreek je van globalisering als landen steeds meer vervlochten: Ze hebben culturele en
economische banden met elkaar. De mate van globalisering verschilt per land. Het ene land loopt ver voor terwijl
een ander land juist nog duidelijk achter ligt in dit proces. Deze verschillen kunnen te maken hebben met het
verleden maar ook met het heden. De geografie kijkt naar deze verschillen op gebied van cultuur, demografie,
politiek en economie.
Een mogelijke indeling van de wereld is die in cultuurgebieden; gebieden met een gemeenschappelijke cultuur.
De grenzen tussen deze cultuurgebieden zijn in het echt niet zo duidelijk als de kaart 1.3 in het boek laat zien. Op
mondiaal niveau zijn er 4 brede overgangszones te onderscheiden:
→ Grensgebied tussen Noord en Latijns Amerika
→ Landen tussen Noord-afrika en sub-sahara-Afrika
→ Europa en de voormalige Sovjet-Unie
→ Zone tussen Rusland, Oost-Azië en Zuid-Azië
Zo’n cultuurgebied is niet helemaal homogeen, maar grotendeels wel. Ze delen namelijk dezelfde geschiedenis en
hebben langzamerhand een eigen culturele identiteit ontwikkeld. Taal en godsdienst spelen hierbij een grote rol.
Soms kunnen deze talen zo verschillen dat ze de lingua franca moeten gebruiken: een derde taal.
Om de wereld in te delen op grond van politieke kenmerken, kan je kijken naar de spreiding van de politieke
macht. Ongeveer 40% van de bevolking leeft in landen waar zeggenschap over hun eigen leven nog erg klein is. In
Europa is dit juist groot en er is veel democratie.
→ Het democratische gehalte kun je onder andere meten met de democratie-index (1-10). Hierin zie je kenmerken
zoals het houden van vrije verkiezingen, functioneren van de regering, de mate waarin de bevolking in de politieke
besluitvorming en hoe de politiek met mensenrechten omgaat: rechten die iedere persoon hoort te hebben.
De welvaart binnen cultuurgebieden verschilt erg. Vaak gebruiken we het BBP (bruto binnenlands product: per
inwoner) om te zien hoe het met de economie gaat in een land. Het bbp is de waarde van alle goederen en diensten
die in een land worden geproduceerd. Wil je kleiner kijken, dan kijk je naar het BRP: bruto regionaal product. In
een land kunnen grote welvaartsverschillen voorkomen Een regionale ongelijkheid wordt door een landelijk
gemiddelde verborgen. Dit gebeurt ook als er sprake is van sociale ongelijkheid.
, PARAGRAAF 2
SCHEIDINGSLIJNEN………………………………………………………………………………. ……
Tussen Azië en Europa is geen duidelijke scheidingslijn; het loopt in elkaar over en wordt vaak als schiereiland
gezien van Azië. Talen verspreiden zich uit een herkomstgebied. Dit proces noem je diffusie.
De term geopolitiek wordt vaak gebruikt om de machtsverhoudingen tussen landen te beschrijven. Zo vielen
Joegoslavië en Tsjecho-Slowakije uit elkaar; deels met grote conflicten. Ook de situatie in Oekraïne is een nieuw
voorbeeld van de veranderende politieke verhoudingen. Het Westen steunt dit land, terwijl Rusland dat zo veel
mogelijk probeert weg te houden.
Als volken zich actief afzetten tegen natievorming kan het leiden tot regionalisme: het streven naar een vorm van
zelfbestuur of een soevereine staat. Dit zorgt voor scheidingen binnen een land of continent. Als laatste kunnen
scheidingslijnen ontstaan door economische factoren: niet overal is het inkomen even hoog. Zo voelen lage
inkomsten landen zich economisch achtergesteld. Dit alles zorgt voor scheidingslijnen.
Europa heeft niet alleen te maken met verbrokkelingen. Sommige landen gingen juist zich samen voegen. Zoals
oost- en west Duitsland: dit werd later 1 staat. Dit noemen we blokvorming. Door de snelle uitbreiding van de EU
in de afgelopen paar jaren is de globalisering in dit samenwerkingsverband toegenomen.
KRIMP IN EUROPA………………………………………………………………………………… ……
Europa had in 2015 ongeveer 10% van de gehele wereldbevolking. De bevolkingsgroei hier per jaar is klein.
Europa bevindt zich namelijk in de laatste fase van de demografische transitie; de overgang van een hoog
geboorte- en sterftecijfer naar een laag geboorte- en sterftecijfer. Dit bevat 5 fases:
→ Fase 1: Mensen leven van landbouw en ambacht. Geboortecijfers zijn hoog, maar sterftecijfers ook. Veel
ziektes.
→ fase 2: Geboortecijfer blijft hoog, sterftecijfer daalt langzamerhand, want ziektes worden bestreden.
→ Fase 3: Daling geboortecijfer: De verstedelijking zorgt voor afnemende sociale invloed en gezinsgrootte.
Opvoeding wordt ook duurder + onderwijs ook. Vruchtbaarheid van de vrouw daalt enorm. Het sterftecijfer daalt
ook, door vermindering kindersterfte.
→ Fase 4: Geboorte- en sterftecijfers laag niveau. Weinig jonge vrouwen in deze fase.
→ Fase 5: Vergrijzing van de bevolking zorgt voor stijging in sterftecijfer en daling geboortecijfer →
sterfteoverschot.
De leeftijdsopbouw in een regio is een belangrijk demografisch kenmerk. Dit wordt in een bevolkingsdiagram
afgebeeld. Hierin zie je de groei, krimp, actieve en niet actieve bevolkingsgroepen zien. Het aantal mensen dat niet
actief is, in een % uitgedrukt van de productieve bevolking, noem je demografische druk.
Aandachtspunten
1. Globalisering leidt tot integratie van gebieden en samenlevingen
2. Economische ontwikkelingen zijn de drijvende kracht achter globalisering.
3. Netwerken (van bedrijven, instellingen, migranten) omspannen de wereld en oefenen hun invloed uit op
steden en gebieden, op sociale groepen en op individuen.
, PARAGRAAF 3 + 4
DE ISLAMIT ISCHE WERELD……………………………………………………… ……
Ten zuidoosten van Europa ligt de Islamitische wereld (Noord-Afrika en het Midden-Oosten). In een groot deel
van het midden-Oosten wordt Arabisch gesproken, maar in Turkije, Iran en Afghanistan worden andere talen
gesproken. In de Islamitische wereld wonen zo’n 565 miljoen mensen en daarmee woont 65% van de gehele
wereld daar. De bevolking hier is veel jonger dan in Europa. Van vergrijzing is hier namelijk nog geen sprake.
Een kenmerk van de samenlevingen in een groot deel van de Arabische wereld is dat ze eeuwenlang in stammen
waren georganiseerd. In een religieus opzicht is de Islamitische wereld dus heterogeen. Er leven hier joden en
christenen. Je kunt ze beter in 2 groepen verdelen: de soennieten en de sjiieten.
Verder is er sprake van de Arabische lente. Deze begon in december 2010. De Arabische lente is een golf van
opstanden en protesten in grote delen van de Arabische wereld. De grote sociale ongelijkheid is hiervoor een
factor. Veel mensen hebben namelijk een laag inkomen. Bij de religieuze spanningen in Jemen en Syrië spelen de
machtsverhoudingen tussen de jonge staten in het Midden-Oosten een rol. Bij andere landen speelden de massale
onvrede over de dictators, corruptie en het machtsmisbruik vooral een grote rol voor deze opstanden. In de
Noord-Afrikaanse landen is daarnaast de machtsstrijd tussen stammen van groot belang. Als laatste zijn de externe
factoren (geopolitieke) van belang. Europa heeft in de koloniale tijd veel invloed gehad op de indeling van het
Midden-Oosten.
SUB SAHARA AFRIKA
Sub-Sahara-Afrika ligt ten zuiden van de Islamtische wereld. De bevolkingsgroei hier is tweemaal zo groot als
gemiddeld in de wereld en bijna 3 keer zo groot als in Europa. Zuid-Afrika en Botswana zijn hiervan een
uitzondering. Een groot deel van de landen zit in de 3e fase en nergens ter wereld is de vruchtbaarheid zo groot:
meer dan de helft is jonger dan 15. In sub-Sahara-Afrika leven veel etnische groepen die veel verschillende talen
spreken. In de spreiding van godsdienst zie je dat de landen in de overgangszone met de islamitische wereld een
zeer hoog percentage moslims hebben. Op een aantal plaatsen komen gewelddadige conflicten voor, waar religie
soms een rol speelt: bijvoorbeeld in Mali.
Verder werden veel landen in Sub-Sahara-Afrika na de koloniale periode dictaturen. Sommige hiervan
veranderden langzamerhand in democratieën. Partijen die een rol spelen bij de democratisering, zitten in Afrika
anders in elkaar dan in Europa. Een politieke partij is verbonden aan 1 etnische groep. Er komt dus een hele groep
aan de macht, wat regelmatig zorgt voor conflicten.
Ook worstelde het vroeger met een slecht economisch imago, maar daar is de laatste jaren verandering in
gekomen. De economische groei hangt vooral samen met investeringen in communicatie en transport maar ook
met de dienstensector en de landbouw. De aantrekkende economie trekt Chinese investeerders aan en portugese
immigranten. Hierdoor is de sociale ongelijkheid in bijvoorbeeld Angola toegenomen.
In West-Afrika vind je grote regionale verschillen. Nigeria is nu de grootste economie . De meeste landen hier zijn
nog minder ontwikkeld. Veel landen zijn namelijk landlocked. De economie van veel landen is meestal erg
eenzijdig gericht op land- of mijnbouw. De natuurlijke mogelijkheden voor de landbouw zijn in West-Afrika
prima. Een groeiende vraag naar agrarische producten kan leiden tot een groei van de economie. Wel is de laatste
jaren China een steeds grotere rol gaan spelen in Sub-Sahara-Afrika. De welvaart neemt toe, en die hebben dan
ook een enorme aantrekkingskracht op de plattelanders. Het verstedelijkingstempo in deze landen is erg hoog.
, BOEK GLOBALISERING HOOFDSTUK 2
PARAGRAAF 2 + 3 + 4 ……
De drie kernregio’s in de wereld, die samen de triade vormen, zijn Europa, de VS en Japan. De economische
activiteiten waren van een economisch verder ontwikkeld gebied verschoven naar een gebied met lagere lonen,
wat uitschuiving wordt genoemd. Er kwam hierdoor een nieuwe internationale arbeidsverdeling, die snel verliep.
De laatste paar jaren is er een uitschuiving richting de Pacific Rim gaande.
De toekomst van sommige semi periferie landen is hoog, zoals die van de BRICS-landen (Brazilië, Rusland, India,
China, Zuid-Afrika). Deze landen worden aangeduid als opkomende grootmacht, met China als koploper. Doordat
belangrijke activiteiten over meerdere delen van de wereld verspreid raken, lijkt de wereld een multipolaire wereld
te worden. Meerdere gebieden vormen de machtscentra. Het is belangrijk om naar de in- en uitvoer van landen te
kijken. Als de invoer groter is dan de uitvoer, dan is er een handelstekort. Als dit langere tijd doorgaat, dan kan er
een tekort aan deviezen (buitenlands geld) komen. Er is namelijk wel genoeg geld nodig voor investeringen in het
land. Veel buitenlandse investeringen zijn tussen de triade, maar tegenwoordig ook steeds vaker in semi-periferie
landen, wat Zuid-Zuidinvesteringen worden genoemd. Groter ondernemingen vestigen zich in deze semi periferie
landen om hoge kosten te besparen, wat outsourcing heet.
De absolute ligging van plaatsen verandert niet. De bereikbaarheid van deze plaats noemen we de relatieve ligging
(hoe lang je erover doet) en kan veranderen. Door globalisering moeten er soms grotere afstanden worden
afgelegd, maar dit kan sneller en goedkoper door een verbeterde transporttechnologie. De relatieve afstanden zijn
wel verminderd, omdat transport nu sneller kan, wat ook wel tijd-ruimtecompressie wordt genoemd.
De infrastructuur voor transport is eigenlijk 1 groot netwerk van knooppunten en verbindingen. ZO’n knooppunt
wordt ook wel een hub genoemd, waarin goederen worden verzameld, overgeladen of doorgevoerd. De
verbindingen, noemen we spokes en deze zijn tussen de plaatsen. Dit netwerk wordt ook wel het
vervoers-transportnetwerk genoemd.
De globalisering is te danken aan de nieuwe
informatietechnologie. De opbouw van infrastructuur voor
internet, conference calls en iCloud vergt veel
investeringen. In de stedelijke gebieden in de
centrumlanden vind je hoogwaardige vormen van
dienstverlening met goed personeel. Dit samen vormt een
regionaal netwerk. Er is sprake van afstandsverval,
naarmate je steeds verder van de stad vandaan gaat.
Er zijn 3 groepen politieke factoren die de aantrekkelijkheid van een land voor bedrijven bepalen:
1. Politieke stabiliteit
2. Mate waarin de overheid zich bemoeit met het bedrijfsleven
3. Mate waarin de overheid indirect het vestigingsgedrag van ondernemingen beïnvloedt door te werken aan
een vestigingsklimaat.
Landen zoeken ook naar vormen van internationale samenwerking. De globalisering wordt daardoor flink
beïnvloed door de internationale besluiten en organisatie van landen. Een van de belangrijkste instellingen is de
Wereldhandelsorganisatie (WTO), die de spelregels van de wereldhandel bepaalt. Hoogontwikkelde
industrielanden maken deel uit van mondiale transnationale netwerken. Echter worden in semi-periferie landen
handelsblokken gevormd, zoals de Mercosur en UNASUR.
Hoofdstuk 1 ab + 2ab
BOEK GLOBALISERING HOOFDSTUK 1
PARAGRAAF 1 ……… ……
Mensen van verschillende sociale en culturele achtergronden zijn door moderne communicatietechnologie nauw
met elkaar verbonden. Voor hen is de wereld een Global Village: een mondiaal dorp door de wereldwijde sociale
netwerken. Verder spreek je van globalisering als landen steeds meer vervlochten: Ze hebben culturele en
economische banden met elkaar. De mate van globalisering verschilt per land. Het ene land loopt ver voor terwijl
een ander land juist nog duidelijk achter ligt in dit proces. Deze verschillen kunnen te maken hebben met het
verleden maar ook met het heden. De geografie kijkt naar deze verschillen op gebied van cultuur, demografie,
politiek en economie.
Een mogelijke indeling van de wereld is die in cultuurgebieden; gebieden met een gemeenschappelijke cultuur.
De grenzen tussen deze cultuurgebieden zijn in het echt niet zo duidelijk als de kaart 1.3 in het boek laat zien. Op
mondiaal niveau zijn er 4 brede overgangszones te onderscheiden:
→ Grensgebied tussen Noord en Latijns Amerika
→ Landen tussen Noord-afrika en sub-sahara-Afrika
→ Europa en de voormalige Sovjet-Unie
→ Zone tussen Rusland, Oost-Azië en Zuid-Azië
Zo’n cultuurgebied is niet helemaal homogeen, maar grotendeels wel. Ze delen namelijk dezelfde geschiedenis en
hebben langzamerhand een eigen culturele identiteit ontwikkeld. Taal en godsdienst spelen hierbij een grote rol.
Soms kunnen deze talen zo verschillen dat ze de lingua franca moeten gebruiken: een derde taal.
Om de wereld in te delen op grond van politieke kenmerken, kan je kijken naar de spreiding van de politieke
macht. Ongeveer 40% van de bevolking leeft in landen waar zeggenschap over hun eigen leven nog erg klein is. In
Europa is dit juist groot en er is veel democratie.
→ Het democratische gehalte kun je onder andere meten met de democratie-index (1-10). Hierin zie je kenmerken
zoals het houden van vrije verkiezingen, functioneren van de regering, de mate waarin de bevolking in de politieke
besluitvorming en hoe de politiek met mensenrechten omgaat: rechten die iedere persoon hoort te hebben.
De welvaart binnen cultuurgebieden verschilt erg. Vaak gebruiken we het BBP (bruto binnenlands product: per
inwoner) om te zien hoe het met de economie gaat in een land. Het bbp is de waarde van alle goederen en diensten
die in een land worden geproduceerd. Wil je kleiner kijken, dan kijk je naar het BRP: bruto regionaal product. In
een land kunnen grote welvaartsverschillen voorkomen Een regionale ongelijkheid wordt door een landelijk
gemiddelde verborgen. Dit gebeurt ook als er sprake is van sociale ongelijkheid.
, PARAGRAAF 2
SCHEIDINGSLIJNEN………………………………………………………………………………. ……
Tussen Azië en Europa is geen duidelijke scheidingslijn; het loopt in elkaar over en wordt vaak als schiereiland
gezien van Azië. Talen verspreiden zich uit een herkomstgebied. Dit proces noem je diffusie.
De term geopolitiek wordt vaak gebruikt om de machtsverhoudingen tussen landen te beschrijven. Zo vielen
Joegoslavië en Tsjecho-Slowakije uit elkaar; deels met grote conflicten. Ook de situatie in Oekraïne is een nieuw
voorbeeld van de veranderende politieke verhoudingen. Het Westen steunt dit land, terwijl Rusland dat zo veel
mogelijk probeert weg te houden.
Als volken zich actief afzetten tegen natievorming kan het leiden tot regionalisme: het streven naar een vorm van
zelfbestuur of een soevereine staat. Dit zorgt voor scheidingen binnen een land of continent. Als laatste kunnen
scheidingslijnen ontstaan door economische factoren: niet overal is het inkomen even hoog. Zo voelen lage
inkomsten landen zich economisch achtergesteld. Dit alles zorgt voor scheidingslijnen.
Europa heeft niet alleen te maken met verbrokkelingen. Sommige landen gingen juist zich samen voegen. Zoals
oost- en west Duitsland: dit werd later 1 staat. Dit noemen we blokvorming. Door de snelle uitbreiding van de EU
in de afgelopen paar jaren is de globalisering in dit samenwerkingsverband toegenomen.
KRIMP IN EUROPA………………………………………………………………………………… ……
Europa had in 2015 ongeveer 10% van de gehele wereldbevolking. De bevolkingsgroei hier per jaar is klein.
Europa bevindt zich namelijk in de laatste fase van de demografische transitie; de overgang van een hoog
geboorte- en sterftecijfer naar een laag geboorte- en sterftecijfer. Dit bevat 5 fases:
→ Fase 1: Mensen leven van landbouw en ambacht. Geboortecijfers zijn hoog, maar sterftecijfers ook. Veel
ziektes.
→ fase 2: Geboortecijfer blijft hoog, sterftecijfer daalt langzamerhand, want ziektes worden bestreden.
→ Fase 3: Daling geboortecijfer: De verstedelijking zorgt voor afnemende sociale invloed en gezinsgrootte.
Opvoeding wordt ook duurder + onderwijs ook. Vruchtbaarheid van de vrouw daalt enorm. Het sterftecijfer daalt
ook, door vermindering kindersterfte.
→ Fase 4: Geboorte- en sterftecijfers laag niveau. Weinig jonge vrouwen in deze fase.
→ Fase 5: Vergrijzing van de bevolking zorgt voor stijging in sterftecijfer en daling geboortecijfer →
sterfteoverschot.
De leeftijdsopbouw in een regio is een belangrijk demografisch kenmerk. Dit wordt in een bevolkingsdiagram
afgebeeld. Hierin zie je de groei, krimp, actieve en niet actieve bevolkingsgroepen zien. Het aantal mensen dat niet
actief is, in een % uitgedrukt van de productieve bevolking, noem je demografische druk.
Aandachtspunten
1. Globalisering leidt tot integratie van gebieden en samenlevingen
2. Economische ontwikkelingen zijn de drijvende kracht achter globalisering.
3. Netwerken (van bedrijven, instellingen, migranten) omspannen de wereld en oefenen hun invloed uit op
steden en gebieden, op sociale groepen en op individuen.
, PARAGRAAF 3 + 4
DE ISLAMIT ISCHE WERELD……………………………………………………… ……
Ten zuidoosten van Europa ligt de Islamitische wereld (Noord-Afrika en het Midden-Oosten). In een groot deel
van het midden-Oosten wordt Arabisch gesproken, maar in Turkije, Iran en Afghanistan worden andere talen
gesproken. In de Islamitische wereld wonen zo’n 565 miljoen mensen en daarmee woont 65% van de gehele
wereld daar. De bevolking hier is veel jonger dan in Europa. Van vergrijzing is hier namelijk nog geen sprake.
Een kenmerk van de samenlevingen in een groot deel van de Arabische wereld is dat ze eeuwenlang in stammen
waren georganiseerd. In een religieus opzicht is de Islamitische wereld dus heterogeen. Er leven hier joden en
christenen. Je kunt ze beter in 2 groepen verdelen: de soennieten en de sjiieten.
Verder is er sprake van de Arabische lente. Deze begon in december 2010. De Arabische lente is een golf van
opstanden en protesten in grote delen van de Arabische wereld. De grote sociale ongelijkheid is hiervoor een
factor. Veel mensen hebben namelijk een laag inkomen. Bij de religieuze spanningen in Jemen en Syrië spelen de
machtsverhoudingen tussen de jonge staten in het Midden-Oosten een rol. Bij andere landen speelden de massale
onvrede over de dictators, corruptie en het machtsmisbruik vooral een grote rol voor deze opstanden. In de
Noord-Afrikaanse landen is daarnaast de machtsstrijd tussen stammen van groot belang. Als laatste zijn de externe
factoren (geopolitieke) van belang. Europa heeft in de koloniale tijd veel invloed gehad op de indeling van het
Midden-Oosten.
SUB SAHARA AFRIKA
Sub-Sahara-Afrika ligt ten zuiden van de Islamtische wereld. De bevolkingsgroei hier is tweemaal zo groot als
gemiddeld in de wereld en bijna 3 keer zo groot als in Europa. Zuid-Afrika en Botswana zijn hiervan een
uitzondering. Een groot deel van de landen zit in de 3e fase en nergens ter wereld is de vruchtbaarheid zo groot:
meer dan de helft is jonger dan 15. In sub-Sahara-Afrika leven veel etnische groepen die veel verschillende talen
spreken. In de spreiding van godsdienst zie je dat de landen in de overgangszone met de islamitische wereld een
zeer hoog percentage moslims hebben. Op een aantal plaatsen komen gewelddadige conflicten voor, waar religie
soms een rol speelt: bijvoorbeeld in Mali.
Verder werden veel landen in Sub-Sahara-Afrika na de koloniale periode dictaturen. Sommige hiervan
veranderden langzamerhand in democratieën. Partijen die een rol spelen bij de democratisering, zitten in Afrika
anders in elkaar dan in Europa. Een politieke partij is verbonden aan 1 etnische groep. Er komt dus een hele groep
aan de macht, wat regelmatig zorgt voor conflicten.
Ook worstelde het vroeger met een slecht economisch imago, maar daar is de laatste jaren verandering in
gekomen. De economische groei hangt vooral samen met investeringen in communicatie en transport maar ook
met de dienstensector en de landbouw. De aantrekkende economie trekt Chinese investeerders aan en portugese
immigranten. Hierdoor is de sociale ongelijkheid in bijvoorbeeld Angola toegenomen.
In West-Afrika vind je grote regionale verschillen. Nigeria is nu de grootste economie . De meeste landen hier zijn
nog minder ontwikkeld. Veel landen zijn namelijk landlocked. De economie van veel landen is meestal erg
eenzijdig gericht op land- of mijnbouw. De natuurlijke mogelijkheden voor de landbouw zijn in West-Afrika
prima. Een groeiende vraag naar agrarische producten kan leiden tot een groei van de economie. Wel is de laatste
jaren China een steeds grotere rol gaan spelen in Sub-Sahara-Afrika. De welvaart neemt toe, en die hebben dan
ook een enorme aantrekkingskracht op de plattelanders. Het verstedelijkingstempo in deze landen is erg hoog.
, BOEK GLOBALISERING HOOFDSTUK 2
PARAGRAAF 2 + 3 + 4 ……
De drie kernregio’s in de wereld, die samen de triade vormen, zijn Europa, de VS en Japan. De economische
activiteiten waren van een economisch verder ontwikkeld gebied verschoven naar een gebied met lagere lonen,
wat uitschuiving wordt genoemd. Er kwam hierdoor een nieuwe internationale arbeidsverdeling, die snel verliep.
De laatste paar jaren is er een uitschuiving richting de Pacific Rim gaande.
De toekomst van sommige semi periferie landen is hoog, zoals die van de BRICS-landen (Brazilië, Rusland, India,
China, Zuid-Afrika). Deze landen worden aangeduid als opkomende grootmacht, met China als koploper. Doordat
belangrijke activiteiten over meerdere delen van de wereld verspreid raken, lijkt de wereld een multipolaire wereld
te worden. Meerdere gebieden vormen de machtscentra. Het is belangrijk om naar de in- en uitvoer van landen te
kijken. Als de invoer groter is dan de uitvoer, dan is er een handelstekort. Als dit langere tijd doorgaat, dan kan er
een tekort aan deviezen (buitenlands geld) komen. Er is namelijk wel genoeg geld nodig voor investeringen in het
land. Veel buitenlandse investeringen zijn tussen de triade, maar tegenwoordig ook steeds vaker in semi-periferie
landen, wat Zuid-Zuidinvesteringen worden genoemd. Groter ondernemingen vestigen zich in deze semi periferie
landen om hoge kosten te besparen, wat outsourcing heet.
De absolute ligging van plaatsen verandert niet. De bereikbaarheid van deze plaats noemen we de relatieve ligging
(hoe lang je erover doet) en kan veranderen. Door globalisering moeten er soms grotere afstanden worden
afgelegd, maar dit kan sneller en goedkoper door een verbeterde transporttechnologie. De relatieve afstanden zijn
wel verminderd, omdat transport nu sneller kan, wat ook wel tijd-ruimtecompressie wordt genoemd.
De infrastructuur voor transport is eigenlijk 1 groot netwerk van knooppunten en verbindingen. ZO’n knooppunt
wordt ook wel een hub genoemd, waarin goederen worden verzameld, overgeladen of doorgevoerd. De
verbindingen, noemen we spokes en deze zijn tussen de plaatsen. Dit netwerk wordt ook wel het
vervoers-transportnetwerk genoemd.
De globalisering is te danken aan de nieuwe
informatietechnologie. De opbouw van infrastructuur voor
internet, conference calls en iCloud vergt veel
investeringen. In de stedelijke gebieden in de
centrumlanden vind je hoogwaardige vormen van
dienstverlening met goed personeel. Dit samen vormt een
regionaal netwerk. Er is sprake van afstandsverval,
naarmate je steeds verder van de stad vandaan gaat.
Er zijn 3 groepen politieke factoren die de aantrekkelijkheid van een land voor bedrijven bepalen:
1. Politieke stabiliteit
2. Mate waarin de overheid zich bemoeit met het bedrijfsleven
3. Mate waarin de overheid indirect het vestigingsgedrag van ondernemingen beïnvloedt door te werken aan
een vestigingsklimaat.
Landen zoeken ook naar vormen van internationale samenwerking. De globalisering wordt daardoor flink
beïnvloed door de internationale besluiten en organisatie van landen. Een van de belangrijkste instellingen is de
Wereldhandelsorganisatie (WTO), die de spelregels van de wereldhandel bepaalt. Hoogontwikkelde
industrielanden maken deel uit van mondiale transnationale netwerken. Echter worden in semi-periferie landen
handelsblokken gevormd, zoals de Mercosur en UNASUR.
