Onderzoekvoorstel:
Migratie, media en
vertrouwen
Naam:
Docent: Lars Brummel
Studentenummer:
Woorden: 2998
,Inhoudsopgave
1.0 Inleiding ................................................................................................................................ 2
1.1 Probleemstelling............................................................................................................... 3
1.2 Doelstelling ....................................................................................................................... 3
1.3 Wetenschappelijke en maatschappelijke relevantie ........................................................ 4
2.0 Theoretisch kader ................................................................................................................. 5
2.1 Conceptualisatie .............................................................................................................. 5
Negatieve mediaberichtgeving over migratie ...................................................................... 5
Institutioneel vertrouwen in het migratiebeleid................................................................... 5
2.2 Theoretische literatuurstudie ........................................................................................... 6
Framing theory: hoe media percepties vormen................................................................... 6
Institutional theory of political trust .................................................................................... 6
Empirisch onderzoek: framing en vertrouwen..................................................................... 7
2.3 Causaal mechanisme ....................................................................................................... 8
2.4 Hypothese ........................................................................................................................ 8
3.0 Methode ............................................................................................................................... 9
3.1 Onderzoeksontwerp ......................................................................................................... 9
3.2 Dataverzamelingsmethode .............................................................................................. 9
3.3 Onderzoekseenheden ....................................................................................................10
3.4 Operationalisatie ............................................................................................................10
3.5 Validiteit en betrouwbaarheid.........................................................................................11
4.0 Beperkingen........................................................................................................................12
Literatuurlijst ............................................................................................................................14
, 1.0 Inleiding
In dit hoofdstuk wordt de probleemstelling beschreven. Vervolgens wordt de doelstelling en
onderzoeksvraag gepresenteerd. Tot slot de wetenschappelijke en maatschappelijke
relevantie.
1.1 Probleemstelling
Het vertrouwen van Nederlandse burgers in het migratiebeleid staat al jaren onder druk. Uit
onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat burgers die een hogere mate van
dreiging door migratie ervaren, significant lager scoren op institutioneel vertrouwen en vaker
gevoelens van maatschappelijk onbehagen rapporteren (Kunst et al., 2025; Sociaal en
Cultureel Planbureau, 2025). Aangezien institutioneel vertrouwen essentieel is voor de
legitimiteit van democratisch bestuur (Marien & Hooghe, 2011), is het urgent te begrijpen
welke factoren dit vertrouwen vormen.
Een centraal mechanisme in deze vertrouwensvorming is de rol van de media. Media bepalen
niet alleen waarover burgers denken, maar vooral hoe zij over onderwerpen denken door
bepaalde aspecten te benadrukken en andere te negeren (Scheufele & Tewksbury, 2007, p.
14). In de Nederlandse berichtgeving over migratie overheersen threat- en crisis-frames (De
Vreese et al., 2018; Roggeband & Vliegenthart, 2007). Deze negativiteit is niet toevallig:
zowel journalisten als burgers hechten structureel meer waarde aan negatieve informatie dan
aan positieve (Soroka, 2014; Trussler & Soroka, 2014).
Volgens de institutional theory of political trust verlenen burgers vertrouwen op basis van
waargenomen prestaties (Mishler & Rose, 2001). Brosius et al. (2019) tonen in 18 EU-landen
aan dat hogere zichtbaarheid van vluchtelingenberichtgeving samenhangt met lager EU-
vertrouwen, vooral onder rechtse burgers. Tegelijkertijd laat een Nederlandse experimentele
studie zien dat een zorgvuldig vormgegeven persbericht het vertrouwen in een
overheidsinstelling kan beschermen, zelfs bij slecht nieuws (Grimmelikhuijsen, De Vries &
Zijlstra, 2018). De vraag is daarmee niet óf media het vertrouwen beïnvloeden, maar onder
welke condities en via welk mechanisme. Onderzoek dat dit toetst in de Nederlandse context
en zich richt op vertrouwen in het nationale migratiebeleid ontbreekt echter, terwijl migratie
al drie jaren bovenaan de lijst van belangrijkste maatschappelijke problemen staat (Den
Ridder et al., 2025).
Migratie, media en
vertrouwen
Naam:
Docent: Lars Brummel
Studentenummer:
Woorden: 2998
,Inhoudsopgave
1.0 Inleiding ................................................................................................................................ 2
1.1 Probleemstelling............................................................................................................... 3
1.2 Doelstelling ....................................................................................................................... 3
1.3 Wetenschappelijke en maatschappelijke relevantie ........................................................ 4
2.0 Theoretisch kader ................................................................................................................. 5
2.1 Conceptualisatie .............................................................................................................. 5
Negatieve mediaberichtgeving over migratie ...................................................................... 5
Institutioneel vertrouwen in het migratiebeleid................................................................... 5
2.2 Theoretische literatuurstudie ........................................................................................... 6
Framing theory: hoe media percepties vormen................................................................... 6
Institutional theory of political trust .................................................................................... 6
Empirisch onderzoek: framing en vertrouwen..................................................................... 7
2.3 Causaal mechanisme ....................................................................................................... 8
2.4 Hypothese ........................................................................................................................ 8
3.0 Methode ............................................................................................................................... 9
3.1 Onderzoeksontwerp ......................................................................................................... 9
3.2 Dataverzamelingsmethode .............................................................................................. 9
3.3 Onderzoekseenheden ....................................................................................................10
3.4 Operationalisatie ............................................................................................................10
3.5 Validiteit en betrouwbaarheid.........................................................................................11
4.0 Beperkingen........................................................................................................................12
Literatuurlijst ............................................................................................................................14
, 1.0 Inleiding
In dit hoofdstuk wordt de probleemstelling beschreven. Vervolgens wordt de doelstelling en
onderzoeksvraag gepresenteerd. Tot slot de wetenschappelijke en maatschappelijke
relevantie.
1.1 Probleemstelling
Het vertrouwen van Nederlandse burgers in het migratiebeleid staat al jaren onder druk. Uit
onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat burgers die een hogere mate van
dreiging door migratie ervaren, significant lager scoren op institutioneel vertrouwen en vaker
gevoelens van maatschappelijk onbehagen rapporteren (Kunst et al., 2025; Sociaal en
Cultureel Planbureau, 2025). Aangezien institutioneel vertrouwen essentieel is voor de
legitimiteit van democratisch bestuur (Marien & Hooghe, 2011), is het urgent te begrijpen
welke factoren dit vertrouwen vormen.
Een centraal mechanisme in deze vertrouwensvorming is de rol van de media. Media bepalen
niet alleen waarover burgers denken, maar vooral hoe zij over onderwerpen denken door
bepaalde aspecten te benadrukken en andere te negeren (Scheufele & Tewksbury, 2007, p.
14). In de Nederlandse berichtgeving over migratie overheersen threat- en crisis-frames (De
Vreese et al., 2018; Roggeband & Vliegenthart, 2007). Deze negativiteit is niet toevallig:
zowel journalisten als burgers hechten structureel meer waarde aan negatieve informatie dan
aan positieve (Soroka, 2014; Trussler & Soroka, 2014).
Volgens de institutional theory of political trust verlenen burgers vertrouwen op basis van
waargenomen prestaties (Mishler & Rose, 2001). Brosius et al. (2019) tonen in 18 EU-landen
aan dat hogere zichtbaarheid van vluchtelingenberichtgeving samenhangt met lager EU-
vertrouwen, vooral onder rechtse burgers. Tegelijkertijd laat een Nederlandse experimentele
studie zien dat een zorgvuldig vormgegeven persbericht het vertrouwen in een
overheidsinstelling kan beschermen, zelfs bij slecht nieuws (Grimmelikhuijsen, De Vries &
Zijlstra, 2018). De vraag is daarmee niet óf media het vertrouwen beïnvloeden, maar onder
welke condities en via welk mechanisme. Onderzoek dat dit toetst in de Nederlandse context
en zich richt op vertrouwen in het nationale migratiebeleid ontbreekt echter, terwijl migratie
al drie jaren bovenaan de lijst van belangrijkste maatschappelijke problemen staat (Den
Ridder et al., 2025).
