PALLIATIEVE ZORG
Deskundigheidsbevordering en EBP
Naam:
Cursus: Palliatief redeneren – deskundigheidsbevordering en EBP
Docent:
Datum inleveren: 12 juni 2026
,Inhoud
1. Onderwerp ...........................................................................................2
1.2 Doel/ nevendoel .................................................................................3
2. Voorbereiding ......................................................................................3
2.1 Algemene voorbereiding .................................................................3
2.2 Beschrijving doelgroep ...................................................................3
3. Voorbereiding deelnemers en te ontwikkelen competenties ...............4
3.1 Voorbereiding deelnemers ..............................................................4
3.2 Te ontwikkelen competenties ..........................................................4
3.3 Toepassing rollenspel ......................................................................4
4. Benodigdheden ....................................................................................5
5. Didactische werkvormen ......................................................................5
6. Planning ...............................................................................................6
7. Leerdoelen ..........................................................................................9
8. Literatuur ...........................................................................................10
9. Evaluatie ............................................................................................12
9.1 Observatieformulier rollenspel ......................................................12
10. Bijlage ..............................................................................................13
Bijlage 1: Scripten rollenspel ..............................................................13
Bijlage 2: Opdrachtkaarten ................................................................14
Het lesplan
1
, 1. Onderwerp
Het onderwerp van de workshop is een slechtnieuwsgesprek bij mensen met cognitieve
problematiek. “Hoe vertel je slecht nieuws aan iemand die het mogelijk niet goed begrijpt of
vergeet?”
Uit onderzoek blijkt dat zorgmedewerkers het vaak moeilijk vinden om over de dood te
praten met mensen met cognitieve problematiek. Dit komt omdat zij zelf niet goed weten hoe
ze slecht nieuws het beste kunnen delen (Tuffrey-Wijne & Rose, 2017). Slecht nieuws
brengen kan gezien worden als een proces en niet als een gebeurtenis of een herhaling van
de gebeurtenis (Tuffrey-Wijne, 2012; Read, 1998).
Veranderingen kunnen leiden tot verwarring, moeite hebben met het verwerken van
informatie en verhoogde emoties. Daarnaast is het lastig als de informatie wordt vergeten en
nog eens verteld moet worden (DementiaUK, 2026). Het is belangrijk dat ieder op zijn eigen
manier mag rouwen en het gemis een plaats mag geven. Het kan voor mensen met
een verstandelijke beperking lastig te begrijpen zijn dat de dood onomkeerbaar is, maar
bieden rituelen en symbolen een houvast (Uitvaart.nl, 2026).
Bij mensen met een vroeg stadium van dementie is het meestal goed om de persoon te
informeren over het overlijden en mee te nemen in de situatie. Bij mensen in een later
stadium van dementie is de kans kleiner dat ze de informatie begrijpen, waardoor het
misschien niet gepast is om te vertellen (Alzheimer’s Society, 2026).
In de praktijk komen er regelmatig voorbeelden naar voren van zowel mensen met een
verstandelijke beperking als personen met dementie die een verlies moeten verwerken.
Een praktijkvoorbeeld betreft een vrouw die een hersenbloeding had doorgemaakt, waarbij
sprake was van een midlineshift. Zij had een zoon met een verstandelijke beperking. Omdat
de zoon veel moeite had met veranderingen, moest hij intensief begeleid worden gedurende
het traject. In samenspraak met de begeleiding en de arts is besloten om de vrouw in het
bijzijn van haar zoon van de zuurstof af te halen. De monitor bleef hierbij aangesloten, zodat
voor hem zichtbaar werd dat zijn moeder aan het overlijden was. Op deze manier kreeg hij
een concreet en visueel beeld van het stervensproces, waardoor hij hier later samen met zijn
begeleider op kon terugkijken en het beter kon verwerken.
Daarnaast is er een praktijkvoorbeeld van een vrouw met vergevorderde dementie die te
horen kreeg dat haar dochter plotseling was overleden. Haar letterlijke reactie was: “Ik geloof
dat het wel een sympathiek mens was.” De vrouw had geen besef meer van haar eigen
kinderen en de daarbij behorende emoties. Wel bleef zij regelmatig vragen naar haar dochter
en wanneer zij weer langs zou komen. In overleg met de familie is toen besloten om niet
telkens opnieuw te vertellen dat haar dochter was overleden. In plaats daarvan werd haar
verteld dat haar dochter later weer zou langskomen. Dit besluit werd genomen om te
voorkomen dat de vrouw steeds opnieuw in een rouwproces terechtkwam.
2
Deskundigheidsbevordering en EBP
Naam:
Cursus: Palliatief redeneren – deskundigheidsbevordering en EBP
Docent:
Datum inleveren: 12 juni 2026
,Inhoud
1. Onderwerp ...........................................................................................2
1.2 Doel/ nevendoel .................................................................................3
2. Voorbereiding ......................................................................................3
2.1 Algemene voorbereiding .................................................................3
2.2 Beschrijving doelgroep ...................................................................3
3. Voorbereiding deelnemers en te ontwikkelen competenties ...............4
3.1 Voorbereiding deelnemers ..............................................................4
3.2 Te ontwikkelen competenties ..........................................................4
3.3 Toepassing rollenspel ......................................................................4
4. Benodigdheden ....................................................................................5
5. Didactische werkvormen ......................................................................5
6. Planning ...............................................................................................6
7. Leerdoelen ..........................................................................................9
8. Literatuur ...........................................................................................10
9. Evaluatie ............................................................................................12
9.1 Observatieformulier rollenspel ......................................................12
10. Bijlage ..............................................................................................13
Bijlage 1: Scripten rollenspel ..............................................................13
Bijlage 2: Opdrachtkaarten ................................................................14
Het lesplan
1
, 1. Onderwerp
Het onderwerp van de workshop is een slechtnieuwsgesprek bij mensen met cognitieve
problematiek. “Hoe vertel je slecht nieuws aan iemand die het mogelijk niet goed begrijpt of
vergeet?”
Uit onderzoek blijkt dat zorgmedewerkers het vaak moeilijk vinden om over de dood te
praten met mensen met cognitieve problematiek. Dit komt omdat zij zelf niet goed weten hoe
ze slecht nieuws het beste kunnen delen (Tuffrey-Wijne & Rose, 2017). Slecht nieuws
brengen kan gezien worden als een proces en niet als een gebeurtenis of een herhaling van
de gebeurtenis (Tuffrey-Wijne, 2012; Read, 1998).
Veranderingen kunnen leiden tot verwarring, moeite hebben met het verwerken van
informatie en verhoogde emoties. Daarnaast is het lastig als de informatie wordt vergeten en
nog eens verteld moet worden (DementiaUK, 2026). Het is belangrijk dat ieder op zijn eigen
manier mag rouwen en het gemis een plaats mag geven. Het kan voor mensen met
een verstandelijke beperking lastig te begrijpen zijn dat de dood onomkeerbaar is, maar
bieden rituelen en symbolen een houvast (Uitvaart.nl, 2026).
Bij mensen met een vroeg stadium van dementie is het meestal goed om de persoon te
informeren over het overlijden en mee te nemen in de situatie. Bij mensen in een later
stadium van dementie is de kans kleiner dat ze de informatie begrijpen, waardoor het
misschien niet gepast is om te vertellen (Alzheimer’s Society, 2026).
In de praktijk komen er regelmatig voorbeelden naar voren van zowel mensen met een
verstandelijke beperking als personen met dementie die een verlies moeten verwerken.
Een praktijkvoorbeeld betreft een vrouw die een hersenbloeding had doorgemaakt, waarbij
sprake was van een midlineshift. Zij had een zoon met een verstandelijke beperking. Omdat
de zoon veel moeite had met veranderingen, moest hij intensief begeleid worden gedurende
het traject. In samenspraak met de begeleiding en de arts is besloten om de vrouw in het
bijzijn van haar zoon van de zuurstof af te halen. De monitor bleef hierbij aangesloten, zodat
voor hem zichtbaar werd dat zijn moeder aan het overlijden was. Op deze manier kreeg hij
een concreet en visueel beeld van het stervensproces, waardoor hij hier later samen met zijn
begeleider op kon terugkijken en het beter kon verwerken.
Daarnaast is er een praktijkvoorbeeld van een vrouw met vergevorderde dementie die te
horen kreeg dat haar dochter plotseling was overleden. Haar letterlijke reactie was: “Ik geloof
dat het wel een sympathiek mens was.” De vrouw had geen besef meer van haar eigen
kinderen en de daarbij behorende emoties. Wel bleef zij regelmatig vragen naar haar dochter
en wanneer zij weer langs zou komen. In overleg met de familie is toen besloten om niet
telkens opnieuw te vertellen dat haar dochter was overleden. In plaats daarvan werd haar
verteld dat haar dochter later weer zou langskomen. Dit besluit werd genomen om te
voorkomen dat de vrouw steeds opnieuw in een rouwproces terechtkwam.
2
