ICTS
Hoofdstuk 1: Positionering van ICT
1.1 Gegevens, informatie en kennis
Informatiesysteem= systeem dat gegevens (data) automatisch opslaat en verwerkt tot
bruikbare informatie (=IPO= Input Process Output model)
Eigenschappen van een informatiesysteem:
- Nood aan een geheugen (bovenaan)
- Nood aan capaciteiten die gegevens verwerken (onderaan)
- Mens, systeem & omgeving staat in verbinding met elkaar
- Digitale gegevensweergave,-opslag en -verwerking (bitsequenties)
- Geautomatiseerde verwerking
- Systematische verwerking
Systeem moet autonoom (≠mbv mensen) dingen kunnen verwerken en op grote schaal
Opm: invoer: vb. sensors (camera) of randapperatuur (toetsenbord) & uitvoer: dashboards (virtual reality)
BELANGRIJK: 1 systeem is niet altijd gelijk aan 1 machine
- Binnen organisatie gedistribueerde systemen (=individuele systemen die samenwerken)
Vb. smartwatch – smartphone – website – databank
- Tussen verschillende organisaties: economisch principe = specialisatie
Vb. webshop – betaalsysteem – facturenopmaak – pakketlevering
Eigenschap: Gegevensuitwisseling en verscheidene collaboratiemodellen
De kennispiramide: we verzamelen gegevens en verwerken ze tot nuttige informatie.
Gesystematiseerde en geautomatiseerde verwerking (adhv
technologie stapel)
Hardware: generieke hardware die van alles kan, is onveranderbaar en vaak
hetzelfde (op grote schaal)
Special-purpose Hardware = heeft specifieke, ingebakken mogelijkheden en kan
deze niet wijzigen vb. microgolfoven
In grote hoeveelheden produceren: traag en kostelijk
OPLOSSING: General-purpose Hardware = bieden een algemeen platform dat
voorzien is op de mogelijkheid om specifieke software te installeren
Software: aansturen van de hardware, kan bij iedereen anders zijn (=programmeerbaar)
De ontwikkelaar van applicatiesoftware in één laag kan gebruik maken van de diensten
in de direct onderliggende laag. Zo moet een ontwikkelaar van een applicatie niet
rechtstreeks hardware aanspreken, maar kan deze gebruik maken van verschillende
onderliggende diensten in de systeemsoftware
r
,r
, 1.2 informatie- en communicatie technologie
Definities en concepten:
Informatietechnologie (IT): bouwstenen en technologieën voor informatiesystemen
Operationele technologie (OT): technologie ter ondersteuning van industriële bedrijfsprocessen
bv: software die productieband aanstuurt
Communicatietechnologie: bouwstenen voor informatie-uitwisseling en samenwerking tussen
systemen
ICT: informatie- en communicatietechnologie
Opm: onderscheid wordt steeds minder relevant
Connectiviteit en communicatie tussen systemen is steeds meer de basisnorm
Belangrijk: (1) software opdraaien & (2) niet geïsoleerd(=communicatiecapaciteiten met andere servers)
Informatica: leer van de methoden en technieken voor het ontwikkelen, opzetten en gebruiken
van informatiesystemen
Beleidsinformatica: de studie van informatica zoals die ingezet en beheerd moet worden in een
bedrijfscontext
- Binnen bedrijven: innovatie, efficiëntiewinst & competitiviteit
- Tussen bedrijven: uitwisselen van gegevens, samenwerking en orchestreren van
bedrijfsprocessen & integratie van waardeketens
Cyberfysieke systemen (= Cyber-Physical Systems): systemen die sterk ingebed zijn in de fysieke
wereld (=embedded systems, ambient computing)
bv: thermostaat, zelfrijdende auto, ...
Klassen van systemen die sterker interageren met zijn omgeving
Internet der Dingen (=Internet-of-things, IoT) : slimme, geconnecteerde
toestellen (sensors en actuatoren)
bv: slimme verlichting, slimme energieconsumptie
opm: rol van beleidsinformaticus = inzet van technologie voor business
Business value van informatiesystemen:
- Succes hangt af van business model
Gebruik van ICT om dit business model uit te voeren
vb. operationele kostenreductie
DUS ICT ondersteunt unieke business strategie en resulteert zo in strategisch voordeel
Voordelen:
- Sneller (automatiseren)
- Optimaliseren van werking
- Slimmer en beter (organisational learning, in functie van strategie)
Rol van ICT in bedrijfscontext:
1. Fundamenteel element van bedrijfsinfrastructuur
Interne en externe communicatie, efficiëntie van bedrijfsprocessen
2. Strategische differentiator
Inzet van ICT middelen in bedrijfsstrategie en vaak tijdelijk effect
3. “Enabler” van bedrijfsflexibiliteit en adaptiviteit
Nieuwe kansen zien en nieuwe activiteiten opstarten
Mogelijkheid om te pivoteren naar nieuwe business modellen
Opm: dankzij informatietechnologie kan je je snel aanpassen aan nieuwe trends
r
, 1.3 De economische en maatschappelijke rol van
informatiesystemen
Economische rol van informatiesystemen
- 3 traditionele productiefactoren: arbeid, natuur en kapitaal
4de factor = informatie (= kennis-economie, informatiemaatschappij)
Algemene verschuiving van arbeid in de landbouw naar industrie naar diensten
- Organisatie als economische actor
o B2C: eindgebruiker, App economy
o B2B: gespecialiseerde / generieke dienstverlening bv cloud computing
Information age: digitalisering van economie en maatschappij (informatiesystemen zijn overal)
Evolutie in informatiesystemen:
- Eerste informaticasystemen: overnemen en automatiseren van bestaande
processen ( bv. Opmaak van facturen)
- Nieuwe business modellen: zoekmachines, social media, dating-apps, ...
- Socio-technische systemen: significante rol die digitale systemen opnemen in de
organisatie van de maatschappij
Informatiesystemen en hun maatschappelijke impact
1. Afhankelijkheid – gebruik van smartphone en impact op ontwikkeling van mens
2. Privacy – invloed op de persoonlijke levenssfeer
3. Vertrouwen, misinformatie, toenemende macht van technologie-bedrijven
4. Duurzaamheid (sustainability) en ecologische gevolgen : LargeLanguageModels zoals ChatGPT, Bitcoin
r
Hoofdstuk 1: Positionering van ICT
1.1 Gegevens, informatie en kennis
Informatiesysteem= systeem dat gegevens (data) automatisch opslaat en verwerkt tot
bruikbare informatie (=IPO= Input Process Output model)
Eigenschappen van een informatiesysteem:
- Nood aan een geheugen (bovenaan)
- Nood aan capaciteiten die gegevens verwerken (onderaan)
- Mens, systeem & omgeving staat in verbinding met elkaar
- Digitale gegevensweergave,-opslag en -verwerking (bitsequenties)
- Geautomatiseerde verwerking
- Systematische verwerking
Systeem moet autonoom (≠mbv mensen) dingen kunnen verwerken en op grote schaal
Opm: invoer: vb. sensors (camera) of randapperatuur (toetsenbord) & uitvoer: dashboards (virtual reality)
BELANGRIJK: 1 systeem is niet altijd gelijk aan 1 machine
- Binnen organisatie gedistribueerde systemen (=individuele systemen die samenwerken)
Vb. smartwatch – smartphone – website – databank
- Tussen verschillende organisaties: economisch principe = specialisatie
Vb. webshop – betaalsysteem – facturenopmaak – pakketlevering
Eigenschap: Gegevensuitwisseling en verscheidene collaboratiemodellen
De kennispiramide: we verzamelen gegevens en verwerken ze tot nuttige informatie.
Gesystematiseerde en geautomatiseerde verwerking (adhv
technologie stapel)
Hardware: generieke hardware die van alles kan, is onveranderbaar en vaak
hetzelfde (op grote schaal)
Special-purpose Hardware = heeft specifieke, ingebakken mogelijkheden en kan
deze niet wijzigen vb. microgolfoven
In grote hoeveelheden produceren: traag en kostelijk
OPLOSSING: General-purpose Hardware = bieden een algemeen platform dat
voorzien is op de mogelijkheid om specifieke software te installeren
Software: aansturen van de hardware, kan bij iedereen anders zijn (=programmeerbaar)
De ontwikkelaar van applicatiesoftware in één laag kan gebruik maken van de diensten
in de direct onderliggende laag. Zo moet een ontwikkelaar van een applicatie niet
rechtstreeks hardware aanspreken, maar kan deze gebruik maken van verschillende
onderliggende diensten in de systeemsoftware
r
,r
, 1.2 informatie- en communicatie technologie
Definities en concepten:
Informatietechnologie (IT): bouwstenen en technologieën voor informatiesystemen
Operationele technologie (OT): technologie ter ondersteuning van industriële bedrijfsprocessen
bv: software die productieband aanstuurt
Communicatietechnologie: bouwstenen voor informatie-uitwisseling en samenwerking tussen
systemen
ICT: informatie- en communicatietechnologie
Opm: onderscheid wordt steeds minder relevant
Connectiviteit en communicatie tussen systemen is steeds meer de basisnorm
Belangrijk: (1) software opdraaien & (2) niet geïsoleerd(=communicatiecapaciteiten met andere servers)
Informatica: leer van de methoden en technieken voor het ontwikkelen, opzetten en gebruiken
van informatiesystemen
Beleidsinformatica: de studie van informatica zoals die ingezet en beheerd moet worden in een
bedrijfscontext
- Binnen bedrijven: innovatie, efficiëntiewinst & competitiviteit
- Tussen bedrijven: uitwisselen van gegevens, samenwerking en orchestreren van
bedrijfsprocessen & integratie van waardeketens
Cyberfysieke systemen (= Cyber-Physical Systems): systemen die sterk ingebed zijn in de fysieke
wereld (=embedded systems, ambient computing)
bv: thermostaat, zelfrijdende auto, ...
Klassen van systemen die sterker interageren met zijn omgeving
Internet der Dingen (=Internet-of-things, IoT) : slimme, geconnecteerde
toestellen (sensors en actuatoren)
bv: slimme verlichting, slimme energieconsumptie
opm: rol van beleidsinformaticus = inzet van technologie voor business
Business value van informatiesystemen:
- Succes hangt af van business model
Gebruik van ICT om dit business model uit te voeren
vb. operationele kostenreductie
DUS ICT ondersteunt unieke business strategie en resulteert zo in strategisch voordeel
Voordelen:
- Sneller (automatiseren)
- Optimaliseren van werking
- Slimmer en beter (organisational learning, in functie van strategie)
Rol van ICT in bedrijfscontext:
1. Fundamenteel element van bedrijfsinfrastructuur
Interne en externe communicatie, efficiëntie van bedrijfsprocessen
2. Strategische differentiator
Inzet van ICT middelen in bedrijfsstrategie en vaak tijdelijk effect
3. “Enabler” van bedrijfsflexibiliteit en adaptiviteit
Nieuwe kansen zien en nieuwe activiteiten opstarten
Mogelijkheid om te pivoteren naar nieuwe business modellen
Opm: dankzij informatietechnologie kan je je snel aanpassen aan nieuwe trends
r
, 1.3 De economische en maatschappelijke rol van
informatiesystemen
Economische rol van informatiesystemen
- 3 traditionele productiefactoren: arbeid, natuur en kapitaal
4de factor = informatie (= kennis-economie, informatiemaatschappij)
Algemene verschuiving van arbeid in de landbouw naar industrie naar diensten
- Organisatie als economische actor
o B2C: eindgebruiker, App economy
o B2B: gespecialiseerde / generieke dienstverlening bv cloud computing
Information age: digitalisering van economie en maatschappij (informatiesystemen zijn overal)
Evolutie in informatiesystemen:
- Eerste informaticasystemen: overnemen en automatiseren van bestaande
processen ( bv. Opmaak van facturen)
- Nieuwe business modellen: zoekmachines, social media, dating-apps, ...
- Socio-technische systemen: significante rol die digitale systemen opnemen in de
organisatie van de maatschappij
Informatiesystemen en hun maatschappelijke impact
1. Afhankelijkheid – gebruik van smartphone en impact op ontwikkeling van mens
2. Privacy – invloed op de persoonlijke levenssfeer
3. Vertrouwen, misinformatie, toenemende macht van technologie-bedrijven
4. Duurzaamheid (sustainability) en ecologische gevolgen : LargeLanguageModels zoals ChatGPT, Bitcoin
r
