Open Science
Inleiding
Wat is wetenschap?
Wetenschap is een manier om de werkelijkheid systematisch te
onderzoeken om betrouwbare kennis te verkrijgen.
Het doel is om fenomenen (verschijnselen) beter te begrijpen en valide
uitspraken te doen over hoe de wereld werkt.
Wanneer je volgens een vaste, doordachte methode onderzoekt, ben je
wetenschappelijk bezig.
Simpel gezegd:
Wetenschap = op een gestructureerde en controleerbare manier kennis
verzamelen over de wereld.
De wetenschappelijke methode
De wetenschappelijke methode heeft enkele belangrijke kenmerken:
1: Empirisch
Kennis is gebaseerd op wat we kunnen waarnemen, meten en
observeren.
Geen meningen of buikgevoel, maar gegevens uit de werkelijkheid.
Voorbeeld:
Niet: “Ik denk dat stress slecht is.”
Wel: “We meten stressniveaus en bekijken het effect op slaap.”
2: Falsifieerbaar
Een hypothese moet weerlegbaar zijn.
Er moet bewijs kunnen bestaan dat ze fout kan aantonen.
Voorbeeld:
“Alle zwanen zijn wit” is falsifieerbaar → één zwarte zwaan weerlegt dit.
3: Objectief
De resultaten moeten zo weinig mogelijk beïnvloed zijn door meningen of
gevoelens van de onderzoeker.
Ze moeten stroken met de werkelijkheid.
1
,4: Systematisch
Onderzoek verloopt via vaste stappen en logische procedures.
Niet willekeurig, maar volgens een duidelijk plan.
5: Openbaar
Onderzoek moet worden gedeeld met anderen zodat het kan worden
gecontroleerd en gebruikt.
6: Repliceerbaar
Andere onderzoekers moeten het onderzoek exact kunnen herhalen en tot
gelijkaardige resultaten komen.
De wetenschappelijke cyclus
Wetenschap verloopt in een kringloop:
1. Specifieke hypothese opstellen
2. Studie ontwerpen
3. Data verzamelen
4. Data analyseren en hypotheses testen
5. Resultaten interpreteren
6. Publiceren
Daarna kunnen andere onderzoekers verder bouwen op deze resultaten. Zo blijft
wetenschap zich ontwikkelen.
Wetenschap is dus: cyclisch, samenwerkend en evoluerend
Waarom publiceren zo belangrijk is
2
, Publiceren is cruciaal omdat:
Kennis gedeeld wordt
Anderen het onderzoek kunnen controleren
Resultaten gebruikt worden in praktijk (bv. geneeskunde, onderwijs)
De samenleving erop kan vertrouwen
Gevaar bij slechte wetenschap:
Foute resultaten kunnen leiden tot verkeerde beleidskeuzes en verspilling van
miljoenen euro’s.
Beloning voor onderzoekers
Publiceren levert twee grote voordelen op:
1. Status en erkenning
Hoe meer en beter je publiceert, hoe hoger je prestige.
2. Geld en middelen
Subsidies en fondsen worden toegekend op basis van publicaties.
Daarom bestaat het gezegde: “To publish or to perish (vergaan)”
Hoe verloopt publiceren?
1. Artikel schrijven
2. Inzenden naar tijdschrift
3. Beoordeling door editor (jounral)
4. Peer review (collega-onderzoekers)
5. Feedback en herwerking
6. Aanvaarding of weigering
7. Publicatie
Dit proces kan van peer review kan maanden of jaren duren.
Closed access vs Open access
3
Inleiding
Wat is wetenschap?
Wetenschap is een manier om de werkelijkheid systematisch te
onderzoeken om betrouwbare kennis te verkrijgen.
Het doel is om fenomenen (verschijnselen) beter te begrijpen en valide
uitspraken te doen over hoe de wereld werkt.
Wanneer je volgens een vaste, doordachte methode onderzoekt, ben je
wetenschappelijk bezig.
Simpel gezegd:
Wetenschap = op een gestructureerde en controleerbare manier kennis
verzamelen over de wereld.
De wetenschappelijke methode
De wetenschappelijke methode heeft enkele belangrijke kenmerken:
1: Empirisch
Kennis is gebaseerd op wat we kunnen waarnemen, meten en
observeren.
Geen meningen of buikgevoel, maar gegevens uit de werkelijkheid.
Voorbeeld:
Niet: “Ik denk dat stress slecht is.”
Wel: “We meten stressniveaus en bekijken het effect op slaap.”
2: Falsifieerbaar
Een hypothese moet weerlegbaar zijn.
Er moet bewijs kunnen bestaan dat ze fout kan aantonen.
Voorbeeld:
“Alle zwanen zijn wit” is falsifieerbaar → één zwarte zwaan weerlegt dit.
3: Objectief
De resultaten moeten zo weinig mogelijk beïnvloed zijn door meningen of
gevoelens van de onderzoeker.
Ze moeten stroken met de werkelijkheid.
1
,4: Systematisch
Onderzoek verloopt via vaste stappen en logische procedures.
Niet willekeurig, maar volgens een duidelijk plan.
5: Openbaar
Onderzoek moet worden gedeeld met anderen zodat het kan worden
gecontroleerd en gebruikt.
6: Repliceerbaar
Andere onderzoekers moeten het onderzoek exact kunnen herhalen en tot
gelijkaardige resultaten komen.
De wetenschappelijke cyclus
Wetenschap verloopt in een kringloop:
1. Specifieke hypothese opstellen
2. Studie ontwerpen
3. Data verzamelen
4. Data analyseren en hypotheses testen
5. Resultaten interpreteren
6. Publiceren
Daarna kunnen andere onderzoekers verder bouwen op deze resultaten. Zo blijft
wetenschap zich ontwikkelen.
Wetenschap is dus: cyclisch, samenwerkend en evoluerend
Waarom publiceren zo belangrijk is
2
, Publiceren is cruciaal omdat:
Kennis gedeeld wordt
Anderen het onderzoek kunnen controleren
Resultaten gebruikt worden in praktijk (bv. geneeskunde, onderwijs)
De samenleving erop kan vertrouwen
Gevaar bij slechte wetenschap:
Foute resultaten kunnen leiden tot verkeerde beleidskeuzes en verspilling van
miljoenen euro’s.
Beloning voor onderzoekers
Publiceren levert twee grote voordelen op:
1. Status en erkenning
Hoe meer en beter je publiceert, hoe hoger je prestige.
2. Geld en middelen
Subsidies en fondsen worden toegekend op basis van publicaties.
Daarom bestaat het gezegde: “To publish or to perish (vergaan)”
Hoe verloopt publiceren?
1. Artikel schrijven
2. Inzenden naar tijdschrift
3. Beoordeling door editor (jounral)
4. Peer review (collega-onderzoekers)
5. Feedback en herwerking
6. Aanvaarding of weigering
7. Publicatie
Dit proces kan van peer review kan maanden of jaren duren.
Closed access vs Open access
3
