Bouwwetenschappen en materialenleer
1. VOORBEREIDENDE WERKEN
1. Het terrein
1.1 De ligging
Ligging
Bestemming vh terreinbouwgrond – ja / nee
Geschikt voor bewoning / eengezinswoningja / nee
Grootte vh terreinvrijstaande woning / half open / gesloten
Vorm vh terrein…
Rooilijn / bouwlijn / bouwzone / bouwvrije zones…
Oriëntatie…
Nutsvoorzieningenja / nee
Erfdienstbaarhedenja / nee
Overstomingsgevoeligheidja / nee
Antwoorden: technische dienst vd gemeente/stad/verkoper/immo-
kantoor/notaris/omwonenden
1.2 De ondergrond
Ondergrond
Ondergrond = samenstelling vd grondlagen, draagvermogen vd ondergrond en
grondwaterstand
o Bepalen het funderingssysteem en soms zelf de vorm vh toekomstige gebouw
o Kan de oorzaak van bouwschade zijn
Hoe bepalen?
o Terreinverkenning
o Bodemonderzoek
1.3 De terreinverkenning
Terreinverkenning
Tekenen van grondverschuivingen of sterke erosie van taluds?
Tekenen van plaatselijke verzakkingen?
Bruuske wijzigingen vh reliëf van hellingen?
Aanduidingen omtrent de aanwezigheid van aangevoerde grond, aanwezigheid van ophogingen,
storten van afval en huisvuil, enz.?
Plotse wijziging vd aard vd grond?
Soorten bomen, hoogte, omtrek en staat?
Sporen ve oude waterloop?
Sporen van eventuele overstromingen?
Waterplanten?
2. De grond
2.1 Vereenvoudigde classificatie: losse vs. rotsachtige grond
2.1.1 Losse grond
Losse grond
Gekenmerkt door
o Korrelsamenstelling
o Consistentie (samenhang)
o Gehalte aan organische en kalkhoudende stoffen
1
,Bouwwetenschappen en materialenleer
Opdeling volgens grootte
Aard
granulaat
Klei < 0.002 mm
Leem 0.002 – 0.06 mm
Zand 0.06 – 2 mm
Volgens korrelsamenstelling
Zacht en vettig gevoel bij het kneden, behalve bij stevige klei
Klei kleeft aan de vingers à handen wassen om te verwijderen
Klei droogt langzaam en blijft lang plastisch
Klei Met het mes doorsnijden à effen en glanzend vlak
Met water kneden à trage absorptie water en opzwellen
Met water verzadigd à na droging grote barsten door grote krimp
Om gedroogde klei te breken is een aanzienlijke druk vereist
Ruw gevoel wanneer men hem tussen de vingers wrijft
Van de handen verwijderen door ze tegen elkaar te wrijven
Leemkorrels knarsen tussen tanden
Leem
Leem absorbeert gemakkelijk water
Wanneer natte leem in de handen wordt geschud, krijgt hij een glanzend uitzicht
Wanneer hij wordt samengedrukt, wordt zijn oppervlak opnieuw droog
Zandkorrels zijn doorgaans zichtbaar met het blote oog
Zand Geen enkele plasticiteit
In droge toestand, lopen de zandkorrels door de vingers
Grind De korrels hebben een diameter van meer dan 2 mm
Hun diameter is groter dan 60 mm
Keien
In de praktijk à samengestelde mengsels
Volgens consistentie
Consistentie = dichtheid ve stof, dikte, samenhang, stevigheid, vastheid en verband
o Onsamenhangende grond: grond uit zand en/of grind
o Samenhangende of cohesieve grond: grond uit leem en/of klei
Gehalte organische en kalkhoudende stoffen
Organisch
o Plantaardige afvalstoffen in ontbinding
o Donkerbruine kleur
o Geur
Indien groot gehalte organische stoffen à verdachte funderingsgrond à voorzichtig
Grote waterabsorptie vd grond = teelaarde = toplaag = geen funderingsgrond
Kalkhoudend
o Zand + kalk = uitzicht van rotsgrond (= kalkzandsteen)
o Beperkte draagkracht, steeds plaatselijk
2.1.2 Rotsachtige grond
Rotsachtige grond
2
,Bouwwetenschappen en materialenleer
Sterkte = verbinding tussen fragmenten die blokken of banken vormen
Verkleining nodig ifv uitgraving
Kunnen verweren tot losse grond
Gevaar = scheidingsvlakken breuk + verglijden
Bv. een pier aan de kust
2.2 Basisbegrippen over grond
Karakteristieken
Fysische karakteristieken
o Samenstelling = korrels + water + lucht
o In bepaalde verhouding
o Verhouding = dichtheid van de grond
Mechanische karakteristieken
o Inwendige wrijvingshoek = hoek waarlangs grond afschuift
o Cohesie of samenhang
o Samendrukbaarheid (= gevolg van zetten ve constructie)
o Consolidatie = het proces waarbij waterverzadigde grond samengedrukt wordt onder
invloed ve langdurige belasting, zoals een wegaanleg of gebouw
Klei = zeer lange consolidatie
Zand = snelle consolidatie
o Natuurlijk talud = de hoek waaronder ontgraven uit grond zichzelf blijft ontstaan (= schuin)
Zodat de grond niet inzakt
3
, Bouwwetenschappen en materialenleer
Draagvermogen van grond
Grondmechanisme proeven
ter plaatse
o Bepaling grensdraagvermogen vd grond op de plaats waar de fundering is voorzien
Grensdraagvermogen of evenwichtsdraagvermogen, waarbij het bouwwerk
wegzakt of kantelt
Vervormingsdraagvermogen of vormveranderingsdraagvermogen waarbij de
zetting vh bouwwerk ontoelaatbaar groot wordt of de vaste stand tov de
omgeving niet voldoende is gewaarborgd (bv. Toren van Pisa)
Gedraagvermogen afhankelijk van
o De natuurlijke druk op dat niveau
o De afmetingen vd fundering
o De cohesie vd betrokken lagen in de evenwichtsberekening
o De inwendige wrijvingshoek en de samendrukbaarheid van deze lagen
o Het volumegewicht vd lagen gelegen onder het funderingsniveau
o De grondwaterstand
GRENSDRAAGVERMOGEN = toelaatbaar draagvermogen x veiligheidsfactor 2 à 3
Grondwater
Capillair water (= opstijgend water) = water stijgt boven niveau freatisch oppervlak
Pendulair water = in bovenste laag grond, tgv doorzakkend hemelwater
Freatisch water / freatisch vlak
o Hoogste stand = na de winter
4
1. VOORBEREIDENDE WERKEN
1. Het terrein
1.1 De ligging
Ligging
Bestemming vh terreinbouwgrond – ja / nee
Geschikt voor bewoning / eengezinswoningja / nee
Grootte vh terreinvrijstaande woning / half open / gesloten
Vorm vh terrein…
Rooilijn / bouwlijn / bouwzone / bouwvrije zones…
Oriëntatie…
Nutsvoorzieningenja / nee
Erfdienstbaarhedenja / nee
Overstomingsgevoeligheidja / nee
Antwoorden: technische dienst vd gemeente/stad/verkoper/immo-
kantoor/notaris/omwonenden
1.2 De ondergrond
Ondergrond
Ondergrond = samenstelling vd grondlagen, draagvermogen vd ondergrond en
grondwaterstand
o Bepalen het funderingssysteem en soms zelf de vorm vh toekomstige gebouw
o Kan de oorzaak van bouwschade zijn
Hoe bepalen?
o Terreinverkenning
o Bodemonderzoek
1.3 De terreinverkenning
Terreinverkenning
Tekenen van grondverschuivingen of sterke erosie van taluds?
Tekenen van plaatselijke verzakkingen?
Bruuske wijzigingen vh reliëf van hellingen?
Aanduidingen omtrent de aanwezigheid van aangevoerde grond, aanwezigheid van ophogingen,
storten van afval en huisvuil, enz.?
Plotse wijziging vd aard vd grond?
Soorten bomen, hoogte, omtrek en staat?
Sporen ve oude waterloop?
Sporen van eventuele overstromingen?
Waterplanten?
2. De grond
2.1 Vereenvoudigde classificatie: losse vs. rotsachtige grond
2.1.1 Losse grond
Losse grond
Gekenmerkt door
o Korrelsamenstelling
o Consistentie (samenhang)
o Gehalte aan organische en kalkhoudende stoffen
1
,Bouwwetenschappen en materialenleer
Opdeling volgens grootte
Aard
granulaat
Klei < 0.002 mm
Leem 0.002 – 0.06 mm
Zand 0.06 – 2 mm
Volgens korrelsamenstelling
Zacht en vettig gevoel bij het kneden, behalve bij stevige klei
Klei kleeft aan de vingers à handen wassen om te verwijderen
Klei droogt langzaam en blijft lang plastisch
Klei Met het mes doorsnijden à effen en glanzend vlak
Met water kneden à trage absorptie water en opzwellen
Met water verzadigd à na droging grote barsten door grote krimp
Om gedroogde klei te breken is een aanzienlijke druk vereist
Ruw gevoel wanneer men hem tussen de vingers wrijft
Van de handen verwijderen door ze tegen elkaar te wrijven
Leemkorrels knarsen tussen tanden
Leem
Leem absorbeert gemakkelijk water
Wanneer natte leem in de handen wordt geschud, krijgt hij een glanzend uitzicht
Wanneer hij wordt samengedrukt, wordt zijn oppervlak opnieuw droog
Zandkorrels zijn doorgaans zichtbaar met het blote oog
Zand Geen enkele plasticiteit
In droge toestand, lopen de zandkorrels door de vingers
Grind De korrels hebben een diameter van meer dan 2 mm
Hun diameter is groter dan 60 mm
Keien
In de praktijk à samengestelde mengsels
Volgens consistentie
Consistentie = dichtheid ve stof, dikte, samenhang, stevigheid, vastheid en verband
o Onsamenhangende grond: grond uit zand en/of grind
o Samenhangende of cohesieve grond: grond uit leem en/of klei
Gehalte organische en kalkhoudende stoffen
Organisch
o Plantaardige afvalstoffen in ontbinding
o Donkerbruine kleur
o Geur
Indien groot gehalte organische stoffen à verdachte funderingsgrond à voorzichtig
Grote waterabsorptie vd grond = teelaarde = toplaag = geen funderingsgrond
Kalkhoudend
o Zand + kalk = uitzicht van rotsgrond (= kalkzandsteen)
o Beperkte draagkracht, steeds plaatselijk
2.1.2 Rotsachtige grond
Rotsachtige grond
2
,Bouwwetenschappen en materialenleer
Sterkte = verbinding tussen fragmenten die blokken of banken vormen
Verkleining nodig ifv uitgraving
Kunnen verweren tot losse grond
Gevaar = scheidingsvlakken breuk + verglijden
Bv. een pier aan de kust
2.2 Basisbegrippen over grond
Karakteristieken
Fysische karakteristieken
o Samenstelling = korrels + water + lucht
o In bepaalde verhouding
o Verhouding = dichtheid van de grond
Mechanische karakteristieken
o Inwendige wrijvingshoek = hoek waarlangs grond afschuift
o Cohesie of samenhang
o Samendrukbaarheid (= gevolg van zetten ve constructie)
o Consolidatie = het proces waarbij waterverzadigde grond samengedrukt wordt onder
invloed ve langdurige belasting, zoals een wegaanleg of gebouw
Klei = zeer lange consolidatie
Zand = snelle consolidatie
o Natuurlijk talud = de hoek waaronder ontgraven uit grond zichzelf blijft ontstaan (= schuin)
Zodat de grond niet inzakt
3
, Bouwwetenschappen en materialenleer
Draagvermogen van grond
Grondmechanisme proeven
ter plaatse
o Bepaling grensdraagvermogen vd grond op de plaats waar de fundering is voorzien
Grensdraagvermogen of evenwichtsdraagvermogen, waarbij het bouwwerk
wegzakt of kantelt
Vervormingsdraagvermogen of vormveranderingsdraagvermogen waarbij de
zetting vh bouwwerk ontoelaatbaar groot wordt of de vaste stand tov de
omgeving niet voldoende is gewaarborgd (bv. Toren van Pisa)
Gedraagvermogen afhankelijk van
o De natuurlijke druk op dat niveau
o De afmetingen vd fundering
o De cohesie vd betrokken lagen in de evenwichtsberekening
o De inwendige wrijvingshoek en de samendrukbaarheid van deze lagen
o Het volumegewicht vd lagen gelegen onder het funderingsniveau
o De grondwaterstand
GRENSDRAAGVERMOGEN = toelaatbaar draagvermogen x veiligheidsfactor 2 à 3
Grondwater
Capillair water (= opstijgend water) = water stijgt boven niveau freatisch oppervlak
Pendulair water = in bovenste laag grond, tgv doorzakkend hemelwater
Freatisch water / freatisch vlak
o Hoogste stand = na de winter
4
