Deel XI: kaliumgehalte
1. Kalium: fysiologie
- Kalium zit vooral IC, 98% <--> natrium voornamelijk EC
- Kaliumgehalte zit binnen nauwe grenzen, het is heel belangrijk voor alles
wat met ons leven te maken heeft
o Cel volume, IC pH, enzymfunctie, celturnover
o Onderhouden van membraanpotentiaal, van belang voor
exciteerbare cellen
- Kalium concentratie in het plasma: 3.5-5.0 mmol/l
- Dankzij voeding ook nog eens 90 mmol kalium in onze bloedbaan dus
belangrijk regelmechanisme nodig in onze nieren
- Reabsorberen elke dag kalium, als we 90 mmol kalium innemen moeten
we ook 90 mmol kalium uitplassen
Kaliumspiegel in bloed:
- Om die spiegel constant te houden na inname werkt lichaam in 2 fasen
o Interne balans: het teveel kalium wordt onmiddellijk vanuit bloed
tijdelijk cellen in gepompt, dit is dan de 1 ste opvang voor grootste
deel van het binnengekregen K
o Externe balans: kalium wordt definitief uit het lichaam verwijderd,
dit gebeurt voor 90-95% via de nieren en voor 5-10% via maag-
darmkanaal en zweer
1.1. Interne kalium balans
Hormonale sturing:
- Bepaalde hormonen stimuleren de natrium-kaliumpomp op de celwand,
hierdoor wordt kalium actief vanuit bloed de cellen in gepompt
- Belangrijkste stimulatoren hiervoor zijn
o Insuline
o Adrenaline
o Aldosteron
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
, Zuur-base afwijkingen:
- Zuurtegraad van het bloed beïnvloedt de
kaliumverplaatsing, kalium wisselt uit voor proton
- Protonen gaan dus vanuit bloed de cel in om
gebufferd te worden maar daardoor wordt kalium
dus telkens naar bloed gebracht en dat leidt tot
hyperkaliëmie
1.2. Externe kalium balans
- We filteren ongeveern 810 mmol kalium per dag
- In theorie is er geen secretie nodig en is de reabsorptie genoeg, maar dat
is als we weinig kalium gaan innemen
Bij lage kalium inname:
- Reabsorptie van kalium gebeurt voornamelijk in de PT en lus van Henle
- Je neemt niet veel kalium in dus dan is dat spelen met het kalium
voldoende
Bij normale of hoge inname daarentegen zal de tubulaire secretie ook een
rol hebben in de renale kalium “handling”
Locatie van regulatie:
- Grootste deel van het gefilterde kalium wordt al vroeg in nier standaard
terugopgenomen
- De echte controle en fijnafstemming gebeurt aan het einde van het nefron,
in het distale kalium secretoire systeem
2 belangrijkste celtypes:
- Principal cells: zorgen voor secretie van kalium naar de urine, zij doen
het zware werk bij een normale of hoge inname van kalium
- α-intercalated cells: zorgen voor reabsorptie van kalium en die wordt
pas actief als er tekort aan kalium is
4 factoren die kaliumuitscheiding sturen:
- Dieet: bij hoog aanbod scheiden de principal cells volop kalium uit, bij laag
kalium dieet wordt die uitscheiding geremd en gaan de α-intercalated cells
juist proberen om zo veel mogelijk kalium te gaan terug winnen
- Aldosteron: dit is een krachtige stimulator, die activeert pompen en
kanalen van de principal cells en dat leidt tot meer kaliumuitscheiding (dit
werkt alleen goed als er ook voldoende natrium in de voorurine zit)
- Flow en natriumaanbod: hoe meer vocht en hoe meer natrium er door
nierbuisjes stroomt hoe meer kalium je kwijtspeelt
- Zuur-base balans:
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
1. Kalium: fysiologie
- Kalium zit vooral IC, 98% <--> natrium voornamelijk EC
- Kaliumgehalte zit binnen nauwe grenzen, het is heel belangrijk voor alles
wat met ons leven te maken heeft
o Cel volume, IC pH, enzymfunctie, celturnover
o Onderhouden van membraanpotentiaal, van belang voor
exciteerbare cellen
- Kalium concentratie in het plasma: 3.5-5.0 mmol/l
- Dankzij voeding ook nog eens 90 mmol kalium in onze bloedbaan dus
belangrijk regelmechanisme nodig in onze nieren
- Reabsorberen elke dag kalium, als we 90 mmol kalium innemen moeten
we ook 90 mmol kalium uitplassen
Kaliumspiegel in bloed:
- Om die spiegel constant te houden na inname werkt lichaam in 2 fasen
o Interne balans: het teveel kalium wordt onmiddellijk vanuit bloed
tijdelijk cellen in gepompt, dit is dan de 1 ste opvang voor grootste
deel van het binnengekregen K
o Externe balans: kalium wordt definitief uit het lichaam verwijderd,
dit gebeurt voor 90-95% via de nieren en voor 5-10% via maag-
darmkanaal en zweer
1.1. Interne kalium balans
Hormonale sturing:
- Bepaalde hormonen stimuleren de natrium-kaliumpomp op de celwand,
hierdoor wordt kalium actief vanuit bloed de cellen in gepompt
- Belangrijkste stimulatoren hiervoor zijn
o Insuline
o Adrenaline
o Aldosteron
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
, Zuur-base afwijkingen:
- Zuurtegraad van het bloed beïnvloedt de
kaliumverplaatsing, kalium wisselt uit voor proton
- Protonen gaan dus vanuit bloed de cel in om
gebufferd te worden maar daardoor wordt kalium
dus telkens naar bloed gebracht en dat leidt tot
hyperkaliëmie
1.2. Externe kalium balans
- We filteren ongeveern 810 mmol kalium per dag
- In theorie is er geen secretie nodig en is de reabsorptie genoeg, maar dat
is als we weinig kalium gaan innemen
Bij lage kalium inname:
- Reabsorptie van kalium gebeurt voornamelijk in de PT en lus van Henle
- Je neemt niet veel kalium in dus dan is dat spelen met het kalium
voldoende
Bij normale of hoge inname daarentegen zal de tubulaire secretie ook een
rol hebben in de renale kalium “handling”
Locatie van regulatie:
- Grootste deel van het gefilterde kalium wordt al vroeg in nier standaard
terugopgenomen
- De echte controle en fijnafstemming gebeurt aan het einde van het nefron,
in het distale kalium secretoire systeem
2 belangrijkste celtypes:
- Principal cells: zorgen voor secretie van kalium naar de urine, zij doen
het zware werk bij een normale of hoge inname van kalium
- α-intercalated cells: zorgen voor reabsorptie van kalium en die wordt
pas actief als er tekort aan kalium is
4 factoren die kaliumuitscheiding sturen:
- Dieet: bij hoog aanbod scheiden de principal cells volop kalium uit, bij laag
kalium dieet wordt die uitscheiding geremd en gaan de α-intercalated cells
juist proberen om zo veel mogelijk kalium te gaan terug winnen
- Aldosteron: dit is een krachtige stimulator, die activeert pompen en
kanalen van de principal cells en dat leidt tot meer kaliumuitscheiding (dit
werkt alleen goed als er ook voldoende natrium in de voorurine zit)
- Flow en natriumaanbod: hoe meer vocht en hoe meer natrium er door
nierbuisjes stroomt hoe meer kalium je kwijtspeelt
- Zuur-base balans:
De Visscher Amber – KU Leuven – Farmaceutische Wetenschappen 2 de Bachelor
Semester 2
