Fysica voor Farmacie | Universiteit Gent | Samenvatting H1–H4
Fysica voor Farmacie
Samenvatting Hoofdstukken 1–4
Universiteit Gent
Pagina 1 van 16
,Fysica voor Farmacie | Universiteit Gent | Samenvatting H1–H4
Hoofdstuk 1: Inleiding, Meten en Schatten
1.1 De wetenschap natuurkunde
• Doel van de fysica: de wereld kwalitatief en kwantitatief beschrijven via observatie,
geïdealiseerde experimenten en het toetsen van theorieën.
• Fysica is GEEN verzameling van feiten en formules — het is een creatieve activiteit.
• Theorieën worden getest door experimenten en voorspellingen.
1.2 Modellen, theorieën en wetten
• Model: analogie van een fysisch fenomeen met iets vertrouwds (bv. atoommodel van
Bohr, golfanalogie voor licht).
• Theorie: gedetailleerder dan een model; zet het model om in wiskundige taal.
• Wet: een korte, algemeen geldige uitspraak over hoe de natuur zich gedraagt —
moet door veel experimenten ondersteund zijn.
1.3 Meting en onnauwkeurigheid
• Metingen vinden relaties tussen fysische grootheden.
• Experimenten zijn nooit 100% nauwkeurig: er is altijd onzekerheid op het
eindresultaat.
• Statistische verwerking is vaak nodig.
• Kleine fysische effecten zijn soms moeilijk te onderscheiden van meetfouten.
1.4 Grootheden: basisgrootheden en afgeleide grootheden
Onderscheid: basisgrootheden vs. afgeleide grootheden
Basisgrootheden: de 7 fundamentele grootheden van het SI-systeem — ze kunnen niet
worden uitgedrukt in andere SI-grootheden.
Afgeleide grootheden: worden AFGELEID uit de basisgrootheden via wiskundige
combinaties.
Voorbeelden:
• Snelheid = afstand / tijd → [L/T] → m/s
• Versnelling = snelheid / tijd → [L/T²] → m/s²
• Kracht = massa × versnelling → [M·L/T²] → kg·m/s² = N
• Volume = lengte³ → m³
• Druk = kracht / oppervlak → N/m² = Pa
De 7 SI-basisgrootheden:
Grootheid Eenheid Symbool
Lengte meter m
Tijd seconde s
Massa kilogram kg
Pagina 2 van 16
, Fysica voor Farmacie | Universiteit Gent | Samenvatting H1–H4
Elektrische stroom ampère A
Temperatuur kelvin K
Hoeveelheid stof mol mol
Lichtsterkte candela cd
1.5 Omzetten van eenheden
Methode: eenheden omzetten
Gebruik vermenigvuldiging met breuken gelijk aan 1 (conversiefactoren), zodat de
ongewenste eenheden wegvallen.
Stap 1: Schrijf de beginwaarde met eenheid.
Stap 2: Vermenigvuldig met conversiefactor(en) als breuk (gelijk aan 1).
Stap 3: Schrap telkens de eenheden die boven én onder voorkomen.
Voorbeeld: 60 km/h → m/s
60 km/h × (1000 m / 1 km) × (1 h / 3600 s) = 16,7 m/s
Voorbeeld: 5 cm² → m²
5 cm² × (1 m / 100 cm)² = 5 × 10⁻⁴ m²
LET OP: bij oppervlakken of volumes moet de conversiefactor gekwadrateerd of gekubd
worden!
⚠️ EXAMENTIP
Eenheden omzetten is een typische korte examenvraag. Zorg dat je de methode blind
kent.
Schrijf ALTIJD de eenheden bij elke stap: dit voorkomt fouten.
1.6 Veelvouden van eenheden
Voorvoegsel Afk. Waarde Voorbeeld
giga G 10⁹ 1 GHz = 10⁹ Hz
mega M 10⁶ 1 MHz = 10⁶ Hz
kilo k 10³ 1 km = 10³ m
milli m 10⁻³ 1 mm = 10⁻³ m
micro µ 10⁻⁶ 1 µm = 10⁻⁶ m
nano n 10⁻⁹ 1 nm = 10⁻⁹ m
pico p 10⁻¹² 1 pF = 10⁻¹² F
1.7 Orde van grootte: snel schatten
Pagina 3 van 16
Fysica voor Farmacie
Samenvatting Hoofdstukken 1–4
Universiteit Gent
Pagina 1 van 16
,Fysica voor Farmacie | Universiteit Gent | Samenvatting H1–H4
Hoofdstuk 1: Inleiding, Meten en Schatten
1.1 De wetenschap natuurkunde
• Doel van de fysica: de wereld kwalitatief en kwantitatief beschrijven via observatie,
geïdealiseerde experimenten en het toetsen van theorieën.
• Fysica is GEEN verzameling van feiten en formules — het is een creatieve activiteit.
• Theorieën worden getest door experimenten en voorspellingen.
1.2 Modellen, theorieën en wetten
• Model: analogie van een fysisch fenomeen met iets vertrouwds (bv. atoommodel van
Bohr, golfanalogie voor licht).
• Theorie: gedetailleerder dan een model; zet het model om in wiskundige taal.
• Wet: een korte, algemeen geldige uitspraak over hoe de natuur zich gedraagt —
moet door veel experimenten ondersteund zijn.
1.3 Meting en onnauwkeurigheid
• Metingen vinden relaties tussen fysische grootheden.
• Experimenten zijn nooit 100% nauwkeurig: er is altijd onzekerheid op het
eindresultaat.
• Statistische verwerking is vaak nodig.
• Kleine fysische effecten zijn soms moeilijk te onderscheiden van meetfouten.
1.4 Grootheden: basisgrootheden en afgeleide grootheden
Onderscheid: basisgrootheden vs. afgeleide grootheden
Basisgrootheden: de 7 fundamentele grootheden van het SI-systeem — ze kunnen niet
worden uitgedrukt in andere SI-grootheden.
Afgeleide grootheden: worden AFGELEID uit de basisgrootheden via wiskundige
combinaties.
Voorbeelden:
• Snelheid = afstand / tijd → [L/T] → m/s
• Versnelling = snelheid / tijd → [L/T²] → m/s²
• Kracht = massa × versnelling → [M·L/T²] → kg·m/s² = N
• Volume = lengte³ → m³
• Druk = kracht / oppervlak → N/m² = Pa
De 7 SI-basisgrootheden:
Grootheid Eenheid Symbool
Lengte meter m
Tijd seconde s
Massa kilogram kg
Pagina 2 van 16
, Fysica voor Farmacie | Universiteit Gent | Samenvatting H1–H4
Elektrische stroom ampère A
Temperatuur kelvin K
Hoeveelheid stof mol mol
Lichtsterkte candela cd
1.5 Omzetten van eenheden
Methode: eenheden omzetten
Gebruik vermenigvuldiging met breuken gelijk aan 1 (conversiefactoren), zodat de
ongewenste eenheden wegvallen.
Stap 1: Schrijf de beginwaarde met eenheid.
Stap 2: Vermenigvuldig met conversiefactor(en) als breuk (gelijk aan 1).
Stap 3: Schrap telkens de eenheden die boven én onder voorkomen.
Voorbeeld: 60 km/h → m/s
60 km/h × (1000 m / 1 km) × (1 h / 3600 s) = 16,7 m/s
Voorbeeld: 5 cm² → m²
5 cm² × (1 m / 100 cm)² = 5 × 10⁻⁴ m²
LET OP: bij oppervlakken of volumes moet de conversiefactor gekwadrateerd of gekubd
worden!
⚠️ EXAMENTIP
Eenheden omzetten is een typische korte examenvraag. Zorg dat je de methode blind
kent.
Schrijf ALTIJD de eenheden bij elke stap: dit voorkomt fouten.
1.6 Veelvouden van eenheden
Voorvoegsel Afk. Waarde Voorbeeld
giga G 10⁹ 1 GHz = 10⁹ Hz
mega M 10⁶ 1 MHz = 10⁶ Hz
kilo k 10³ 1 km = 10³ m
milli m 10⁻³ 1 mm = 10⁻³ m
micro µ 10⁻⁶ 1 µm = 10⁻⁶ m
nano n 10⁻⁹ 1 nm = 10⁻⁹ m
pico p 10⁻¹² 1 pF = 10⁻¹² F
1.7 Orde van grootte: snel schatten
Pagina 3 van 16
