Stress
Inleiding
- Stressgerelateerde klachten komen vaak voor
- 10% bezoeken aan huisarts in Vlaanderen te maken met stress
- 30% hulp gezocht voor psychische klachten gerelateerd aan stress
- Kine belangrijke rol in detectie, signalisatie & behandeling klachten
Kennis van stressgerelateerde klachten belangrijk
- Doorverwijzen door arts
- Aanleren relaxatietechnieken
- Invloed behandeling: stressniveau kan invloed hebben op effectiviteit van behandeling
- Belemmering voor herstel
- Chronische activering stressreactie
- Psychologische stress belangrijke voorspeller van aanhoudende pijn
- Includeren van stressmanagementtechnieken kan tot betere uitkomsten leiden
- Gevolg van ernstige / chronische aandoeningen
- P maken zich zorgen over toekomst, verantwoordelijkheden, herstel, …
- Secundair stressgebonden problematiek
Wat is stress
- Normaal & natuurlijk fenomeen dat deel uitmaakt van menselijk functioneren
- Reactie die optreedt wnr situatie verandering / aanpassing vereist & interne evenwicht
dreigt te verstoren
- Noodzakelijke respons
- Om adequaat te reageren op uitdagingen / bedreigingen
- Flexibel in te spelen op veranderende omstandigheden
- Evenwicht te behouden / herstellen
- Onlosmakelijk aan het leven
- Neg. connotatie, maar soms functioneel & prestatie bevorderend
- Lichamelijk in staat om met stress om te gaan
- Bij optimale vorm van stress presteer je beter
- Arousal = mate van fysiologische activatie (opwinding)
Eustress Distress
- Geeft energie - Kost energie
- Verhoogd alertheid - Verminderde focus
- Verhoogd motivatie - Zorgt voor
- Kort herstel nervositeit
- Lang herstel
Geïntegreerd stressmodel
- Ontstaat niet allen door interactie tss stressoren, interpretatie ervan & stressrespons
Stressor interpretatie stressrespons
- Ontstaan van stressrespons individueel bepaald
- Zelfde stressor bij ene persoon uitgesproken reactie, andere persoon nauwelijks
effect
- Intensiteit stressrespons afh. v.
, - Intensiteit stressor bv. psychologisch trauma vs. examen
- Cumulatief effect: bv. aantal & frequentie stressoren
- Eerdere ervaringen bv. Rookgeur na brand
- Mindset t.a.v. stress bv. Pos; (uitdaging) vs. neg. (bedreigend)
- Coping karakter bv. vermijden vs. snel oplossing zoeken
Bij controleerbare / aanpasbare situatie oplossingsgericht werken
- P zelf laten exploreren
- Ga na wat problemen zijn die aangepakt kunnen worden
- Zijn er alternatieven
- Wat is de belangrijkste hindernis
- Beste uitkomst
Draagkracht = middelen & vaardigheden om met stress om te gaan
Draaglast = hoeveelheid / intensiteit van stressoren
Evenwicht tss beiden: stresssituatie hanteerbaar of overweldigend
Draagkracht < draaglast stress wordt problematisch
Coping
= manier waarop je omgaat met moeilijkheden & uitdagingen
- Zit in je karakter
- Belangrijk bij omgaan met stress
Copingstrategieën
= variëren in effectiviteit, afh. v. situatie
Probleemoplossende coping
- Actieve aanpak
- Alternatieven bedenken & ingrijpen
Emotiegerichte coping
- Ontspanning zoeken, afleiding, emoties delen, …
Ongezonde / inadequate coping
- Manier van omgaan met problemen is neg.
- Alcoholgebruik, tranquillizers, zelfbeschadiging, agressief gedrag
Stressrespons
Zenuwstelsel aan de basis
Autonome zenuwstelsel
- Gladde spieren, hart & organen
- Geen directe controle
- Automatische processen & reflexen
Sympathisch systeem
- Wnr we actief zijn
- Stressvolle situaties
- Hartslag omhoog, verteringstelsel stilgelegd, bloed naar spieren
- ‘fight or flight’
Parasympatisch systeem
- Wnr we ontspannen zijn
- Hartslag omlaag, vertering op gang, energie opgeslagen
Inleiding
- Stressgerelateerde klachten komen vaak voor
- 10% bezoeken aan huisarts in Vlaanderen te maken met stress
- 30% hulp gezocht voor psychische klachten gerelateerd aan stress
- Kine belangrijke rol in detectie, signalisatie & behandeling klachten
Kennis van stressgerelateerde klachten belangrijk
- Doorverwijzen door arts
- Aanleren relaxatietechnieken
- Invloed behandeling: stressniveau kan invloed hebben op effectiviteit van behandeling
- Belemmering voor herstel
- Chronische activering stressreactie
- Psychologische stress belangrijke voorspeller van aanhoudende pijn
- Includeren van stressmanagementtechnieken kan tot betere uitkomsten leiden
- Gevolg van ernstige / chronische aandoeningen
- P maken zich zorgen over toekomst, verantwoordelijkheden, herstel, …
- Secundair stressgebonden problematiek
Wat is stress
- Normaal & natuurlijk fenomeen dat deel uitmaakt van menselijk functioneren
- Reactie die optreedt wnr situatie verandering / aanpassing vereist & interne evenwicht
dreigt te verstoren
- Noodzakelijke respons
- Om adequaat te reageren op uitdagingen / bedreigingen
- Flexibel in te spelen op veranderende omstandigheden
- Evenwicht te behouden / herstellen
- Onlosmakelijk aan het leven
- Neg. connotatie, maar soms functioneel & prestatie bevorderend
- Lichamelijk in staat om met stress om te gaan
- Bij optimale vorm van stress presteer je beter
- Arousal = mate van fysiologische activatie (opwinding)
Eustress Distress
- Geeft energie - Kost energie
- Verhoogd alertheid - Verminderde focus
- Verhoogd motivatie - Zorgt voor
- Kort herstel nervositeit
- Lang herstel
Geïntegreerd stressmodel
- Ontstaat niet allen door interactie tss stressoren, interpretatie ervan & stressrespons
Stressor interpretatie stressrespons
- Ontstaan van stressrespons individueel bepaald
- Zelfde stressor bij ene persoon uitgesproken reactie, andere persoon nauwelijks
effect
- Intensiteit stressrespons afh. v.
, - Intensiteit stressor bv. psychologisch trauma vs. examen
- Cumulatief effect: bv. aantal & frequentie stressoren
- Eerdere ervaringen bv. Rookgeur na brand
- Mindset t.a.v. stress bv. Pos; (uitdaging) vs. neg. (bedreigend)
- Coping karakter bv. vermijden vs. snel oplossing zoeken
Bij controleerbare / aanpasbare situatie oplossingsgericht werken
- P zelf laten exploreren
- Ga na wat problemen zijn die aangepakt kunnen worden
- Zijn er alternatieven
- Wat is de belangrijkste hindernis
- Beste uitkomst
Draagkracht = middelen & vaardigheden om met stress om te gaan
Draaglast = hoeveelheid / intensiteit van stressoren
Evenwicht tss beiden: stresssituatie hanteerbaar of overweldigend
Draagkracht < draaglast stress wordt problematisch
Coping
= manier waarop je omgaat met moeilijkheden & uitdagingen
- Zit in je karakter
- Belangrijk bij omgaan met stress
Copingstrategieën
= variëren in effectiviteit, afh. v. situatie
Probleemoplossende coping
- Actieve aanpak
- Alternatieven bedenken & ingrijpen
Emotiegerichte coping
- Ontspanning zoeken, afleiding, emoties delen, …
Ongezonde / inadequate coping
- Manier van omgaan met problemen is neg.
- Alcoholgebruik, tranquillizers, zelfbeschadiging, agressief gedrag
Stressrespons
Zenuwstelsel aan de basis
Autonome zenuwstelsel
- Gladde spieren, hart & organen
- Geen directe controle
- Automatische processen & reflexen
Sympathisch systeem
- Wnr we actief zijn
- Stressvolle situaties
- Hartslag omhoog, verteringstelsel stilgelegd, bloed naar spieren
- ‘fight or flight’
Parasympatisch systeem
- Wnr we ontspannen zijn
- Hartslag omlaag, vertering op gang, energie opgeslagen
