Flore Peirlinckx 1BoKo 24/12/2025
Samenvatting: Nederlands sem1
Deel 1: Waarom is Taalonderwijs aan kleuters zo belangrijk?
Jouw taak als kleuteronderwijzer:
Begeleiden van kleuters in hun ontwikkelingsproces
De basis leggen voor verdere ontwikkeling van kleuters
Wat is daarvoor nodig?
Doelgerichte activiteiten aanbieden:
o Kleuters uitdagen en prikkelen
o Ontstaan van leereffect
Beginsituatie = alle kennis, vaardigheden en houdingen (attitudes) die de
kleuters moeten bezitten om jouw vooropgestelde activiteit te kunnen volgen
Waarom is taalonderwijs zo belangrijk?
Taalontwikkeling
o Grotendeels in eerste levensjaren
o Grote snelheid
o Heel complex
o Activatie in contact met een talig milieu
o Basis: gelegd in de kleuterklas
Jij staat midden in deze kritische taalgevoelige periode
Leerkracht KO ontwikkelingsspecialist!
Voor Nederlands specialist over de taalontwikkeling
Wat is communicatie?
Communiceren is niet enkel praten!
Non-verbale communicatie
o Signalen en symbolen (pictogrammen)
o Lichaamstaal of lichaamshouding
o Gedrag (gezichtsexpressie, gesticuleren
Verbale communicatie
o Mondelinge communicatie
o Schriftelijke communicatie
Paraverbale communicatie
o Articulatie
, Flore Peirlinckx 1BoKo 24/12/2025
o Intonatie
o Spreeksnelheid
o Stemvolume
Basis = welbevinden & betrokkenheid
Kinderen moeten zich veilig voelen op school en in de klas, alleen dan
durven ze spontaan te praten
Het welbevinden van de kinderen is afhankelijk van de mate waarin hun
omgeving tegemoetkomt aan hun basisbehoeften
In de klas kan je kijken naar hoe spontaan een kind zich gedraagt, of het
ontspannen is en of het plezier heeft met andere kleuters
Bepalen van de beginsituatie
1) Op klasniveau
Taalcompetenties van de kleuters Hoe hoog is de taalvaardigheid van de
kleuters?
- Hoe hoog is de spreekvaardigheid?
- Hoe hoog is de luistervaardigheid?
- Hoe hoog is de leesvaardigheid?
- Hoe hoog is de schrijfvaardigheid?
Hebben de kleuters problemen met de
instructietaal?
- Hebben ze problemen met de uitleg van
de leerkracht?
- Welke kleuters zijn dat?
- Hoeveel kinderen zijn dat?
Interactie in de klas Beurtverdeling:
- Nemen alle kleuters actief deel aan
interactie in de klas?
- Tijdens welke activiteiten wel/welke niet?
- Welke kleuters krijgen te weinig beurten?
- Welke kleuters nemen te veel beurten?
2) Op kindniveau
p18 vb van observatiesjabloon
,Flore Peirlinckx 1BoKo 24/12/2025
De didactische beginsituatie:
, Flore Peirlinckx 1BoKo 24/12/2025
kind gebruikt taal om verschillende redenen: om te communiceren, om zich te
uiten en om te denken
Voor Nederlands 3 zaken nagaan:
Het algemeen taalniveau (taalbegrip en taalproductie)
De luisterattitude
De concentratieduur
Hoe bepaal ik het taalniveau? Welke deelaspecten moet ik observeren?
Inzicht in de normale taalontwikkeling
Hoe en waarom verwerft men taal?
Theoretische manier (verschillende visies)
Waaruit is taalvaardigheid opgebouwd?
Taalkundige manier (taalcomponenten en verschillende bouwstenen)
Wanneer verwerft een kind taal en in welke stappen?
Chronologische manier (tijdstip van verwerving)
De drie theorieën belicht
De behavioristen (Skinner, 1957) IMITATIE
Correct taalgebruik wordt beloond en foutief taalgebruik wordt
ontmoedigd (negatieve versterking)
Taalaanbod speelt hier geen centrale rol
De nativisten (chomsky, jaren ’70)
AANGEBOREN AANLEG: een universele grammatica die de basis legt
voor alle talen
Drie stappen:
1. Ontdekking van een regel
2. Ontdekking van een nieuwe regel met generalisatie (= overregularisering)
3. Bijsturing en correcte toepassing van beide regels
Bv. vervoegingen, meervouden, …
De interactionisten (jaren ’90) wisselwerking INTERACTIE MET
OMGEVING
! Zinsbouw: oppervlaktestructuur & dieptestructuur
Samenvatting: Nederlands sem1
Deel 1: Waarom is Taalonderwijs aan kleuters zo belangrijk?
Jouw taak als kleuteronderwijzer:
Begeleiden van kleuters in hun ontwikkelingsproces
De basis leggen voor verdere ontwikkeling van kleuters
Wat is daarvoor nodig?
Doelgerichte activiteiten aanbieden:
o Kleuters uitdagen en prikkelen
o Ontstaan van leereffect
Beginsituatie = alle kennis, vaardigheden en houdingen (attitudes) die de
kleuters moeten bezitten om jouw vooropgestelde activiteit te kunnen volgen
Waarom is taalonderwijs zo belangrijk?
Taalontwikkeling
o Grotendeels in eerste levensjaren
o Grote snelheid
o Heel complex
o Activatie in contact met een talig milieu
o Basis: gelegd in de kleuterklas
Jij staat midden in deze kritische taalgevoelige periode
Leerkracht KO ontwikkelingsspecialist!
Voor Nederlands specialist over de taalontwikkeling
Wat is communicatie?
Communiceren is niet enkel praten!
Non-verbale communicatie
o Signalen en symbolen (pictogrammen)
o Lichaamstaal of lichaamshouding
o Gedrag (gezichtsexpressie, gesticuleren
Verbale communicatie
o Mondelinge communicatie
o Schriftelijke communicatie
Paraverbale communicatie
o Articulatie
, Flore Peirlinckx 1BoKo 24/12/2025
o Intonatie
o Spreeksnelheid
o Stemvolume
Basis = welbevinden & betrokkenheid
Kinderen moeten zich veilig voelen op school en in de klas, alleen dan
durven ze spontaan te praten
Het welbevinden van de kinderen is afhankelijk van de mate waarin hun
omgeving tegemoetkomt aan hun basisbehoeften
In de klas kan je kijken naar hoe spontaan een kind zich gedraagt, of het
ontspannen is en of het plezier heeft met andere kleuters
Bepalen van de beginsituatie
1) Op klasniveau
Taalcompetenties van de kleuters Hoe hoog is de taalvaardigheid van de
kleuters?
- Hoe hoog is de spreekvaardigheid?
- Hoe hoog is de luistervaardigheid?
- Hoe hoog is de leesvaardigheid?
- Hoe hoog is de schrijfvaardigheid?
Hebben de kleuters problemen met de
instructietaal?
- Hebben ze problemen met de uitleg van
de leerkracht?
- Welke kleuters zijn dat?
- Hoeveel kinderen zijn dat?
Interactie in de klas Beurtverdeling:
- Nemen alle kleuters actief deel aan
interactie in de klas?
- Tijdens welke activiteiten wel/welke niet?
- Welke kleuters krijgen te weinig beurten?
- Welke kleuters nemen te veel beurten?
2) Op kindniveau
p18 vb van observatiesjabloon
,Flore Peirlinckx 1BoKo 24/12/2025
De didactische beginsituatie:
, Flore Peirlinckx 1BoKo 24/12/2025
kind gebruikt taal om verschillende redenen: om te communiceren, om zich te
uiten en om te denken
Voor Nederlands 3 zaken nagaan:
Het algemeen taalniveau (taalbegrip en taalproductie)
De luisterattitude
De concentratieduur
Hoe bepaal ik het taalniveau? Welke deelaspecten moet ik observeren?
Inzicht in de normale taalontwikkeling
Hoe en waarom verwerft men taal?
Theoretische manier (verschillende visies)
Waaruit is taalvaardigheid opgebouwd?
Taalkundige manier (taalcomponenten en verschillende bouwstenen)
Wanneer verwerft een kind taal en in welke stappen?
Chronologische manier (tijdstip van verwerving)
De drie theorieën belicht
De behavioristen (Skinner, 1957) IMITATIE
Correct taalgebruik wordt beloond en foutief taalgebruik wordt
ontmoedigd (negatieve versterking)
Taalaanbod speelt hier geen centrale rol
De nativisten (chomsky, jaren ’70)
AANGEBOREN AANLEG: een universele grammatica die de basis legt
voor alle talen
Drie stappen:
1. Ontdekking van een regel
2. Ontdekking van een nieuwe regel met generalisatie (= overregularisering)
3. Bijsturing en correcte toepassing van beide regels
Bv. vervoegingen, meervouden, …
De interactionisten (jaren ’90) wisselwerking INTERACTIE MET
OMGEVING
! Zinsbouw: oppervlaktestructuur & dieptestructuur
