Deel 1: Leren en studeren
Hoofdstuk 1: verstandelijke beperking
1.1. Klinisch beeld
Zwakbegaafdheid
Verstandelijke beperking als je heel stuk onder het gemiddelde scoort
o Brede ontwikkelingsbelemmering
o Verschillende niveaus met klinisch beeld
Lichte verstandelijke beperking (kunnen lezen, schrijven,
rekenen op lager niveau)
Matig verstandelijke beperking (syndroom van Down)
Ernstig verstandelijke beperking (meer dan alleen cognitieve
problemen ook zintuigelijk bv)
Diep verstandelijke beperking (cognitief niveau van baby:
veel hulp nodig)
1.2. Criteria
1.2.1 Internationaal: DSM 5
Ontwikkelingsstoornis met biologische basis = neurodevelopmental disorders
1. Verstandelijke beperking
2. Algemene ontwikkelingsvertraging
Vooral bij jongere kinderen
Licht verstandelijke beperking zie je niet bij geboorte, spreken wel maar bv
niet rond 1 jaar maar later.
1
, Mogen bachelor toegepaste psychologie diagnose stellen? Ja, maar niet
allemaal.
o Wij mogen in het SPP-werkveld diagnose stellen: zwakbegaafdheid,
verstandelijke beperking algemene ontwikkeling vertraging,
leerstoornissen, dyslexie, dyscalculie = 5 diagnoses (kennen!)
o Al de rest door kinderpsychiater
o Bachelors mogen wel screenen
----> opmerken dat iets mis is, kenmerken herkennen +
doorverwijzen naar 2e lijn voor diagnostisch onderzoek
3. Restcategorie
1.2.1.1. Significante beperkingen in het intellectuele functioneren
= Intelligentie functioneert 2SD beneden het gemiddelde of lager
Gem = 100: SD=15
Vanaf IQ van 70 of lager = +- in zone verstandelijke beperking
Lichte VB: -3SD < IQ <-2SD (IQ tussen 55 en 70)
Matige VB: -4SD < IQ <-3SD (IQ tussen 40 en 55)
Ernstige VB: -5SD < IQ <-4SD (IQ tussen 25 en 40)
Diepe VB: IQ < -5SD (IQ lager dan 25)
Continuüm: ZB en VB?
1.2.1.2. Significante beperkingen in de adaptieve vaardigheden
= mate waarin men beantwoordt aan de eisen van persoonlijke onafhankelijkheid
en sociale verantwoordelijkheid, rekening houdend met leeftijd en cultuur.
= ‘sociale redzaamheid’
= ‘sociaal aanpassingsgedrag’
2
,Sociaal aanpassingsgedrag scoort 2SD beneden het gemiddelde of lager
1.2.1.3. Zowel de intellectuele beperkingen als de beperkingen in
adaptief gedrag moeten duidelijk worden tijdens de
ontwikkelingsperiode
0 – 18 jaar
Aandachtspunten:
Context van leeftijd en cultuur
Taal, socio-culturele achtergrond, andere stoornissen
Tekorten en sterktes in kaart brengen
Doel: ondersteuningsbehoeften in kaart brengen
1.2.2 Nationaal: Protocol Prodia (+ AAMR-model van de AAIDD)
1.2.2.1. Intelligentiecriterium
1.2.2.2. Criterium sociaal aanpassingsgedrag
1.2.2.3. Ontwikkelingscriterium
1.2.2.4. Procescriterium
De conclusie is het resultaat van procesdiagnostiek
Voorbeeld examenvraag
Welk criterium voor de diagnose verstandelijke beperking vind je niet terug in
het protocol van Prodia vermoeden van zwakbegaafdheid en verstandelijke
beperking?
- Er is een tekort aan zelfredzaamheid
zelfredzaamheid is geen synoniem van adaptief gedrag (sociale
redzaamheid wel)
- Verstandelijke beperking is een ontwikkelingsprobleem
- De conclusie is het resultaat van procesdiagnostiek
- Alle bovenstaande antwoorden zijn criteria voor de diagnose
verstandelijke beperking in het protocol van Prodia (2011)
3
, 1.3. Comorbiditeit en differentiaaldiagnostiek
Comorbiditeit:
o Andere ontwikkelingsstoornissen zoals ASS (1%)
o Aandacht stoornissen (ADHD bij 15.7 à 37%)
o Epilepsie (25%)
o Motorische stoornissen
o Zintuiglijke stoornissen
o Psychische problemen
o Gedragsproblemen
Differentiaaldiagnostiek
o Psychische problematiek
o ASS
o Taalontwikkelingsstoornis
1.4. Etiologie
= complex en multifactorieel
1.5. Prevalentie
Afhankelijk van leeftijd
Afhankelijk van geslacht
Afhankelijk van niveau van VB
Afhankelijk van sociaaleconomische context
1.6. Diagnostiek
4
Hoofdstuk 1: verstandelijke beperking
1.1. Klinisch beeld
Zwakbegaafdheid
Verstandelijke beperking als je heel stuk onder het gemiddelde scoort
o Brede ontwikkelingsbelemmering
o Verschillende niveaus met klinisch beeld
Lichte verstandelijke beperking (kunnen lezen, schrijven,
rekenen op lager niveau)
Matig verstandelijke beperking (syndroom van Down)
Ernstig verstandelijke beperking (meer dan alleen cognitieve
problemen ook zintuigelijk bv)
Diep verstandelijke beperking (cognitief niveau van baby:
veel hulp nodig)
1.2. Criteria
1.2.1 Internationaal: DSM 5
Ontwikkelingsstoornis met biologische basis = neurodevelopmental disorders
1. Verstandelijke beperking
2. Algemene ontwikkelingsvertraging
Vooral bij jongere kinderen
Licht verstandelijke beperking zie je niet bij geboorte, spreken wel maar bv
niet rond 1 jaar maar later.
1
, Mogen bachelor toegepaste psychologie diagnose stellen? Ja, maar niet
allemaal.
o Wij mogen in het SPP-werkveld diagnose stellen: zwakbegaafdheid,
verstandelijke beperking algemene ontwikkeling vertraging,
leerstoornissen, dyslexie, dyscalculie = 5 diagnoses (kennen!)
o Al de rest door kinderpsychiater
o Bachelors mogen wel screenen
----> opmerken dat iets mis is, kenmerken herkennen +
doorverwijzen naar 2e lijn voor diagnostisch onderzoek
3. Restcategorie
1.2.1.1. Significante beperkingen in het intellectuele functioneren
= Intelligentie functioneert 2SD beneden het gemiddelde of lager
Gem = 100: SD=15
Vanaf IQ van 70 of lager = +- in zone verstandelijke beperking
Lichte VB: -3SD < IQ <-2SD (IQ tussen 55 en 70)
Matige VB: -4SD < IQ <-3SD (IQ tussen 40 en 55)
Ernstige VB: -5SD < IQ <-4SD (IQ tussen 25 en 40)
Diepe VB: IQ < -5SD (IQ lager dan 25)
Continuüm: ZB en VB?
1.2.1.2. Significante beperkingen in de adaptieve vaardigheden
= mate waarin men beantwoordt aan de eisen van persoonlijke onafhankelijkheid
en sociale verantwoordelijkheid, rekening houdend met leeftijd en cultuur.
= ‘sociale redzaamheid’
= ‘sociaal aanpassingsgedrag’
2
,Sociaal aanpassingsgedrag scoort 2SD beneden het gemiddelde of lager
1.2.1.3. Zowel de intellectuele beperkingen als de beperkingen in
adaptief gedrag moeten duidelijk worden tijdens de
ontwikkelingsperiode
0 – 18 jaar
Aandachtspunten:
Context van leeftijd en cultuur
Taal, socio-culturele achtergrond, andere stoornissen
Tekorten en sterktes in kaart brengen
Doel: ondersteuningsbehoeften in kaart brengen
1.2.2 Nationaal: Protocol Prodia (+ AAMR-model van de AAIDD)
1.2.2.1. Intelligentiecriterium
1.2.2.2. Criterium sociaal aanpassingsgedrag
1.2.2.3. Ontwikkelingscriterium
1.2.2.4. Procescriterium
De conclusie is het resultaat van procesdiagnostiek
Voorbeeld examenvraag
Welk criterium voor de diagnose verstandelijke beperking vind je niet terug in
het protocol van Prodia vermoeden van zwakbegaafdheid en verstandelijke
beperking?
- Er is een tekort aan zelfredzaamheid
zelfredzaamheid is geen synoniem van adaptief gedrag (sociale
redzaamheid wel)
- Verstandelijke beperking is een ontwikkelingsprobleem
- De conclusie is het resultaat van procesdiagnostiek
- Alle bovenstaande antwoorden zijn criteria voor de diagnose
verstandelijke beperking in het protocol van Prodia (2011)
3
, 1.3. Comorbiditeit en differentiaaldiagnostiek
Comorbiditeit:
o Andere ontwikkelingsstoornissen zoals ASS (1%)
o Aandacht stoornissen (ADHD bij 15.7 à 37%)
o Epilepsie (25%)
o Motorische stoornissen
o Zintuiglijke stoornissen
o Psychische problemen
o Gedragsproblemen
Differentiaaldiagnostiek
o Psychische problematiek
o ASS
o Taalontwikkelingsstoornis
1.4. Etiologie
= complex en multifactorieel
1.5. Prevalentie
Afhankelijk van leeftijd
Afhankelijk van geslacht
Afhankelijk van niveau van VB
Afhankelijk van sociaaleconomische context
1.6. Diagnostiek
4
