Geschiedenis van België
Les 11/02
In tegenstelling tot geschiedenissen van andere landen is België continu in vraag gesteld. Dit
heeft te maken met de complexe staatsstructuur van ons land (federaal) maar met aanzienlijke
verschillen tussen Noord en Zuid (sociaal economisch maar ook politiek)
In het zuiden vooral socialistisch, in het noorden Vlaams nationalistisch. Elke keer bij het
vormen van een federale regering is het kijken hoe lang dit gaat duren deze democratie.
Hierdoor reflectie over de toekomst van België bij staatshervormingen.
Laatste jaren vooral toegespitst op niveau van gewest van Brussel --> nog steeds geen
Brusselse regering
Relevantie van de vraag van toekomst van België zichtbaar in reportage Bye Bye Belgium:
experiment met fake news uitzending naar aanleiding van de verkiezingen. Fictieve uitzending
waar het eind ervan België werd aangekondigd en Vlaanderen onafhankelijk. Journalisten
namen dan interviews af. Wou gewoon publiek debat aanwakkeren over toekomst van België.
Toont dat dit in veel hoofden speelt
+ werd opgepikt door internationale nieuwszenders, extern standpunt als buitenlandse stem
die kan aantonen hoe complex onze zaken zijn
Bv Judt in 1999: schreef artikel in gezaghebbend tijdschrift met als titel: is there a Belgium?
Spreekt over de complexe staatsstructuur. stelt zich zeer kritisch op, volgens hem heeft dit
weinig macht en uitdagingen. Hij voorspelde dat het moeilijk was om een regering te volgen
(wat zo was in de 21e eeuw!!!! Langste crisis ooit was +500 dagen) duidelijke tendens zichtbaar
die niet veel hoop biedt over de toekomst van de regeringsformaties (waren telkens zeer
recent)
Het spreekt voor zich dat onze complexe staatsstructuur problematisch is als we over
buitenlandse zaken willen spreken
Judt vindt de gesch van België interessant want is voorbeeld hoe een kwetsbare staat zich
bezighoudt met buitenlandse zaken??? Niet goed gehoord
Is België een voorbeeld van een postnationaal model of ontmantelde staat in 21ste eeuw? Kan
dit ook in andere landen gebeuren? Is dit een toekomstmodel voor de 21e eeuw? Waar Brussel
een centrale rol zal spelen, waar beslissingen dan supranationaal (Europees) worden
genomen.
Vanuit het buitenland wordt er dus vaak naar België gekeken op de complexe federale
staatsstructuur die gegroeid is uit taalgebonden kwesties in dit land.
Actuele dimensie van deze les!
Maar deze les zal vooral gaan over de historische dimensie van België
Moet onderscheid gemaakt worden tussen gesch van België voor 1830 en na 1830
1
,Centraal staat de vraag: Hoe oud is belgie eig? hoe ver kunnen we teruggaan naar een
natiegevoel
Historische dimensie voor 1830
Zie verhaal van Vlaanderen: problematisch want geografische ambiguïteit --> nooit duidelijk in
hoeverre het ging over de lage landen of Vlaanderen zoals nu of graafschap Vlaanderen. Er
werd altijd over vlaanderen gesproken zonder te spreken over welk Vlaanderen het is
--> dit moeten we in deze cursus ook vermeiden in de gesch van België.
+ ander probleem: monocausale verklaringsmodellen (simplistische weergaves van
historische figuren) alsof de geschiedenis als opeenvolging van revoluties tot stand kwam bv
bij deze aflevering: [Aflevering over Brabantse Revolutie (1789-1790), Boerenkrijg (1798) en
Belgische Revolutie (1830)]
--> ook hier veel ambiguïteit
In deze cursus zullen we veel specifieker zijn!!
In 18e eeuw was er ook geen term om de vlaamstalige gebieden aan te duiden, Vlaanderen
als term bestond nog niet.
Historische dimensie na 1830 (focus van deze les)
In verhaal van Vlaanderen viel op dat de communautaire spanningen niet aan bod kwamen in
de periode na 1945!!!! Hier zal veel aandacht aan besteed worden, zeker in de jaren na WO II
Hier gaan we het hebben over de sociaal economische gesch, en de politieke gesch van België
3 breuklijnen
Noodzakelijk om de gesch van belgie te begrijpen. Breuklijnmodel (= model uit amerikaanse
politieke wetenschappen, om geschiedenissen van industrIële samenlevingen schematisch te
analyseren.)
1. Sociaaleconomische breuklijn = kapitaal versus arbeid
o Groepen uit de samenleving die inkoop verwerven uit kapitaal en die uit arbeid
2. (levens)beschouwelijke breuklijn = klerikaal vs antiklerikaal
o Conflict klerikaal en antiklerikaal (niet perse niet gelovig maar wel antiklerikaal,
hadden bepaalde visie welke rol de kerk moest spelen, die van scheiding tussen
kerk en staat ! kerk mocht geen rol spelen in het publieke leven) (klerikaal willen de
vermenging versterken)
3. Communautaire breuklijn = Vlamingen/Nederlandstaligen vs Franstaligen
o Spanningen tussen Nederlandstaligen en franstaligen
Model is handig om de gesch van Blegië te analyseren maar heeft ook beperkingen:
• Niet elke breuklijn is altijd even belangrijk (bv klerikaal vs antiklerikaal: was voroal in
19e eeuw aanwezig, vandaag is dit onderhuids aanwezig)
o Telkens opkomst en opgang van breuklijnen
2
, • Overlapping van breuklijnen, ze staan niet autonoom van elkaar mijn interageren met
elkaar
o Bv sociaal economische breuklijn overlapt met de anderen: bv met de
communautaire breuklijn --> gesch van vlaamse beweging eerst
emancipatiestrijd van taal, maar vandaag over regionale verdeling van
economische overheidsmiddelen. Arm wallonië vs rijk vlaanderen
• Nieuwe conflictzones: vooral laatste kwart van 20e en 21e eeuw --> nieuwe
conflictzones in het publieke leven die nog moeilijk te situeren vallen binnen deze
klassieke breuklijnen. Maar ook migratie
o Nieuwe partijen gaan meningen uiten over deze nieuwe conflictzones.
Breuklijnmodel dus handig voor de gesch maar hoe recenter de geschiedenis hoe meer
verfijnd en genuanceerd het moet zijn! Het is niet meer zo zwart wit
Eind 2025 nieuwe reportage van Christophe Deborsu (maakte ook bye bye belgium) vandaag
gaat zijn reportage over iets heel anders: debat over werkloosheidsuitkering of ze moeite doen
om werk te vinden of niet. Ging interviews afleggen in het armste dorp van België. Hier zitten
we met interactie tussen sociaal economische en communautaire breuklijn. Dus dit toont hoe
deze breuklijnen kunnen verschuiven!
Einde intro --> afspraken
Leerstof: hoorcolleges & handboek VOLLEDIG!!!!!!
Hoorcolleges volgen het boek maar sommige zaken worden meer uitgelegd in het handboek
en omgekeerd.
Slides beschikbaar voor elke les en opnames nadien!
Lopende tekst volledig te kennen van het handboek (buiten de anders gekleurde tekstjes niet)
--> overgrote deel van wat in de les gezegd wordt is ook leerstof
Bibliografie en illustraties en onderschriften niet kennen die in het boek vermeld worden. Ook
grafieken en tabellen en cijfers niet exact kennen.
Wel kennen: alle namen van alle politici, organisaties,jaartallen, wetten!!!!!!!!!!
Opbouw cursus!!!!!!
o Het ontstaan van België (« wat voorafging ») (les 1-2)
- Bestond België voor 1830 ?
- De staatkundige situatie en evoluties voor eind 18e eeuw
- In stappen naar de Revolutie van 1830
- De Revolutie van 1830: ontstaan van België
o Vanaf 1830 tweeledige thematische insteek
- Sociaaleconomische aspecten
o Demografie
Chronologische opbouw in 2 tijdsblokken:
o Evolutie landbouw
- 1830-1914 (les 3-4)
o Evolutie industrie Chronologische opbouw in 4
- 1914- vandaagtijdsblokken:
(les 8-9)
o Sociale groepen
- 1830- ca. 1880 (les 5-6)
- ca. 1880-1914 (les 7)
3 - 1914-1945 (les 10-11)
- sedert 1945 (les 12-13)
,- Politieke aspecten
o De politieke structuren (partijen, instellingen)
o De politieke strijdpunten (« drie breuklijnen »)
o De buitenlandse dimensie
4
, 1. Het ontstaan van België (« wat voorafging ») (les 1-2)
1. Bestond België voor 1830 ?
Geen pasklaar antwoord op deze vraag. Verschillende antwoorden zijn mogelijk naar gelang
je interpretatie. Er is essentialistische interpretatie (romantische visie op belgie van de 19e
eeuw op België) --> toen vrij jong land die zichzelf wou legitimeren. En ze wouden zorgen dat
ze een langere geschiedenis al hadden, zochten wortels in ver verleden om zichzelf te
legitimeren als natiestaat.
Heel romantisch en essentialistisch (ze gaan ervan uit dat deze natie van nature een natiestaat
worden, maar het natiestaatgevoel zou in een verder verleden liggen)
An de andere kant: constructivistische interpretatie --> België als artifitciële creatie. Een
samenspel tussen grootmachten die ervoor heeft gezorgd dat belgië bestaat en onafhankelijk
kon worden in 1830. Belang ligt op toeval en sterke politieke eenheden om tot een natie te
komen.
--> antwoord ligt eig tussen deze 2 visies in, is niet zwart wit. België bestond nog niet na de
romeinen dat is duidelijk maar het is ook verkeerd om te stellen dat belgië uit de lucht viel in
1830 en dat de revolutie uit het niets kwam
--> antwoord dat historiici gaan geven hangt af van of ze essentialistisch of constructuvistisch
denken maar ook van wanneer ze zelf afkomstig zijn (19e eeuw vs 20e eeuw)
3 visies van historici over deze vraag:
o De visie van Henri Pirenne
- Nationale historicus bij uitstek van belgie, schreef geschiedenis van belgië in begin 19e
eeuw. Staat symbool voor de klassieke visie op de gesch van belgie
- Focus ligt vooral op late middeleeuwen vóór Bourgondische hertogen (ca, 1000-1400)
als zeer belangrijke periode voor het ontstaan van België
o De visie van Jean Stengers
- Hij schreef gesch van België voor de 20e eeuw
- focus op 1789-1830, --> daar ziet hij belgïe ontstaan (dus lang ná Bourgondische
hertogen)
o De visie van Rolf Falter (geen academisch historiscus)
- Gaat het hebben over de periode van stengers maar deze hele visie van het belang
van deze periode ontkennen.
- gaat in tegen focus Stengers
u Belang Franse Revolutie voor ontstaan moderne natiestaten (incl. België in 1830)
Essentialistische visie was vooral geschreven door pseudohistorici, zij zoeken de wortels
van belgie in ver verleden zoals die van de romeinse veroveringen in onze streken ten tijde
van Ceasar. De stammen die hier toen leefde waren de oude Belgen.
De figuur die men naar voor schoof was Ambiorix.
Wie was hij? Leider van de Eburonen (stam). Werd beroemd door latere historici
5
, Eig weten we niks over deze figuur buiten door de geschriften van Ceasar over de oorlogen in
Gallië: De Bello Gallico. In deze geschriften kwam een zin voor die door historici worden
gebruikt:
“Galië is in zijn geheel verdeeld in drie delen, waarvan de Belgen (Belgae) er één
bewonen, de Aquitaniërs een ander, en het derde diegenen die zich in hun eigen taal Kelten
noemen, maar die wij als Galliërs omschrijven. (…) Van hen allen zijn de Belgen de
dappersten. Zij zijn buren van de Germanen, die over de Rijn wonen, en met wie zij
voortdurend oorlog voeren (…)”
--> die Belgae waar hij het over heeft is beetje problematisch,
De belgae stammen woonden in gebieden die veel groter zijn dan
enkel België (licht oranje)(deze provincie is eig noordfrankrijk en
zwitserland)
Dus eig heeft dit weinig of niks te maken met de huidige geografische
grenzen van België
In het donker oranje zijn de Eburonen --> volgens de romeinse
terminologie hoort Ambiorix dan bij de germanen die ten westen van
de Rijm leven en dus niets te maken hebben met de belgae.
Volgens de romeinse terminologie woonden zij dus ten westen van
de rijm en waren zij germanen.
Hegt belangrijkste van deze kaart is dat het een anachronisme is om te spreken over belgie
ten tijde van de romeinen!!!!
Visie Pierenne (1900)
Deze visie kan niet blijven standhouden zeker naarmate de gesch begint te professionaliseren.
Dan komen we bij Henri Pierenne, hij gaat zeker niet zo ver terug als de oude belgie maar
gaat wel ook nog steeds zoeken naar wortels van de natie in een ver verleden.
Zijn visie in La Nation Belge (1900): “Als staat zijn de Nederlanden terug te voeren op de
hertogen van Bourgondië, maar vóór de hertogen was er al een volk van de Lage Landen (...)
er kan gezegd worden dat bij ons nationale eenheid voorafging aan eenheid van bestuur.
(...) Elders is de staat vaak de oorzaak geweest van een eigen nationaal leven; bij ons lijkt het
het resultaat te zijn geweest.”
--> In deze regios was er volgens hem al sprake van een nationale identiteit, nog voor de
borugondische hertogen, aka de late middeleeuwen tussen 1000-1400. In deze late
middeleeuwen:
De verschillende feodale gebieden op de rechter- en linkeroever van de Schelde neigden al
eeuwenlang onbewust naar eenheid. Het Huis van Bourgondië plukte slechts de vruchten van
het werk dat lang daarvoor was begonnen. Als het onze verschillende gebieden in een
gemeenschappelijke staat verenigde, dan was dat omdat ze al lang een gemeenschappelijke
beschaving deelden. Ondanks tweetaligheid en politieke fragmentatie vormden ze één regio
met een intellectuele cultuur en economische solidariteit.”
Hij gaat de oorsprong van belgie zoeken in deze gewesten in de late middeleeuwen nog voor
de periode van de bourgondiers. Hij heeft het over feodalen vorstendommen
In de late middeleeuwen waren dit belangrijke economische centra. Vanuit deze gebieden
groeit er een gemeenschappelijke cultuur en deze cultuur is tweetalig. (politieke grenzen
hadden niets gemeenschappelijk met taalgreznen maar zijn wel voorlopers van het nederlands
en franse taalgrens)
6
Les 11/02
In tegenstelling tot geschiedenissen van andere landen is België continu in vraag gesteld. Dit
heeft te maken met de complexe staatsstructuur van ons land (federaal) maar met aanzienlijke
verschillen tussen Noord en Zuid (sociaal economisch maar ook politiek)
In het zuiden vooral socialistisch, in het noorden Vlaams nationalistisch. Elke keer bij het
vormen van een federale regering is het kijken hoe lang dit gaat duren deze democratie.
Hierdoor reflectie over de toekomst van België bij staatshervormingen.
Laatste jaren vooral toegespitst op niveau van gewest van Brussel --> nog steeds geen
Brusselse regering
Relevantie van de vraag van toekomst van België zichtbaar in reportage Bye Bye Belgium:
experiment met fake news uitzending naar aanleiding van de verkiezingen. Fictieve uitzending
waar het eind ervan België werd aangekondigd en Vlaanderen onafhankelijk. Journalisten
namen dan interviews af. Wou gewoon publiek debat aanwakkeren over toekomst van België.
Toont dat dit in veel hoofden speelt
+ werd opgepikt door internationale nieuwszenders, extern standpunt als buitenlandse stem
die kan aantonen hoe complex onze zaken zijn
Bv Judt in 1999: schreef artikel in gezaghebbend tijdschrift met als titel: is there a Belgium?
Spreekt over de complexe staatsstructuur. stelt zich zeer kritisch op, volgens hem heeft dit
weinig macht en uitdagingen. Hij voorspelde dat het moeilijk was om een regering te volgen
(wat zo was in de 21e eeuw!!!! Langste crisis ooit was +500 dagen) duidelijke tendens zichtbaar
die niet veel hoop biedt over de toekomst van de regeringsformaties (waren telkens zeer
recent)
Het spreekt voor zich dat onze complexe staatsstructuur problematisch is als we over
buitenlandse zaken willen spreken
Judt vindt de gesch van België interessant want is voorbeeld hoe een kwetsbare staat zich
bezighoudt met buitenlandse zaken??? Niet goed gehoord
Is België een voorbeeld van een postnationaal model of ontmantelde staat in 21ste eeuw? Kan
dit ook in andere landen gebeuren? Is dit een toekomstmodel voor de 21e eeuw? Waar Brussel
een centrale rol zal spelen, waar beslissingen dan supranationaal (Europees) worden
genomen.
Vanuit het buitenland wordt er dus vaak naar België gekeken op de complexe federale
staatsstructuur die gegroeid is uit taalgebonden kwesties in dit land.
Actuele dimensie van deze les!
Maar deze les zal vooral gaan over de historische dimensie van België
Moet onderscheid gemaakt worden tussen gesch van België voor 1830 en na 1830
1
,Centraal staat de vraag: Hoe oud is belgie eig? hoe ver kunnen we teruggaan naar een
natiegevoel
Historische dimensie voor 1830
Zie verhaal van Vlaanderen: problematisch want geografische ambiguïteit --> nooit duidelijk in
hoeverre het ging over de lage landen of Vlaanderen zoals nu of graafschap Vlaanderen. Er
werd altijd over vlaanderen gesproken zonder te spreken over welk Vlaanderen het is
--> dit moeten we in deze cursus ook vermeiden in de gesch van België.
+ ander probleem: monocausale verklaringsmodellen (simplistische weergaves van
historische figuren) alsof de geschiedenis als opeenvolging van revoluties tot stand kwam bv
bij deze aflevering: [Aflevering over Brabantse Revolutie (1789-1790), Boerenkrijg (1798) en
Belgische Revolutie (1830)]
--> ook hier veel ambiguïteit
In deze cursus zullen we veel specifieker zijn!!
In 18e eeuw was er ook geen term om de vlaamstalige gebieden aan te duiden, Vlaanderen
als term bestond nog niet.
Historische dimensie na 1830 (focus van deze les)
In verhaal van Vlaanderen viel op dat de communautaire spanningen niet aan bod kwamen in
de periode na 1945!!!! Hier zal veel aandacht aan besteed worden, zeker in de jaren na WO II
Hier gaan we het hebben over de sociaal economische gesch, en de politieke gesch van België
3 breuklijnen
Noodzakelijk om de gesch van belgie te begrijpen. Breuklijnmodel (= model uit amerikaanse
politieke wetenschappen, om geschiedenissen van industrIële samenlevingen schematisch te
analyseren.)
1. Sociaaleconomische breuklijn = kapitaal versus arbeid
o Groepen uit de samenleving die inkoop verwerven uit kapitaal en die uit arbeid
2. (levens)beschouwelijke breuklijn = klerikaal vs antiklerikaal
o Conflict klerikaal en antiklerikaal (niet perse niet gelovig maar wel antiklerikaal,
hadden bepaalde visie welke rol de kerk moest spelen, die van scheiding tussen
kerk en staat ! kerk mocht geen rol spelen in het publieke leven) (klerikaal willen de
vermenging versterken)
3. Communautaire breuklijn = Vlamingen/Nederlandstaligen vs Franstaligen
o Spanningen tussen Nederlandstaligen en franstaligen
Model is handig om de gesch van Blegië te analyseren maar heeft ook beperkingen:
• Niet elke breuklijn is altijd even belangrijk (bv klerikaal vs antiklerikaal: was voroal in
19e eeuw aanwezig, vandaag is dit onderhuids aanwezig)
o Telkens opkomst en opgang van breuklijnen
2
, • Overlapping van breuklijnen, ze staan niet autonoom van elkaar mijn interageren met
elkaar
o Bv sociaal economische breuklijn overlapt met de anderen: bv met de
communautaire breuklijn --> gesch van vlaamse beweging eerst
emancipatiestrijd van taal, maar vandaag over regionale verdeling van
economische overheidsmiddelen. Arm wallonië vs rijk vlaanderen
• Nieuwe conflictzones: vooral laatste kwart van 20e en 21e eeuw --> nieuwe
conflictzones in het publieke leven die nog moeilijk te situeren vallen binnen deze
klassieke breuklijnen. Maar ook migratie
o Nieuwe partijen gaan meningen uiten over deze nieuwe conflictzones.
Breuklijnmodel dus handig voor de gesch maar hoe recenter de geschiedenis hoe meer
verfijnd en genuanceerd het moet zijn! Het is niet meer zo zwart wit
Eind 2025 nieuwe reportage van Christophe Deborsu (maakte ook bye bye belgium) vandaag
gaat zijn reportage over iets heel anders: debat over werkloosheidsuitkering of ze moeite doen
om werk te vinden of niet. Ging interviews afleggen in het armste dorp van België. Hier zitten
we met interactie tussen sociaal economische en communautaire breuklijn. Dus dit toont hoe
deze breuklijnen kunnen verschuiven!
Einde intro --> afspraken
Leerstof: hoorcolleges & handboek VOLLEDIG!!!!!!
Hoorcolleges volgen het boek maar sommige zaken worden meer uitgelegd in het handboek
en omgekeerd.
Slides beschikbaar voor elke les en opnames nadien!
Lopende tekst volledig te kennen van het handboek (buiten de anders gekleurde tekstjes niet)
--> overgrote deel van wat in de les gezegd wordt is ook leerstof
Bibliografie en illustraties en onderschriften niet kennen die in het boek vermeld worden. Ook
grafieken en tabellen en cijfers niet exact kennen.
Wel kennen: alle namen van alle politici, organisaties,jaartallen, wetten!!!!!!!!!!
Opbouw cursus!!!!!!
o Het ontstaan van België (« wat voorafging ») (les 1-2)
- Bestond België voor 1830 ?
- De staatkundige situatie en evoluties voor eind 18e eeuw
- In stappen naar de Revolutie van 1830
- De Revolutie van 1830: ontstaan van België
o Vanaf 1830 tweeledige thematische insteek
- Sociaaleconomische aspecten
o Demografie
Chronologische opbouw in 2 tijdsblokken:
o Evolutie landbouw
- 1830-1914 (les 3-4)
o Evolutie industrie Chronologische opbouw in 4
- 1914- vandaagtijdsblokken:
(les 8-9)
o Sociale groepen
- 1830- ca. 1880 (les 5-6)
- ca. 1880-1914 (les 7)
3 - 1914-1945 (les 10-11)
- sedert 1945 (les 12-13)
,- Politieke aspecten
o De politieke structuren (partijen, instellingen)
o De politieke strijdpunten (« drie breuklijnen »)
o De buitenlandse dimensie
4
, 1. Het ontstaan van België (« wat voorafging ») (les 1-2)
1. Bestond België voor 1830 ?
Geen pasklaar antwoord op deze vraag. Verschillende antwoorden zijn mogelijk naar gelang
je interpretatie. Er is essentialistische interpretatie (romantische visie op belgie van de 19e
eeuw op België) --> toen vrij jong land die zichzelf wou legitimeren. En ze wouden zorgen dat
ze een langere geschiedenis al hadden, zochten wortels in ver verleden om zichzelf te
legitimeren als natiestaat.
Heel romantisch en essentialistisch (ze gaan ervan uit dat deze natie van nature een natiestaat
worden, maar het natiestaatgevoel zou in een verder verleden liggen)
An de andere kant: constructivistische interpretatie --> België als artifitciële creatie. Een
samenspel tussen grootmachten die ervoor heeft gezorgd dat belgië bestaat en onafhankelijk
kon worden in 1830. Belang ligt op toeval en sterke politieke eenheden om tot een natie te
komen.
--> antwoord ligt eig tussen deze 2 visies in, is niet zwart wit. België bestond nog niet na de
romeinen dat is duidelijk maar het is ook verkeerd om te stellen dat belgië uit de lucht viel in
1830 en dat de revolutie uit het niets kwam
--> antwoord dat historiici gaan geven hangt af van of ze essentialistisch of constructuvistisch
denken maar ook van wanneer ze zelf afkomstig zijn (19e eeuw vs 20e eeuw)
3 visies van historici over deze vraag:
o De visie van Henri Pirenne
- Nationale historicus bij uitstek van belgie, schreef geschiedenis van belgië in begin 19e
eeuw. Staat symbool voor de klassieke visie op de gesch van belgie
- Focus ligt vooral op late middeleeuwen vóór Bourgondische hertogen (ca, 1000-1400)
als zeer belangrijke periode voor het ontstaan van België
o De visie van Jean Stengers
- Hij schreef gesch van België voor de 20e eeuw
- focus op 1789-1830, --> daar ziet hij belgïe ontstaan (dus lang ná Bourgondische
hertogen)
o De visie van Rolf Falter (geen academisch historiscus)
- Gaat het hebben over de periode van stengers maar deze hele visie van het belang
van deze periode ontkennen.
- gaat in tegen focus Stengers
u Belang Franse Revolutie voor ontstaan moderne natiestaten (incl. België in 1830)
Essentialistische visie was vooral geschreven door pseudohistorici, zij zoeken de wortels
van belgie in ver verleden zoals die van de romeinse veroveringen in onze streken ten tijde
van Ceasar. De stammen die hier toen leefde waren de oude Belgen.
De figuur die men naar voor schoof was Ambiorix.
Wie was hij? Leider van de Eburonen (stam). Werd beroemd door latere historici
5
, Eig weten we niks over deze figuur buiten door de geschriften van Ceasar over de oorlogen in
Gallië: De Bello Gallico. In deze geschriften kwam een zin voor die door historici worden
gebruikt:
“Galië is in zijn geheel verdeeld in drie delen, waarvan de Belgen (Belgae) er één
bewonen, de Aquitaniërs een ander, en het derde diegenen die zich in hun eigen taal Kelten
noemen, maar die wij als Galliërs omschrijven. (…) Van hen allen zijn de Belgen de
dappersten. Zij zijn buren van de Germanen, die over de Rijn wonen, en met wie zij
voortdurend oorlog voeren (…)”
--> die Belgae waar hij het over heeft is beetje problematisch,
De belgae stammen woonden in gebieden die veel groter zijn dan
enkel België (licht oranje)(deze provincie is eig noordfrankrijk en
zwitserland)
Dus eig heeft dit weinig of niks te maken met de huidige geografische
grenzen van België
In het donker oranje zijn de Eburonen --> volgens de romeinse
terminologie hoort Ambiorix dan bij de germanen die ten westen van
de Rijm leven en dus niets te maken hebben met de belgae.
Volgens de romeinse terminologie woonden zij dus ten westen van
de rijm en waren zij germanen.
Hegt belangrijkste van deze kaart is dat het een anachronisme is om te spreken over belgie
ten tijde van de romeinen!!!!
Visie Pierenne (1900)
Deze visie kan niet blijven standhouden zeker naarmate de gesch begint te professionaliseren.
Dan komen we bij Henri Pierenne, hij gaat zeker niet zo ver terug als de oude belgie maar
gaat wel ook nog steeds zoeken naar wortels van de natie in een ver verleden.
Zijn visie in La Nation Belge (1900): “Als staat zijn de Nederlanden terug te voeren op de
hertogen van Bourgondië, maar vóór de hertogen was er al een volk van de Lage Landen (...)
er kan gezegd worden dat bij ons nationale eenheid voorafging aan eenheid van bestuur.
(...) Elders is de staat vaak de oorzaak geweest van een eigen nationaal leven; bij ons lijkt het
het resultaat te zijn geweest.”
--> In deze regios was er volgens hem al sprake van een nationale identiteit, nog voor de
borugondische hertogen, aka de late middeleeuwen tussen 1000-1400. In deze late
middeleeuwen:
De verschillende feodale gebieden op de rechter- en linkeroever van de Schelde neigden al
eeuwenlang onbewust naar eenheid. Het Huis van Bourgondië plukte slechts de vruchten van
het werk dat lang daarvoor was begonnen. Als het onze verschillende gebieden in een
gemeenschappelijke staat verenigde, dan was dat omdat ze al lang een gemeenschappelijke
beschaving deelden. Ondanks tweetaligheid en politieke fragmentatie vormden ze één regio
met een intellectuele cultuur en economische solidariteit.”
Hij gaat de oorsprong van belgie zoeken in deze gewesten in de late middeleeuwen nog voor
de periode van de bourgondiers. Hij heeft het over feodalen vorstendommen
In de late middeleeuwen waren dit belangrijke economische centra. Vanuit deze gebieden
groeit er een gemeenschappelijke cultuur en deze cultuur is tweetalig. (politieke grenzen
hadden niets gemeenschappelijk met taalgreznen maar zijn wel voorlopers van het nederlands
en franse taalgrens)
6
