Laboratoriumvaardigheden VOLLEDIGE SAMENVATTING

LABORATORIUMVAARDIGHEDEN
(slide: inhoud les 1)

 Veiligheid
o Houding in labo
o Wat bij brand?
 Collectieve beschermingsmiddelen
o Trekkast vs. bioveiligheidskast
 Pictogrammen
 Glaswerk + basis laboratorium materiaal


INLEIDING
 Werken in chemisch/(micro)biologisch labo  risico’s  inschatten + minimaliseren
 Slide: veiligheid in labo – 3 wetgevingen (alle labo’s in België zelfde)
o Milieuwetgeving: Vlaamse aangelegenheid
o Welzijnswetgeving: alles m.b.t. veiligheid + preventie, federaal niveau
o Bioveiligheid: omgaan met ggo (= genetisch gemodificeerde organismen) + pathogenen
 Examen
o Betekenis pictogrammen
o Regelgeving binnen CLP
o Veilig werken met chemische + biologische risicohoudende stoffen in labo  garantie veiligheid zichzelf + andere
personen in labo
o Avalverwerking + opslag gevaarlijke producten
 goede laboratiumpraktijk


BASISREGELS GOEDE LABORATORIUMPRAKTIJK
(slide: veiligheid in labo – goede laboratoriumpraktijk (GMP)

GMP – HOUDING IN LABO
 Bewustzijn potentiële gevaren in labo/werkplaats  leerpaden
 Nieuw experiment  taakanalyse + evt. gevolgd door risicoanalyse
o Taakanalyse: wat + hoe + met welk materiaal analyse doen?
o Risicoanalyse: welke stof? trekkast/andere kast nodig?
 Nooit in labo zonder verantwoordelijke docent
 Voor aanvang experiment: ken eigenschappen (o.a. gevarensymbolen) stoffen waarmee men werkt
 Laat experiment nooit ongecontroleerd achter
 Verantwoordelijk voor eigen experiment
 (risico gebonden experiment nooit alleen uitvoeren)
 Werk zo veilig mogelijk bij alle chemische manipulaties
 (voorzie recipiënten met chemicaliën met gepast etiket)
 Hou rekening met specifieke richtlijnen voor microbiologische + biochemische + moleculair-biologische experimenten (zie PRA
bundel)

(tussen haakjes ter volledigheid (syllabus), geldt voor dit volledige document)

GMP – PERSOONLIJKE BESCHERMING
 Verboden in labo
o Eten + drinken + roken
o Nylon kledingstuk
 Verplicht in labo
o Geschikte labojas met lange mouwen  kleren beschermen
 Chemisch labo: polyester-katoen zuurbestendig

,  Microbiologisch: 100% katoen brandveilig
o Veiligheidsbril: experiment + opkuisen chemische producten
o Lange haren vastbinden
o Gesloten schoenen
o Was binnen bij binnenkomen/verlaten lokaal
o Handschoenen indien veiligheidsinstructies dit vereisen
o Werk in zuur/trekkast indien veiligheidsinstructies dit vereisen
o (pipetteren altijd met pipetteerhulp, NOOIT met mond!)
o Bovenstaande niet respecteren  afstraffing tijdens practica

GMP – ORDE + NETHEID
 Verboden in labo: noodzakelijke papieren + boeken + persoonlijk gerief niet rondslingeren (wel in aparte locker)
 Verplicht in labo
o Nette labotafel
o Na gebruik recipiënten  sluiten (vluchtige producten)  terug op plaats zetten
o Gebruikte glaswerk  reinigen  uitlekken  terug in juiste kasten
o Ruim gemorste chemicaliën (poeder vs. vloeistof) + producten eerst op (hierbij veiligheidsprocedures volgen)
 Indien grote hoeveelheden  verwittig toezichthoudende personeel (spilkit)
o Vloer vrij van stukjes glas + papier + vocht
o Afval correct sorteren

MILIEUBEWUSTZIJN
 Zuinig omgaan met producten  afval beperken
 Afval correct sorteren: verzamel afval in daarvoor bestemde afvalvaten
 indien tijdens PRA rubriek ‘orde & netheid’ + ‘milieubewustzijn’ niet respecteren  afstraffing

GMP – INCIDENTEN
(slide: regels bij ongelukken)

 (waarschuw steeds toezichthoudende personeel)
 (ken locatie veiligheidsuitrusting: brandmelder + blusser + branddeken + oogspoelfles + nooddouche + EHBO-paneel +
nooduitgangen)
 Reageer gepast + rustig op ongelukken met volgende regels
o EHBO: contact met spattende chemicaliën/brandwonden
 Onmiddellijk spoelen met water (oogdouche) gedurende minstens 15 min
 (voor tussenkomst EHBO-helper zullen automatisch nummers geprogrammeerd worden (zie telefoonlijst
gebouw))
o Snijwonde
 Verwittig toezichter/EHBO-helper
 Spoel wonde uit onder stromend water
 Hevige bloeding  knel ader af met knelverband aanwezig in labo
o Producten morsen
 Waarschuw toezichthoudend personeel
 Ruim gemorst product meteen op volgens gekregen instructies
 Opruimen grote hoeveelheden gemorst product  spilkit
o Brand
 Waarschuw eerst personen in omgeving
 Tracht beginnende brand te blussen
 Uitslaande brand  bel noodnummer 112
 Oorzaken
- Bunsenbrander: gele vlam = waakvlam vs. blauwe vlam = steriele vlam
- Verkeerde stoffen mengen
- …

,GMP – TAAK- EN RISICOANALYSE
 Wat? = studie mogelijke gevaren verbonden à procedé  zeker risico tot schade met zich meebrengen
o Doelstelling: verminderen risicogrootte  hiervoor enkele maatregelen
 Schrijf schematisch op welke producten + materialen men nodig heeft voor experiment
 Analyseer op papier gevaren die men kan voorkomen
 Aanwezige richtlijnen nauwkeurig opvolgen  alle risico’s proberen minimaliseren  beperkt restrisico
 (indien er iets fout loopt  verwittig meteen toezichthoudende personeel)
 (betekenis pictogrammen)
 (telefoonnummers)
 (antigifcentrum: 070/245 245)
 (brand/ziekenwagen: 112)
 (EHBO campus schoonmeersen gebouw C: **553)


ALGEMENE RICHTLIJNEN BIJ BRAND
EERSTE STAPPEN BIJ BRAND
(slide: wat bij brand?)

 Slide
o Brandrisico’s aanwezig
o Ontvlammen vluchtige stoffen: vb. brand met ethanol/methanol
 Concreet: vluchtige stof vb. ethanol  snel verdampen  in contact met warmte  brand
 Nooit: blussen met water (idem voor frietvet)
 Wel: laten uitbranden/natte doek erover/gaskraan uitzetten
 Strijd tegen brand = strijd tegen tijd: vlammen + rook verspreiden zich zeer snel ( dood door rook)  snel + doeltreffend
optreden indien brand
 (alarmering omgeving + hulpploegen belangrijk  veiligheid alle medewerkers in + rond gebouwd)
o Wat moet ik doen bij brand: waarschuwen  correcte poging  verantwoordelijke  brandalarm
 Waarschuwing: roep BRAND BRAND!  waarschuwt personen in directe omgeving
 Poging: doe 1 poging tot blussen met correct blusmiddel
- Kleine beginnende brand meestal makkelijk blussen
- ↑ tijd  enorme ↑ moeilijkheidsgraad bluswerken
 Verantwoordelijke: waarschuw verantwoordelijken bij uitslaande brand
- Sla ruitje brandmelder uit
- Druk knop bandmelder in (vs. random drukken  serieuze boete)
 brandmelding in onthaal
 Slide: brand tijdens PRA microbiologie
o Zet gas uit
o Indien evacuatie  docenten op de hoogte + verantwoordelijk

(EVACUEREN + GEVEN NODIGE INFORMATIE)
 Sluit gas + waterkranen
 Schakel elektrische toestellen uit
 Stel proefopstellingen in veilige stand
 Laat lichten branden
 Sluit deuren
 Vermijd paniek
 Neem kortste weg naar buiten  nooit lift gebruiken!
 Studenten + personeel verzamelen à verzamelplaats
 Onderwijzende personeel verantwoordelijk begeleiding studenten bij evacuatie uit gebouw
 Elk gebouw beschikt over opgeleid eerste interventieteam  volledige gebouwd evacueren + controleren
 Intern noodplan overhandigen door receptioniste à brandweer
 Interventieteam informeert hulpdiensten over evacuatie

, NUTTIGE INFORMATIE
BLUSAPPARATEN
 In gebouw: draagbaar blusapparaat + brandhaspel
o Brandhaspel = rubberen slang + kleine diameter + gemiddeld 30 m lengte
+ rechtstreeks aangesloten op waternet
o (locatie: labo + atelier + gang + traphal)
o (tips)
 Kijk in omgeving  weten waar apparaten zich bevinden (zie plattegrond gebouw) want weinig mensen
weten dit
 Lees instructies  in nood weten hoe apparatuur werkt
o (moeten steeds bereikbaar zijn)
o (gebruikte apparaten niet terug ophangen  preventiedienst contacteren  hervullen)
o Types blusapparaten want niet elke brand mag met water geblust worden
 Kennen: prototypes blustoestellen naast type vuurhaard dat ermee geblust moet worden



Examen: symbolen
herkennen

Brandstof = stof die brandt

Kenmerken = kenmerken
brand

Blusstof = stof waarmee men
blust

E = elektrische branden




 Op blusapparaat staat brandklasse vermeld (zie in tabel bovenaan)