Samenvatting Microbiologie en metabolisme | Cel & Microbiologie | EHB | 2025/26

Microbiologie
H1
Inleiding
Ziektes door het consumeren van voedsel

- 85% door microbiële besmetting


Oorzaken van microbiële besmetting:

 Onwetendheid
 Onverschilligheid
 Onhygiënisch werken
 Onvoldoende koeling van VM
 Onvoldoende verhitting van VM



MO = levende wezens die niet met blote oog waargenomen kunnen
worden

 microscoop of elektronenmicroscoop

Minstens 1 periode doormaken waarin 1 enkele cel zich als individu
verdubbelt

Bv; microben en kiemen



Lichtmicroscoop: prokaryote MO en eukaryote MO, dieren- en
plantencellen, celkernen

Elektronenmicroscoop: virussen, organellen, moleculen, atomen



MO: noodzakelijk voor het leven en helpen goede balans te onderhouden

 Mariene en zoetwater MO = basis van voedselketen in oceanen,
meren en rivieren
 Bodem MO: zorgen voor
o afbraak afvalproducten
o incorporeren stikstofgas in organische componenten zodat
deze weer beschikbaar zijn voor andere organismen

,sommige MO spelen rol in fotosynthese

mens afhankelijk van MO in de darm:

- vertering van voedsel
- synthese van beoaalde vitamines die we nodig hebben om te
kunnen leven



Veel commerciële toepassingen: synthese van bepaalde chemische
producten (aceton, vit.B2, vit.B12)



Bereiding van producten: azijn, sojasaus, kaas, yoghurt, brood,
alcoholische dranken




Indeling van MO
 prokaryoten
o bacteriën
 rickettsiën  hebben zowel eigenschappen van virussen
als van
bacteriën
o archaea

 eukaryoten
o fungi
o protista
 protozoa  diverse groep ééncellige eukaryoten zonder
gemeenschappelijke voorouder
 algen



 virussen  geen levende organismen maar horen wel bij de micro-
organismen

,Eukaryote cellen:

- DNA afgebakend door membraan in celkern
- Meerdere lineaire chromosomen
- Meerdere celorganellen omgeven door een membraan
- 80S ribosomen
- Cytoplasmamembraan met sterolen, kan endocytose en pinocytose
uitvoeren
- Dieren: geen celwand, planten: wel celwand



Prokaryote cellen

- DNA los in cytoplasma
- 1 circulair chromosoom
- Extrachromosomale DNA-elementen: plasmiden
- Geen membraan omgeven organellen in het cytoplasma
- 70S ribosomen
- Cytoplasmamembraan zonder sterolen, wel grote verscheidenheid
aan proteïne met belangrijke functies, zoals ademhaling of transport
van VM, geen endocytose of pinocytose
- Complexe celwand



Benaming MO:

Binomiale nomenclatuur

= elk organisme  2 namen

Altijd: Genus species

Bv; Escherichia coli  E. coli



Taxonomisch hiërarchie

, Rest: zie andere samenvatting



Indeling van bacteriën

Vroeger: o.b.v. fenotype

o Morfologie
o Metabole eigenschappen



Nu: o.b.v. genetische en moleculaire data

o 16S rRNA sequence
o Whole genome sequence



Binnen bepaalde taxonomische soort kunnen nog variaties van
eigenschappen zijn.

 Biotype = metabole verschillen
 Serotype = antigene kenmerken
 Faagtype = indeling naar reacties met bepaalde virussen

Bacteriofaag = een virus dat andere MO (vooral bacteriën) infecteerd

 Genotype = genetische verschillen



Stam = alle individuen van een soort die door deling zijn ontstaan uit 1
enkele cel




Historische achtergrond
Oorsprong microbieel leven

 Spontane generatie
o Uit niet-levend materiaal
 Padden, slangen, muizen  vochtige aarde
 Vliegen  mest
 Maden  rottende lijken