SAMENVATTING POLITICOLOGIE;
HT 1 – WAT IS POLITIEK? EEN FUNDAMENTELE VRAAG
1. WAT IS POLITIEK? OMSCHRIJVING?
● “Wat door de staat moet worden geregeld”
○ Minimal state:
■ 19e eeuw
■ Orde en tucht, bescherming van grenzen
■ Beperkt aantal verzorgende taken
○ Nanny state:
■ Hedendaags
■ Interventionistische welvaart staat
Domein/arena vs aspect/proces
Arena- of domeinbenadering Proces- of aspectbenadering
Politiek is geassocieerd met een plaats, iets is Politiek is een proces, mechanisme getypeerd
politiek omdat het op een bepaalde plaats door een gedrag dat in alle contexten kan
gebeurt plaatsvinden
Afgebakende sfeer Aspect van sociale verhouding
Vanaf wanneer ‘politiek’:
● Gedrag in politieke instellingen
● Politiek gedrag heeft typische kenmerken
● Vb. Geld KSA-mosselsouper
Essentially contested concept
= Wezenlijk betwist begrip
= Concept waarover eindeloos debat bestaat omdat alle bouwstenen ook betwistbaar zijn
voorwaarde: acceptatie dat gebruik van een begrip betwist kan worden door derden
● Wezenlijk betwist begrip (cf. nanny state vs minimal state, democratie en gelijkheid),
door normatieve concepten
● Andere wetenschap (vb. chemicus)
● Oplossing: bewust zijn van bril en expliciteren (vb. stemgedrag)
● Politiek moeilijk te definiëren, maar eensgezind over oorsprong
, WAT IS POLITIEK (POLITIKA)?
Traditionele bevolking heeft 2 dingen nodig:
1. Territorium: staten, EU, …
2. Bevolking; een groep mensen
David Easton (A framework for Political Analysis):
● Vredevol overleven in wereld schaarste; toedeling van waarden
● Politiek als “bindende allocatie van waarden voor een samenleving”
● Politiek maakt keuzes
● Evolutie: globalisering, migratie, klimaat, corona, …
Authoritative allocation for a society; het gaat om beslissingen die gezaghebbend zijn
voor de hele samenleving.
2. GESCHIEDENIS VAN DE POLITIEK
Klassieke Griekenland Machiavelli Franse Revolutie
Nastreven van het goede leven Nastreven naar macht Organisatie binnen de staat
zoön politikon’ Il Principe (1532) Ontstaan ideologieën
(iedereen politicus)
Handleiding: machtsverwerving Politiek is zaak van velen
Betrokkenheid bij de publieke en –behoud (geboorte parlement = parler)
zaak, wie enkel inzit met z'n
privé leeft niet volwaardig Politiek = macht Politiek = discussie over inrichting
(inhoudelijke laag)
oorsprong, politika: betrekking
op polis (collectieve zaken) vs Inhoud en lading evolueren =
private leven idiotikos moeilijk te definiëren
De mens is een politiek dier
(Aristoteles): ‘zoön politikon’ vs.
‘Idiotes’
Zeer hoogstaand, maar beperkt
tot vrije mannen
,3. INDELINGEN
definitieve definitie = quasi onmogelijk
● MAAR politiek is de activiteit in een samenleving die betrekking heeft op:
○ Beheren van die samenleving
○ Maken van dwingende collectieve keuzes die het samenleven van individuen
en groepen regelen
Politiek draait om macht en het vreedzaam oplossen van conflicten over dwingende
collectieve keuzes (bv. spelregels en instellingen).
● Er is een belangenstrijd = verschillende belangen en ideeën over hoe schaarse
middelen gebruikt moeten worden
● Er is ook een ideeënstrijd =
○ verschillende verklaringen voor de ongelijke verdeling van middelen
○ verschillende oplossingen en waarderingen van collectieve doelstellingen.
Politiek is een sociaal verschijnsel:
● bestaat enkel in relaties en interacties tussen mensen
● heeft betrekking op zaken voor een groep of gemeenschap.
Politiek gaat over samenwerking en conflict rond collectieve beslissingen:
● beslissingen voor de gemeenschap worden genomen
● Om het samenleven te ordenen via bindende regels.
● Hiervoor zijn specifieke instellingen, procedures en een politieke cultuur ontwikkeld.
● Essentieel in politieke besluitvorming en conflictbeheer is:
○ het gebruik van macht
○ de ontwikkeling van machtsposities.
Politiek heeft altijd een inzet:
● competitieve realisatie van doelen
● bescherming van belangen
● binnen een context van schaarste en onverenigbare doelen.
De manier waarop politieke conflicten worden geregeld is het resultaat van:
● materiële omstandigheden
● maatschappelijke analyses, waarden en normen
● politieke strategieën, die het politiek gedrag sturen en bijdragen aan:
○ de vorming van belangen
○ doelstellingen
○ oplossingen.
,4. POLITIEK EN CONFLICTEN
Carl Schmitt
● NSDAP
● Der Begriff des Politischen (1928): essentie politieke
● Essentieel/laatste onderscheid politiek: vriend en vijand (antagonisme)
● Grote invloed (politiek is conflict, realistisch wereldbeeld, wij vs zij cf. populisme)
● Conflict is positief (existentieel, vb. democratie eist verschil)
Chantal Mouffe
● Geïnspireerd door Carl Schmitt
● Radicale democratie: conflict/polariseren essentieel en positief
● Consensus niet altijd mogelijk
● Agonisme: tegenstellingen noodzakelijk maar ‘verheerlijking’ tegenstander
● Agonistisch pluralisme
● Boek “Hegemony and Socialist Strategy” met Ernest Laclau
● Cf. karteldemocratie Lijphart: populisme
Antagonisme (Schmitt) Agonisme (Mouffe)
Partijen proberen elkaar te vernietigen, slechts Partijen zijn gebonden aan de waarden van de
één kan overleven democratie, vertrekken van wederzijds respect
en tolerantie
,HT 2 – IDEOLOGIEËN.
1. WAT IS IDEOLOGIE?
= neutraal concept dat verwijst naar een gedachte systeem
thin ideologies = pas ideologie als het een band heeft met andere ideologieën
● vb, populisme en ecologisme
2. MORFOLOGIE VAN IDEOLOGIEËN (HEYWOOD)
DRIE BESTANDDELEN:
1. Descriptief bestanddeel (beschrijving samenleving)
○ Welke problemen zijn er in de samenleving?
○ Afwijkingen tussen ideaal en realiteit
○ Verschillende brillen (verschillende interpretaties en redeneringen)
2. Prescriptief bestanddeel (omschrijving ideale samenleving)
○ Hoe de samenleving eruit zou moeten zien.
3. Operationeel bestanddeel
○ Plan om van Descriptief naar Prescriptief bestanddeel te gaan
○ vb, verschil tussen Vlaams Belang en NVA voor Vlaamse onafhankelijkheid
3. LINKS EN RECHTS: EEN GPS IN DE POLITIEK
LINKS EN RECHTS
● Orde in chaos krijgen
● Instinctief democratisch instrument
○ Instinctief/intuïtief systeem om ideologieën en partijen te rangschikken
○ Democratisch
○ GPS of richtingaanwijzer?
■ Mensen gebruiken de links-rechts schaal om zich te oriënteren in het
politieke landschap.
OORSPRONG LINKS EN RECHTS:
● 1789, Lodewijk 16, roept Staten-Generaal in Salle des Menus-Plaisirs samen.
● Fysieke positie kreeg politieke betekenis
○ Links staan = koning krijgt minder macht (progressief)
○ Rechts staan = koning behoudt zijn macht (conservatief)
● Hierna kreeg die indeling een ideologische betekenis en meer aandacht
RELEVANTIE VAN LINKS-RECHTS:
● De makkelijkste manier om partijen, ideeën en ideologieën enz te ordenen.
● Het ordent het ingewikkelde politieke schouwspel
,ONTDUBBELING LINKS-RECHTS
● Links-rechts wordt vaak ontdubbeld.
○ De klassieke indeling verwijst naar sociaal- economisch links en rechts.
○ De moderne indeling verwijst naar sociaal-cultureel links en rechts.
■ Zwarte zondag: Vlaams Blok verkozen
● Arbeiders kozen eerst voor socialisten
● Meer buitenlanders zorgden ervoor dat ze gingen kiezen voor
Vlaams Blok.
● Sociaal economisch Links → Sociaal cultureel rechts
ALTERNATIEVE VOORSTELLING VAN LINKS EN RECHTS:
,4. OVERZICHT VAN DE IDEOLOGIEËN:
Evolueren mee met veranderingen van de samenleving!
4.1. LIBERALISME:
● Oudste Ideologie = reactie op ancien regime
● Idee:
○ Vrijheid!
■ Positief mensbeeld = zelf leven bepalen
■ Negatief mensbeeld = zelf leven niet kunnen bepalen
○ Grenzen aan vrijheid = Hart Principle
■ Vrijheid stopt waar vrijheid van iemand anders schendt.
■ Vb, verplichting vaccinatie omdat je anderen kan besmetten
○ Beperkte overheid = nachtwakersstaat
■ Beperkte bevoegdheden
■ Garanderen veiligheid en vrijheid
○ Verantwoordelijkheid
■ Mensen moeten kansen krijgen
■ Voor mensen die minder geboren zijn
● Onderscheid Klassieke liberalen en Sociaal liberalen
○ Klassiek liberale visie:
■ Negatieve vrijheid = afwezigheid van iets
● vb, geen dwang, geen verplichting
■ Individu staat centraal
■ Grondrechten
■ Vrije markt:
● Onzichtbare hand van Smith;
○ Samenleving gaat vooruit wanneer iedereen zijn
eigenbelang nastreeft.
● Voorstanders: Thatcher, Reagan, …
○ Sociaal liberale visie:
■ Positieve vrijheid = aanwezigheid van iets
● vb, Mensen kansen geven
● Investeren in onderwijs, vormen van sociale herverdeling, …
● Samenleving moet meritocratisch zijn
○ Iedereen moet gelijke start kansen krijgen
○ Ongelijkheid kan alleen met gelijke startkansen
● Samenleving moet Rechtvaardig zijn (John Rawls)
○ Een samenleving ingericht achter een veil of ignorance
is rechtvaardig.
○ Onwetend over positie in de maatschappij
,4.2. CONSERVATISME:
● 2e oudste ideologie = reactie op Franse revolutie
● Antirevolutionair
○ N-VA
○ Samenleving in 1 keer veranderen kan niet
○ Evolutie en niet revolutie.
● Idee:
○ Conserveren, bewaren
○ kern op traditie, geschiedenis, …
■ Stabiliteit en identiteit
■ Gevoel dat mensen zich ergens bij horen
○ Mens is imperfect
■ Veiligheid: overheid moet normen en waarden voorschrijven
■ Liberalen zouden zeggen dat de mens dit bepaalt.
○ Bezit belangrijk:
■ Zorgt voor zekerheid en stabiliteit
● Bezit zorgt voor respect voor andermans bezit
● Je hebt zelf een GSM en vindt 1, dan ga je die teruggeven.
○ Organische samenleving:
■ Geleidelijk aan gegroeid (lange geschiedenis)
■ Samenleving is een lichaam
● Groepen gaan met elkaar samenwerken.
● Ongelijkheid is geen probleem, het lost zichzelf op.
○ Autoriteit en leiderschap:
■ Mens is imperfect, daarom hogere instantie nodig
,4.3. CHRISTEN-DEMOCRATEN:
● Lichtere conservatieven
● Idee:
○ Personalisme: (vaag)
■ De persoon staat centraal
● Persoon is verbonden met andere mensen in de samenleving
● Je bent wie je bent door banden met anderen
● Economie staat in dienst van de mens
○ Economie als middel om leven te verbeteren.
○ Sociaal gecorrigeerde vrije markt (Rijnland model)
■ Christelijke waarden
● Ethisch: abortus, euthanasie → moeilijk onderwerp
● rentmeesterschap: we lenen de wereld en moeten die in
dezelfde staat geven aan de volgende generatie
○ Aandacht voor klimaat en milieu
○ Aandacht voor begroting
■ Natuurlijke verbanden:
● Mensen zijn onderdeel van een gemeenschap
● Nadruk op lokale autonomie en subsidiariteit (oplossing op
laagste niveau)
○ Tegen te veel staat
○ Staat moet mogelijkheid bieden voor een oplossing
○ vb, subsidies voor mantelzorg
■ Klassen Samenwerking
● Werknemers en werkgevers moeten samenwerken.
● vb, Wasmachine kopen
○ Liberaal: zelf bepalen welke de beste is
○ Socialist: luisteren naar overheid welke de beste is
○ Christ-democraat: Vraagt aan ouders welke de beste is
, 4.4. SOCIALISME:
Voorbeeld examen: Vergelijking conservatisme en Socialisme
● Ontstaan: 19e eeuw na industriele revolutie
● Auteur: Karl Marx
● Idee:
○ Maakbaarheid van de samenleving
■ Samenleving veranderen
■ Economische verhouding veranderen → creëert gelijkheid
■ Positief mensbeeld
○ Gelijkheid:
■ Iedereen moet gelijk zijn (ook aan het einde)
■ Gelijkheid door herverdeling
○ Grote staat nodig:
■ zorgt voor herverdeling, sociale zekerheid
■ Overheid moet ingrijpen
○ Samenleving als Klasse:
■ Sociaal economische groep waar de mens tot behoort
■ Arbeidersklasse of elite
○ Geen privébezit:
■ Privé bezit zorgt voor ongelijkheid
■ Nationalisering van bedrijven, privébezit, …
○ Anti religie:
■ Mensen worden anti revolutionair, want in het hiernamaals is alles
beter
● Stromingen:
○ Extreem = communisme en revolutionair socialisme
○ Gematigd = sociaal-democratie
○ Extreem gematigde = derde weg
■ Mensen hebben rechten en plichten
■ bv, recht op werkloosheidsuitkering, maar plicht om werk te zoeken.
HT 1 – WAT IS POLITIEK? EEN FUNDAMENTELE VRAAG
1. WAT IS POLITIEK? OMSCHRIJVING?
● “Wat door de staat moet worden geregeld”
○ Minimal state:
■ 19e eeuw
■ Orde en tucht, bescherming van grenzen
■ Beperkt aantal verzorgende taken
○ Nanny state:
■ Hedendaags
■ Interventionistische welvaart staat
Domein/arena vs aspect/proces
Arena- of domeinbenadering Proces- of aspectbenadering
Politiek is geassocieerd met een plaats, iets is Politiek is een proces, mechanisme getypeerd
politiek omdat het op een bepaalde plaats door een gedrag dat in alle contexten kan
gebeurt plaatsvinden
Afgebakende sfeer Aspect van sociale verhouding
Vanaf wanneer ‘politiek’:
● Gedrag in politieke instellingen
● Politiek gedrag heeft typische kenmerken
● Vb. Geld KSA-mosselsouper
Essentially contested concept
= Wezenlijk betwist begrip
= Concept waarover eindeloos debat bestaat omdat alle bouwstenen ook betwistbaar zijn
voorwaarde: acceptatie dat gebruik van een begrip betwist kan worden door derden
● Wezenlijk betwist begrip (cf. nanny state vs minimal state, democratie en gelijkheid),
door normatieve concepten
● Andere wetenschap (vb. chemicus)
● Oplossing: bewust zijn van bril en expliciteren (vb. stemgedrag)
● Politiek moeilijk te definiëren, maar eensgezind over oorsprong
, WAT IS POLITIEK (POLITIKA)?
Traditionele bevolking heeft 2 dingen nodig:
1. Territorium: staten, EU, …
2. Bevolking; een groep mensen
David Easton (A framework for Political Analysis):
● Vredevol overleven in wereld schaarste; toedeling van waarden
● Politiek als “bindende allocatie van waarden voor een samenleving”
● Politiek maakt keuzes
● Evolutie: globalisering, migratie, klimaat, corona, …
Authoritative allocation for a society; het gaat om beslissingen die gezaghebbend zijn
voor de hele samenleving.
2. GESCHIEDENIS VAN DE POLITIEK
Klassieke Griekenland Machiavelli Franse Revolutie
Nastreven van het goede leven Nastreven naar macht Organisatie binnen de staat
zoön politikon’ Il Principe (1532) Ontstaan ideologieën
(iedereen politicus)
Handleiding: machtsverwerving Politiek is zaak van velen
Betrokkenheid bij de publieke en –behoud (geboorte parlement = parler)
zaak, wie enkel inzit met z'n
privé leeft niet volwaardig Politiek = macht Politiek = discussie over inrichting
(inhoudelijke laag)
oorsprong, politika: betrekking
op polis (collectieve zaken) vs Inhoud en lading evolueren =
private leven idiotikos moeilijk te definiëren
De mens is een politiek dier
(Aristoteles): ‘zoön politikon’ vs.
‘Idiotes’
Zeer hoogstaand, maar beperkt
tot vrije mannen
,3. INDELINGEN
definitieve definitie = quasi onmogelijk
● MAAR politiek is de activiteit in een samenleving die betrekking heeft op:
○ Beheren van die samenleving
○ Maken van dwingende collectieve keuzes die het samenleven van individuen
en groepen regelen
Politiek draait om macht en het vreedzaam oplossen van conflicten over dwingende
collectieve keuzes (bv. spelregels en instellingen).
● Er is een belangenstrijd = verschillende belangen en ideeën over hoe schaarse
middelen gebruikt moeten worden
● Er is ook een ideeënstrijd =
○ verschillende verklaringen voor de ongelijke verdeling van middelen
○ verschillende oplossingen en waarderingen van collectieve doelstellingen.
Politiek is een sociaal verschijnsel:
● bestaat enkel in relaties en interacties tussen mensen
● heeft betrekking op zaken voor een groep of gemeenschap.
Politiek gaat over samenwerking en conflict rond collectieve beslissingen:
● beslissingen voor de gemeenschap worden genomen
● Om het samenleven te ordenen via bindende regels.
● Hiervoor zijn specifieke instellingen, procedures en een politieke cultuur ontwikkeld.
● Essentieel in politieke besluitvorming en conflictbeheer is:
○ het gebruik van macht
○ de ontwikkeling van machtsposities.
Politiek heeft altijd een inzet:
● competitieve realisatie van doelen
● bescherming van belangen
● binnen een context van schaarste en onverenigbare doelen.
De manier waarop politieke conflicten worden geregeld is het resultaat van:
● materiële omstandigheden
● maatschappelijke analyses, waarden en normen
● politieke strategieën, die het politiek gedrag sturen en bijdragen aan:
○ de vorming van belangen
○ doelstellingen
○ oplossingen.
,4. POLITIEK EN CONFLICTEN
Carl Schmitt
● NSDAP
● Der Begriff des Politischen (1928): essentie politieke
● Essentieel/laatste onderscheid politiek: vriend en vijand (antagonisme)
● Grote invloed (politiek is conflict, realistisch wereldbeeld, wij vs zij cf. populisme)
● Conflict is positief (existentieel, vb. democratie eist verschil)
Chantal Mouffe
● Geïnspireerd door Carl Schmitt
● Radicale democratie: conflict/polariseren essentieel en positief
● Consensus niet altijd mogelijk
● Agonisme: tegenstellingen noodzakelijk maar ‘verheerlijking’ tegenstander
● Agonistisch pluralisme
● Boek “Hegemony and Socialist Strategy” met Ernest Laclau
● Cf. karteldemocratie Lijphart: populisme
Antagonisme (Schmitt) Agonisme (Mouffe)
Partijen proberen elkaar te vernietigen, slechts Partijen zijn gebonden aan de waarden van de
één kan overleven democratie, vertrekken van wederzijds respect
en tolerantie
,HT 2 – IDEOLOGIEËN.
1. WAT IS IDEOLOGIE?
= neutraal concept dat verwijst naar een gedachte systeem
thin ideologies = pas ideologie als het een band heeft met andere ideologieën
● vb, populisme en ecologisme
2. MORFOLOGIE VAN IDEOLOGIEËN (HEYWOOD)
DRIE BESTANDDELEN:
1. Descriptief bestanddeel (beschrijving samenleving)
○ Welke problemen zijn er in de samenleving?
○ Afwijkingen tussen ideaal en realiteit
○ Verschillende brillen (verschillende interpretaties en redeneringen)
2. Prescriptief bestanddeel (omschrijving ideale samenleving)
○ Hoe de samenleving eruit zou moeten zien.
3. Operationeel bestanddeel
○ Plan om van Descriptief naar Prescriptief bestanddeel te gaan
○ vb, verschil tussen Vlaams Belang en NVA voor Vlaamse onafhankelijkheid
3. LINKS EN RECHTS: EEN GPS IN DE POLITIEK
LINKS EN RECHTS
● Orde in chaos krijgen
● Instinctief democratisch instrument
○ Instinctief/intuïtief systeem om ideologieën en partijen te rangschikken
○ Democratisch
○ GPS of richtingaanwijzer?
■ Mensen gebruiken de links-rechts schaal om zich te oriënteren in het
politieke landschap.
OORSPRONG LINKS EN RECHTS:
● 1789, Lodewijk 16, roept Staten-Generaal in Salle des Menus-Plaisirs samen.
● Fysieke positie kreeg politieke betekenis
○ Links staan = koning krijgt minder macht (progressief)
○ Rechts staan = koning behoudt zijn macht (conservatief)
● Hierna kreeg die indeling een ideologische betekenis en meer aandacht
RELEVANTIE VAN LINKS-RECHTS:
● De makkelijkste manier om partijen, ideeën en ideologieën enz te ordenen.
● Het ordent het ingewikkelde politieke schouwspel
,ONTDUBBELING LINKS-RECHTS
● Links-rechts wordt vaak ontdubbeld.
○ De klassieke indeling verwijst naar sociaal- economisch links en rechts.
○ De moderne indeling verwijst naar sociaal-cultureel links en rechts.
■ Zwarte zondag: Vlaams Blok verkozen
● Arbeiders kozen eerst voor socialisten
● Meer buitenlanders zorgden ervoor dat ze gingen kiezen voor
Vlaams Blok.
● Sociaal economisch Links → Sociaal cultureel rechts
ALTERNATIEVE VOORSTELLING VAN LINKS EN RECHTS:
,4. OVERZICHT VAN DE IDEOLOGIEËN:
Evolueren mee met veranderingen van de samenleving!
4.1. LIBERALISME:
● Oudste Ideologie = reactie op ancien regime
● Idee:
○ Vrijheid!
■ Positief mensbeeld = zelf leven bepalen
■ Negatief mensbeeld = zelf leven niet kunnen bepalen
○ Grenzen aan vrijheid = Hart Principle
■ Vrijheid stopt waar vrijheid van iemand anders schendt.
■ Vb, verplichting vaccinatie omdat je anderen kan besmetten
○ Beperkte overheid = nachtwakersstaat
■ Beperkte bevoegdheden
■ Garanderen veiligheid en vrijheid
○ Verantwoordelijkheid
■ Mensen moeten kansen krijgen
■ Voor mensen die minder geboren zijn
● Onderscheid Klassieke liberalen en Sociaal liberalen
○ Klassiek liberale visie:
■ Negatieve vrijheid = afwezigheid van iets
● vb, geen dwang, geen verplichting
■ Individu staat centraal
■ Grondrechten
■ Vrije markt:
● Onzichtbare hand van Smith;
○ Samenleving gaat vooruit wanneer iedereen zijn
eigenbelang nastreeft.
● Voorstanders: Thatcher, Reagan, …
○ Sociaal liberale visie:
■ Positieve vrijheid = aanwezigheid van iets
● vb, Mensen kansen geven
● Investeren in onderwijs, vormen van sociale herverdeling, …
● Samenleving moet meritocratisch zijn
○ Iedereen moet gelijke start kansen krijgen
○ Ongelijkheid kan alleen met gelijke startkansen
● Samenleving moet Rechtvaardig zijn (John Rawls)
○ Een samenleving ingericht achter een veil of ignorance
is rechtvaardig.
○ Onwetend over positie in de maatschappij
,4.2. CONSERVATISME:
● 2e oudste ideologie = reactie op Franse revolutie
● Antirevolutionair
○ N-VA
○ Samenleving in 1 keer veranderen kan niet
○ Evolutie en niet revolutie.
● Idee:
○ Conserveren, bewaren
○ kern op traditie, geschiedenis, …
■ Stabiliteit en identiteit
■ Gevoel dat mensen zich ergens bij horen
○ Mens is imperfect
■ Veiligheid: overheid moet normen en waarden voorschrijven
■ Liberalen zouden zeggen dat de mens dit bepaalt.
○ Bezit belangrijk:
■ Zorgt voor zekerheid en stabiliteit
● Bezit zorgt voor respect voor andermans bezit
● Je hebt zelf een GSM en vindt 1, dan ga je die teruggeven.
○ Organische samenleving:
■ Geleidelijk aan gegroeid (lange geschiedenis)
■ Samenleving is een lichaam
● Groepen gaan met elkaar samenwerken.
● Ongelijkheid is geen probleem, het lost zichzelf op.
○ Autoriteit en leiderschap:
■ Mens is imperfect, daarom hogere instantie nodig
,4.3. CHRISTEN-DEMOCRATEN:
● Lichtere conservatieven
● Idee:
○ Personalisme: (vaag)
■ De persoon staat centraal
● Persoon is verbonden met andere mensen in de samenleving
● Je bent wie je bent door banden met anderen
● Economie staat in dienst van de mens
○ Economie als middel om leven te verbeteren.
○ Sociaal gecorrigeerde vrije markt (Rijnland model)
■ Christelijke waarden
● Ethisch: abortus, euthanasie → moeilijk onderwerp
● rentmeesterschap: we lenen de wereld en moeten die in
dezelfde staat geven aan de volgende generatie
○ Aandacht voor klimaat en milieu
○ Aandacht voor begroting
■ Natuurlijke verbanden:
● Mensen zijn onderdeel van een gemeenschap
● Nadruk op lokale autonomie en subsidiariteit (oplossing op
laagste niveau)
○ Tegen te veel staat
○ Staat moet mogelijkheid bieden voor een oplossing
○ vb, subsidies voor mantelzorg
■ Klassen Samenwerking
● Werknemers en werkgevers moeten samenwerken.
● vb, Wasmachine kopen
○ Liberaal: zelf bepalen welke de beste is
○ Socialist: luisteren naar overheid welke de beste is
○ Christ-democraat: Vraagt aan ouders welke de beste is
, 4.4. SOCIALISME:
Voorbeeld examen: Vergelijking conservatisme en Socialisme
● Ontstaan: 19e eeuw na industriele revolutie
● Auteur: Karl Marx
● Idee:
○ Maakbaarheid van de samenleving
■ Samenleving veranderen
■ Economische verhouding veranderen → creëert gelijkheid
■ Positief mensbeeld
○ Gelijkheid:
■ Iedereen moet gelijk zijn (ook aan het einde)
■ Gelijkheid door herverdeling
○ Grote staat nodig:
■ zorgt voor herverdeling, sociale zekerheid
■ Overheid moet ingrijpen
○ Samenleving als Klasse:
■ Sociaal economische groep waar de mens tot behoort
■ Arbeidersklasse of elite
○ Geen privébezit:
■ Privé bezit zorgt voor ongelijkheid
■ Nationalisering van bedrijven, privébezit, …
○ Anti religie:
■ Mensen worden anti revolutionair, want in het hiernamaals is alles
beter
● Stromingen:
○ Extreem = communisme en revolutionair socialisme
○ Gematigd = sociaal-democratie
○ Extreem gematigde = derde weg
■ Mensen hebben rechten en plichten
■ bv, recht op werkloosheidsuitkering, maar plicht om werk te zoeken.
